Phòng điều tra thân thiện về tới Công an xã - nơi kết nối những nạn nhân

Cục Cảnh sát hình sự, Bộ Công an cho biết, Phòng điều tra thân thiện được sử dụng phục vụ công tác điều tra, lấy lời khai người bị hại dưới 18 tuổi bị xâm hại; các vụ việc có người dưới 18 tuổi tham gia tố tụng với tư cách là: Người làm chứng, người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan; các vụ việc phụ nữ, người dưới 18 tuổi bị bạo lực, bạo hành, nạn nhân mua bán người. Theo đó, năm 2024, Cục đã hướng dẫn Công an các đơn vị, địa phương quản lý, sử dụng, vận hành 65 mô hình Phòng điều tra thân thiện trên toàn quốc tại Phòng Cảnh sát hình sự và khối điều tra Công an tỉnh.

Năm 2025, 42 mô hình này tiếp tục được triển khai tới cấp xã như: 2 xã Bum Tở và Tân Uyên, tỉnh Lai Châu; 2 xã Nà Hỳ, Tuần Giáo, tỉnh Điên Biên; 2 xã Sông Mã, Phù Yên, tỉnh Sơn La; xã Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn; 2 xã Thọ Phú, Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa; xã Anh Sơn, tỉnh Nghệ An; xã Bảo Lạc, tỉnh Cao Bằng; xã Bắc Hà, tỉnh Lào Cai; xã Vĩnh Bảo, TP Hải Phòng; xã Định Quán, tỉnh Đồng Nai; xã Hàm Tân, tỉnh Lâm Đồng; xã Nhà Bè, TP Hồ Chí Minh… và tiếp tục nhân rộng giai đoạn 2026 – 2030.

Có thể nói, Phòng điều tra thân thiện sau khi được xây dựng đã đạt hiệu quả cao, tích cực trong công tác phòng, chống tội phạm xâm hại trẻ em và phòng, chống tội phạm, vi phạm pháp luật liên quan đến người dưới 18 tuổi giai đoạn 2021-2025. Qua đó, từ năm 2021 đến nay, Phòng điều tra thân thiện đã lấy lời khai trên 7.000 lượt, tạo không gian thoải mái, giúp ổn định tâm lý người chưa thành niên, nạn nhân bị mua bán, đáng chú ý là nạn nhân bị xâm hại. Đối với nạn nhân của tội phạm xâm hại trẻ em, theo thống kê của Cục Cảnh sát hình sự, ở giai đoạn này, lực lượng Công an đã phát hiện, điều tra 9.693 vụ, với 11.714 đối tượng, xâm hại 10.154 trẻ em. So với cùng kỳ giai đoạn 2016-2020 giảm 772 vụ.

Cũng theo Cục Cảnh sát hình sự, khi lấy lời khai điều tra viên phải mặc trang phục ngành nhưng đối với vụ án liên quan đến trẻ em, cán bộ điều tra có thể vận dụng linh hoạt để mặc thường phục, tạo cảm giác gần gũi. Ngoài ra, cán bộ điều tra được tập huấn kỹ năng điều tra thân thiện, có kiến thức khoa học giáo dục đối với trẻ em, thời gian lấy lời khai không quá 2 tiếng/1 lần và 1 ngày không quá 2 lần theo quy định.

Tại Công an tỉnh Lai Châu, là một trong những tỉnh được Bộ Công an lựa chọn xây dựng Phòng điều tra thân thiện với trẻ em, dù còn những khó khăn nhất định nhưng theo sự chỉ đạo của Cục Cảnh sát hình sự và sự hỗ trợ của Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc UNICEF tại Việt Nam, Công an Lai Châu đã hoàn thiện, đưa mô hình Phòng điều tra thân thiện vào sử dụng phục vụ công tác điều tra, lấy lời khai người bị hại dưới 18 tuổi. Chỉ trong vòng thời gian rất ngắn, hiệu quả từ Phòng điều tra thân thiện với trẻ em đã được khẳng định và đạt hiệu quả thiết thức trong điều tra các vụ án liên quan đến trẻ em. Qua hơn 5 năm đưa vào hoạt động, sử dụng các lực lượng chức năng tiến hành làm việc đối với hơn 200 lượt (lấy lời khai, xác minh, điều tra) các vụ việc liên quan đến trẻ em và người dưới 18 tuổi.

Theo Thượng tá Vũ Tiến Văn, Trưởng Phòng Cảnh sát hình sự, Công an tỉnh Lai Châu cho biết, thực hiện chỉ đạo của Cục Cảnh sát hình sự, Phòng điều tra thân thiện đã được lãnh đạo Công an tỉnh triển khai tới Công an xã trong năm 2025. Hiện, mô hình này đang được triển khai ở 2 xã Bum Tở và Tân Uyên. Việc xây dựng mô hình tới cấp xã rất quan trọng, giúp nạn nhân không phải di chuyển quãng đường dài xuống tỉnh, tâm lý cũng ổn định hơn khi được làm việc ngay tại Phòng điều tra thân thiện ở Công an xã với cán bộ điều tra, từ đó nạn nhân dễ dàng trao đổi, tâm sự… với không gian cởi mở, góp phần điều tra xử lý nhanh chóng vụ việc.

Cũng theo  Trưởng Phòng Cảnh sát hình sự, Phòng điều tra thân thiện đã được Công an tỉnh xây dựng, triển khai với các thiết bị chuyên dùng đã phục vụ rất hiệu quả và thật sự cần thiết cho công tác điều tra thân thiện đối với trẻ em không để tái tổn thương cho nạn nhân trong quá trình giải quyết vụ việc. Các cuộc lấy lời khai đều đảm bảo đúng thành phần theo quy định của Bộ luật tố tụng hình sự (có gia đình nạn nhân, địa diện cơ quan tổ chức xã hội...). Đồng thời, điều tra viên của Công an tỉnh khi sử dụng Phòng điều tra thân thiện đều đã được tham gia các lớp tập huấn kỹ năng lấy lời khai thân thiện với trẻ em nên có kiến thức, kinh nghiệm mang lại hiệu quả cao.

 Điển hình, vụ xâm hại trẻ em đặc biệt nghiêm trọng xảy ra tại xã Tân Uyên, tỉnh Lai Châu mà Phòng Cảnh sát hình sự, Công an tỉnh Lai Châu đang tiến hành thụ lý.

Theo đó, cháu M. (11 tuổi) và cháu D (10 tuổi) bị đối tượng thực hiện 6 lần xâm hại tình dục đối với 2 cháu trên. Ban đầu khi làm việc với cháu M và cháu D tại Công an xã Tân Uyên, tỉnh Lai Châu, 2 cháu sợ sệt, e ngại, tinh thần không ổn định và không muốn khai báo về sự việc. Các điều tra viên thụ lý vụ án đã đưa 2 cháu và gia đình về Phòng điều tra thân thiện. Để tạo tâm lý thoải mái tại phòng có bức tranh, nhiều quyển truyện tranh và các đồ chơi cho trẻ em. Sau 20 phút đọc truyện, vừa ăn bánh kẹo vừa trò chuyện, được sự động viên của cán bộ điều tra viên và gia đình, 2 cháu M và D đã bình tĩnh trả lời. Qua đó, các điều tra viên nhanh chóng củng cố được hồ sơ sự việc.

Mô hình Phòng điều tra thân thiện đã và đang được phát triển mở rộng, không chỉ mang lại các yếu tố tâm lý tích cực mà việc vận hành tại các đơn vị địa phương cũng đạt tỷ lệ cao, có ý nghĩa thiết thực đối với các nạn nhân dưới 18 tuổi.