Khi hạn hán hay lũ lụt hoặc giặc giã mà dân đói kém, trách nhiệm của triều đình là giúp dân có cái ăn. Triều đình có nhiều cách: Mở kho công hay mua thóc của nhà giàu chẩn cấp cho dân nghèo hoặc vận động các nhà giàu làm việc thiện.
#Chúa Trịnh Sâm
Trong chiến dịch tiến đánh Phú Xuân năm Giáp Ngọ 1774, Chúa Trịnh Sâm và viên hổ tướng Hoàng Ngũ Phúc đã tận dụng được hầu hết các lợi thế từ thiên thời, địa lợi, nhân hòa để giành thắng lợi. Ngoài ra, họ còn áp dụng binh pháp thuần thục: kỷ luật nghiêm minh, hậu cần chu đáo, thông tin tình báo thông suốt, tung tin đồn, mua chuộc đối phương... Trong khi đó, ngược lại, Chúa Nguyễn vì nhận tin tình báo sai nên đã chịu thất bại thảm hại.
