#Sân khấu truyền thống

Có một thực tế đáng buồn của sân khấu truyền thống hiện nay, đó là các đoàn nghệ thuật địa phương hoạt động cầm chừng vì không còn khán giả để phục vụ. Các chương trình truyền hình hay sân khấu cải lương, chèo, tuồng hiếm khi xuất hiện trên sóng giờ vàng thay vào đó là gameshow, nhạc trẻ, và các chương trình giải trí nhanh. Nguy cơ sân khấu truyền thống bị nghiệp dư hóa và “bay mầu” trong thời đại mới là không thể tránh khỏi.

Thông qua nền tảng mạng xã hội và công nghệ số, nghệ thuật biểu diễn đang có nhiều biến đổi mạnh mẽ góp phần lan tỏa nhanh, mở rộng đối tượng khán giả cũng như định hình các giá trị khác biệt trong xu hướng hội nhập quốc tế.

Cách mạng công nghệ 4.0 với sự bùng nổ của hàng loạt công nghệ ứng dụng mới tác động tới mọi mặt của đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội. Đứng trước thách thức cạnh tranh ngày càng lớn, những người làm sân khấu truyền thống đã tích cực ứng dụng công nghệ để tạo nên sự đổi mới, đột phá về mọi mặt. Những để sân khấu thực sự phát huy được tiềm năng trong công nghiệp văn hóa còn nhiều điều phải làm...

Đời sống sân khấu thật sự sôi động trở lại sau thời gian vắng lặng vì dịch bệnh COVID-19 với sự xuất hiện của một loạt Liên hoan, cuộc thi... trên toàn quốc. Những huy chương, giải thưởng đã được trao cho các tập thể, cá nhân cũng như tác phẩm xứng đáng. Tuy nhiên, những vấn đề còn tồn tại của sân khấu cũng đã được chỉ ra từ các cuộc thi này...

Tại Liên hoan nghệ thuật sân khấu toàn quốc về “Hình tượng người chiến sĩ Công an nhân dân” lần thứ 4, diễn ra từ ngày 16/7-4/8 tại Hà Nội, điều đặc biệt là có sự tham gia của nhiều đoàn với các loại hình nghệ thuật sân khấu truyền thống như chèo, cải lương, dân ca kịch xứ Nghệ, dân ca Huế.

Sân khấu truyền thống miền Bắc vốn dĩ đã eo xèo, đại dịch COVID-19 càng khiến nó eo xèo hơn. Đời sống của những người nghệ sĩ theo đuổi nghệ thuật truyền thống, càng khó khăn hơn. Tuy nhiên, không dừng lại trước những thách thức, khi dịch tạm lắng, các Nhà hát và nghệ sĩ đã và đang bắt tay vào khởi động những chương trình để phục vụ khán giả thủ đô.

Trong thời buổi sân khấu nhận được ít sự quan tâm của người trẻ thì một tín hiệu đáng mừng là nhiều biên kịch, đạo diễn sân khấu trẻ đang trở lại và mang đến một hơi thở mới cho sân khấu truyền thống.

Trước sự mở cửa ồ ạt của nhiều loại hình văn hoá nghe nhìn đặc sắc, sự lấn át của hàng loạt các game show truyền hình, và đa dạng chương trình giải trí độc đáo khác, sân khấu truyền thống đứng trước nguy cơ bị đe doạ nghiêm trọng.

Hình như sự hào hùng, bi ai, tráng lệ của các vở Tuồng hay nói đúng hơn của nghệ thuật Tuồng đã trở nên não nề, buồn thảm, “lấy đi quá nhiều sức" của cả người diễn lẫn người xem trong thời buổi 4.0, khi mà con người ta dành thời gian để buồn hay vui cùng những cái “like”, những khuôn mặt khóc - cười trong dòng comment (bình luận) trên Facebook.

Ngay quý  I năm 2019, các nghệ sĩ Nhà hát Cải lương Việt Nam đã khởi công vở diễn và cũng là dự án quan trọng của năm – “Vì sao lạc xứ”, để có thể dành thời gian cho các dự án tiếp theo. Như vậy, đơn vị đã triển khai dự án mới sớm hơn gần 1 quý so với thông thường. 

Những năm gần đây, các đơn vị nghệ thuật tuồng, chèo, cải lương, ca kịch chuyên nghiệp trong cả nước (dưới đây gọi tắt là sân khấu truyền thống) gặp rất nhiều khó khăn trong khâu tiếp cận khán giả. Không chỉ vậy, sân khấu truyền thống còn phải đối mặt với khó khăn lớn khác liên quan đến sự tồn vong của các bộ môn nghệ thuật, đó chính là sự thiếu hụt trầm trọng nguồn nhân lực kế cận.

Trong khi showbiz Việt rộn ràng với nhiều chương trình quy mô lớn, vé bán giá cao người xem vẫn tấp tập tìm mua thì hàng loạt nghệ sĩ, nhà hát đã có uy tín lâu năm, đặc biệt là các đơn vị biểu diễn nghệ thuật truyền thống vẫn đối diện với rất nhiều vấn đề, dù rằng, năm 2016, sân khấu có được những "cú hích" đáng kể để tạo đà cho sự phát triển cũng như động viên nghệ sĩ biểu diễn cống hiến cho nghệ thuật nước nhà.

Sáng 22-9-2016, tin NSND Thanh Tòng qua đời ở tuổi 68, khiến giới cổ nhạc và công chúng ái mộ cải lương ngậm ngùi, xúc động. Ông là một nghệ sĩ đức độ và tài năng, là người có công lớn đưa bộ môn nghệ thuật cải lương tuồng cổ lên một tầm cao mới và có một vị thế xứng đáng trong làng nghệ thuật sân khấu truyền thống của dân tộc.

Khán giả Việt Nam đang chờ đợi, đòi hỏi những tác phẩm sân khấu ở mức độ cao cấp hơn, đòi hỏi kỹ năng xử lý âm thanh - ánh sáng tốt hơn, kỹ năng đưa các vấn đề được dư luận quan tâm lên sân khấu có đủ độ nóng không, có tính dự báo không, có trúng vào điều mà họ đang quan tâm, chờ đợi hoặc mơ ước hay không?