Bao giờ mới xử lý dứt điểm tình trạng thu mua, chế biến gỗ trái phép?

Hoạt động “chui” giữa khu dân cư

Theo ghi nhận của phóng viên, phần lớn các cơ sở thu mua, chế biến gỗ rừng trồng hiện nay đều vi phạm nhiều quy định về quy hoạch vùng nguyên liệu, sử dụng đất không đúng mục đích, chưa được cơ quan có thẩm quyền cấp phép hoạt động, không bảo đảm các điều kiện về bảo vệ môi trường và phòng cháy, chữa cháy.

Một trong những trường hợp điển hình là cơ sở băm gỗ dăm của hộ gia đình ông Nguyễn Đình Tứ, thôn Ngọc Sơn, xã Lương Sơn, tỉnh Thanh Hóa. Cơ sở này từng bị chính quyền địa phương kiểm tra, lập biên bản vi phạm, niêm phong và yêu cầu dừng hoạt động do không bảo đảm các quy định của pháp luật về quy hoạch và sử dụng đất. Tuy nhiên, theo phản ánh của người dân, thời gian gần đây, cơ sở này lại tiếp tục tổ chức thu mua gỗ keo, băm dăm công khai giữa ban ngày.

Cơ sở băm dăm của ông Nguyễn Đình Tứ nằm trên khu đất có diện tích ước tính hàng nghìn m2, phía trước giáp đường làng, phía sau là ruộng lúa, cách trụ sở UBND xã Lương Sơn chỉ khoảng 300m. Thời điểm phóng viên ghi nhận, phía sau khu đất là bãi tập kết gỗ keo thô, chưa bóc vỏ, xếp thành từng đống lớn. Khi máy móc hoạt động, một dây chuyền bóc vỏ keo, dây chuyền còn lại băm gỗ đã bóc vỏ thành dăm. Gỗ dăm sau khi băm không được tập kết trên bãi mà theo băng chuyền chảy thẳng vào thùng xe tải cỡ lớn đang chờ sẵn trong sân.

Cách đó không xa, cơ sở băm dăm của ông Lê Đăng Dương cũng hoạt động không kém phần nhộn nhịp. Từ khoảng cách hàng trăm mét, tiếng máy băm dăm vang lên chát chúa, phá vỡ sự yên tĩnh của khu dân cư. Trên khoảng sân rộng hàng nghìn m2, gỗ keo tươi được tập kết ngổn ngang, cạnh đó là hai xe ô tô tải thùng loại lớn đang chờ bốc hàng.

Không chỉ tại xã Lương Sơn, tình trạng các cơ sở chế biến lâm sản trái phép “đình chỉ một đằng, hoạt động một nẻo” còn diễn ra tại nhiều địa phương khác. Ngày 3/2/2026, có mặt tại cơ sở chế biến lâm sản đặt trên phần đất của ông Trương Văn Minh, thôn Đồng Tâm, xã Hóa Quỳ, tỉnh Thanh Hóa, phóng viên ghi nhận máy băm keo vẫn đang hoạt động rầm rộ.

Theo hồ sơ, ngày 7/7/2025, ông Trương Văn Minh đã ủy quyền cho ông Hà Văn Quyết làm đại diện pháp luật thực hiện hoạt động sản xuất, kinh doanh theo giấy phép đã được cấp. Ông Quyết thuê lại toàn bộ thửa đất số 703, tờ bản đồ số 7, diện tích 3.921,9m², trong đó có 400m² đất ở, theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được cấp hợp pháp.

Qua kiểm tra, UBND xã Hóa Quỳ xác định cơ sở này đã xây dựng nhiều công trình như nhà ở cấp 4 lợp tôn, sân bê tông, lắp đặt trạm cân, nhà xưởng và máy móc sản xuất vượt quá diện tích đất ở được phép sử dụng. Các hạng mục xây dựng đều chưa được cấp phép và không phù hợp với quy hoạch sử dụng đất hiện hành. UBND xã Hóa Quỳ đã nhiều lần kiểm tra, yêu cầu cơ sở dừng toàn bộ hoạt động xây dựng và sản xuất, chế biến trước ngày 10/8/2025. Thế nhưng, đến nay, việc yêu cầu dừng hoạt động vẫn chỉ dừng lại ở các văn bản hành chính, trong khi trên thực tế, máy móc vẫn vận hành đều đặn.

Vi phạm phổ biến, xử lý chưa triệt để

Theo báo cáo của UBND huyện Như Thanh (cũ), trên địa bàn có tổng cộng 44 cơ sở thu mua, chế biến gỗ, trong đó chỉ có 7 cơ sở được Nhà nước giao đất, cho thuê đất theo quy định. Có tới 37 cơ sở hoạt động sản xuất, kinh doanh trên đất ở hoặc đất sản xuất nông nghiệp được giao cho hộ gia đình. Đáng chú ý, có tới 41/44 cơ sở vi phạm các quy định liên quan đến đất đai, quy hoạch xây dựng, đầu tư xây dựng, bảo vệ môi trường và phòng cháy, chữa cháy. Ngày 21/3/2025, UBND huyện Như Thanh đã ban hành văn bản số 774/UBND-NNMT, yêu cầu các xã, thị trấn và các phòng chức năng tiếp tục tuyên truyền, hướng dẫn, kiểm tra, giám sát các doanh nghiệp, hộ kinh doanh thu mua, chế biến gỗ rừng trồng chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật.

Văn bản cũng nhấn mạnh việc giám sát chặt chẽ, xử lý nghiêm các cơ sở đã bị yêu cầu dừng hoạt động nhưng lén lút tái hoạt động trở lại. Tuy nhiên, từ ngày 1/7, khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, hoạt động của các cơ sở thu mua, chế biến gỗ trái phép trên địa bàn vẫn chưa được xử lý dứt điểm. Ghi nhận tại cơ sở chế biến gỗ keo của hộ gia đình ông Dương Đình Sơn, thôn Bái Thất, xã Yên Thọ, tỉnh Thanh Hóa, máy móc vẫn hoạt động rầm rộ, xe tải ra vào liên tục.

Trao đổi với phóng viên, ông Trịnh Văn Trường, Phó Chủ tịch UBND xã Lương Sơn cho biết, trên địa bàn xã hiện có 7 cơ sở thu mua, chế biến gỗ rừng trồng đang hoạt động. Trong đó, cơ sở của ông Nguyễn Đình Tứ và ông Lê Đăng Dương xây dựng nhà xưởng trên đất ở hộ gia đình. Trước đây, các cơ sở này đã bị kiểm tra, xử phạt và yêu cầu dừng hoạt động.

Gần đây, cơ sở của ông Lê Đăng Dương tiếp tục bị xử phạt vi phạm quy định về phòng cháy, chữa cháy. Theo ông Trường, để xử lý triệt để tình trạng trên, UBND xã đã kiến nghị Sở NN&MT tỉnh Thanh Hóa hướng dẫn cụ thể việc quản lý hoạt động sản xuất, kinh doanh trên đất ở, nhất là đối với các trường hợp xây dựng nhà xưởng sản xuất. Đồng thời, địa phương cũng đề xuất lập quy hoạch, bố trí khu sản xuất tập trung để di dời các cơ sở chế biến gỗ ra khỏi khu dân cư, bảo đảm các điều kiện về an toàn và môi trường.

Trong khi đó, ông Trương Mạnh Linh, Phó Chủ tịch UBND xã Yên Thọ thừa nhận, trên địa bàn xã hiện có 2 cơ sở băm dăm và 2 cơ sở thu mua gỗ keo hoạt động chưa bảo đảm đầy đủ các quy định của pháp luật. UBND xã đã tiến hành kiểm tra, chỉ ra các vi phạm về sử dụng đất và phòng cháy, chữa cháy. Tuy nhiên, do ảnh hưởng của mưa bão, diện tích keo trên địa bàn bị gãy đổ nhiều, keo non chưa đủ tuổi nên người dân khó tiêu thụ cho các nhà máy lớn, chỉ có các cơ sở nhỏ lẻ này thu mua. Thời gian tới, UBND xã sẽ tiếp tục tăng cường kiểm tra, chấn chỉnh hoạt động thu mua, chế biến gỗ keo trên địa bàn.

Cần xử lý nghiêm để lập lại kỷ cương

Thực tế cho thấy, không chỉ tại các xã Lương Sơn, Yên Thọ, Hóa Quỳ, tình trạng thu mua, chế biến gỗ rừng trồng trái phép còn diễn ra tại nhiều địa phương khác trong tỉnh. Thống kê giữa năm 2024 của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Thanh Hóa, nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường, cho thấy toàn tỉnh có hơn 100 cơ sở băm dăm, chế biến gỗ và lâm sản hoạt động không đúng quy định. UBND tỉnh Thanh Hóa đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo các sở, ngành và địa phương xử lý dứt điểm các vi phạm về sử dụng đất, đầu tư, xây dựng, bảo vệ môi trường và phòng cháy, chữa cháy tại các cơ sở thu mua, chế biến gỗ rừng trồng, yêu cầu hoàn thành trong tháng 5/2025. Tuy nhiên, đến nay, phần lớn các cơ sở vi phạm vẫn tái diễn hoạt động.

Hoạt động trái phép của các cơ sở thu mua, chế biến gỗ rừng trồng không chỉ vi phạm pháp luật mà còn gây ra nhiều hệ lụy, như cạnh tranh không lành mạnh, tranh mua, tranh bán, tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của người dân khu vực lân cận.