Dựng "lá chắn" an toàn cho học sinh

Chỉ cách đây ít ngày, một vụ đuối nước thương tâm xảy ra tại phường Hải Bình, tỉnh Thanh Hóa đã để lại nỗi đau xé lòng. Nhóm 4 em học sinh tiểu học rủ nhau ra biển tắm, nhưng chỉ 2 em trở về. Còn 2 em là H.T.L. và H.B.H. (cùng sinh năm 2014, trú tại tổ dân phố Giảng Tín, phường Trúc Lâm) mãi mãi nằm lại dưới dòng nước nước lạnh.

Chiều muộn, khi không thấy con trở về, gia đình các em hoảng loạn, cùng người dân đổ ra bãi biển tìm kiếm trong vô vọng. Trên bãi cát chỉ còn lại chiếc xe đạp và quần áo bỏ lại. Đến rạng sáng ngày 3/4, thi thể một em được tìm thấy; chiều cùng ngày, em còn lại cũng được đưa về với gia đình.

Nỗi đau mất mát khiến những người ở lại không khỏi quặn lòng. Đây không phải là vụ việc cá biệt. Thực tế cho thấy, tình trạng đuối nước trẻ em trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa đang ở mức đáng báo động.

Chỉ tính từ đầu năm 2026 đến nay, toàn tỉnh đã xảy ra 5 vụ đuối nước, làm 5 trẻ em tử vong. Trước đó, năm 2025 đã ghi nhận 17 vụ đuối nước, cướp đi sinh mạng của 21 em nhỏ. Thanh Hóa là một trong những địa phương có số vụ đuối nước trẻ em cao nhất cả nước.

Theo Đại úy Trần Thế Tuấn, Phó Trưởng Công an phường Hải Bình, thời gian qua, lực lượng Công an đã thường xuyên tuyên truyền, cảnh báo nguy cơ đuối nước; tổ chức ký cam kết tại khu dân cư, trường học; cắm biển cảnh báo tại các khu vực nguy hiểm; tăng cường tuần tra, kiểm soát. Tuy nhiên, tai nạn đáng tiếc vẫn xảy ra, phần lớn do sự chủ quan, thiếu giám sát của gia đình và nhận thức hạn chế của các em.

Không chỉ đuối nước, những nguy cơ khác cũng đang hiện hữu. Từ bạo lực học đường, tai nạn giao thông, đến tội phạm ma túy, lừa đảo trên không gian mạng với thủ đoạn “bắt cóc online”… tất cả đều có thể tác động trực tiếp đến học sinh, lứa tuổi chưa hoàn thiện về nhận thức và kỹ năng sống.

Một vụ án đau lòng xảy ra vào tháng 10/2025 tại Trường THPT Đặng Thai Mai (xã Quảng Bình, tỉnh Thanh Hoá) là minh chứng rõ nét. Chỉ từ mâu thuẫn bột phát, các em học sinh đã dùng bạo lực giải quyết, dẫn đến hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, khiến một em tử vong. Vào cuộc điều tra, Công an tỉnh Thanh Hóa đã ra quyết định khởi tố bị can, bắt tạm giam 2 học sinh Trường THPT Đặng Thai Mai là P.T.B.N, 16 tuổi (học sinh lớp 11A9, Trường THPT Đặng Thai Mai) và L.A.Đ., 17 tuổi (học sinh lớp 12A8, Trường THPT Đặng Thai Mai), để điều tra theo quy định của pháp luật.

Thời gian qua, Công an các đơn vị trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa đã chủ động đổi mới cách tiếp cận trong công tác tuyên truyền. Không còn những bài giảng khô cứng, một chiều, các buổi tuyên truyền được thiết kế sinh động, gần gũi, gắn với thực tiễn cuộc sống của học sinh.

Mới đây, tại Trường THPT Triệu Sơn 1, hơn 1.300 học sinh đã được tham gia chương trình tuyên truyền pháp luật do Cục Xây dựng phong trào bảo vệ an ninh Tổ quốc phối hợp với Công an tỉnh Thanh Hoá và Công an xã Triệu Sơn tổ chức. Nội dung không chỉ dừng lại ở việc phổ biến quy định pháp luật, mà còn tập trung vào kỹ năng nhận diện và phòng tránh các loại tội phạm.

Đặc biệt, chuyên đề về “bắt cóc online” đã thu hút sự quan tâm lớn của học sinh. Các thủ đoạn như giả danh cơ quan chức năng, tạo áp lực tâm lý, ép chuyển tiền… được phân tích cụ thể, giúp các em hiểu rõ bản chất vấn đề. Qua đó, học sinh được hướng dẫn cách giữ bình tĩnh, không làm theo yêu cầu của người lạ và chủ động thông báo cho gia đình, nhà trường khi phát hiện dấu hiệu bất thường.

Trong lĩnh vực phòng, chống ma túy, cách làm cũng có nhiều đổi mới. Thay vì chỉ nghe lý thuyết, học sinh được xem các tiểu phẩm, được trực tiếp quan sát, nhận diện các loại ma túy phổ biến, từ truyền thống đến các dạng “ngụy trang” như nước vui, kẹo, thuốc lá điện tử. Đặc biệt là hình thức tương tác, hỏi đáp giữa tuyên truyền viên và học sinh, giúp các em ghi nhớ sâu hơn, đồng thời nâng cao khả năng tự bảo vệ.

Không chỉ dừng lại ở việc truyền đạt kiến thức, nhiều đơn vị Công an đã chú trọng tổ chức các hoạt động thực hành, trải nghiệm để học sinh “học đi đôi với hành”. Đơn cử, tại Trường THCS Ngư Lộc, Công an xã Vạn Lộc phối hợp với doanh nghiệp tổ chức tuyên truyền an toàn giao thông cho gần 1.300 học sinh. Các em được tham gia giao lưu, trả lời câu hỏi tình huống, thực hành kỹ năng lái xe an toàn, nhận biết các hành vi vi phạm phổ biến.

Thông qua những hoạt động này, học sinh không chỉ nắm được quy định pháp luật mà còn hình thành thói quen ứng xử văn minh khi tham gia giao thông. Từ việc đội mũ bảo hiểm đúng quy cách, đi đúng làn đường, đến ý thức không sử dụng điện thoại khi điều khiển phương tiện… tất cả đều được truyền tải một cách tự nhiên, dễ tiếp thu.

Tương tự, tại Trường Tiểu học Hoàng Hoa Thám, chương trình tuyên truyền về phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ và phòng, chống đuối nước được tổ chức theo hình thức kết hợp lý thuyết với thực hành. Hơn 1.200 học sinh đã được hướng dẫn cách nhận diện nguy cơ cháy nổ, kỹ năng thoát nạn, xử lý tình huống khi có sự cố...

Đặc biệt, nội dung phòng, chống đuối nước được lồng ghép qua các tình huống cụ thể, giúp các em hiểu rõ nguy cơ và biết cách xử lý an toàn. Nguyên tắc “bình tĩnh - nhanh chóng - đúng cách” được nhấn mạnh như một “kim chỉ nam” trong mọi tình huống khẩn cấp.

Thực tế cho thấy, các nhà trường không thể quản lý học sinh ngoài giờ học, trong khi nhiều phụ huynh bận rộn mưu sinh. Vì vậy, việc trang bị kiến thức và kỹ năng để học sinh tự bảo vệ mình là giải pháp mang tính căn cơ.

Theo các chuyên gia, để phòng tránh đuối nước, điều quan trọng nhất là không được chủ quan với môi trường nước. Trẻ em tuyệt đối không tắm, chơi gần sông, suối, ao hồ, biển khi không có người lớn đi cùng. Gia đình cần quản lý chặt chẽ thời gian, hoạt động của con em; đồng thời tạo điều kiện để các em học bơi, học kỹ năng an toàn. Bên cạnh đó, vai trò của lực lượng Công an trong công tác tuyên truyền, định hướng là hết sức quan trọng.

Thông qua các mô hình “Trường học an toàn về an ninh, trật tự”, các buổi sinh hoạt chuyên đề, hoạt động ngoại khóa… nhận thức của học sinh từng bước được nâng cao. Đáng chú ý, nhiều em học sinh sau khi tham gia các chương trình tuyên truyền đã trở thành những “tuyên truyền viên nhỏ tuổi”, tích cực nhắc nhở người thân, bạn bè chấp hành pháp luật. Đây chính là hiệu ứng lan tỏa tích cực mà công tác tuyên truyền hướng tới.

Phát biểu tại Trường THPT Triệu Sơn 1, Đại tá Nguyễn Phong Thịnh, Phó Cục trưởng Cục Xây dựng phong trào bảo vệ an ninh Tổ quốc, Bộ Công an khẳng định, công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật trong nhà trường có vai trò đặc biệt quan trọng trong phòng ngừa tội phạm, tệ nạn xã hội.

Thời gian tới, cần tiếp tục tăng cường sự phối hợp giữa lực lượng Công an, cấp ủy, chính quyền địa phương và ngành giáo dục; đồng thời đổi mới nội dung, hình thức tuyên truyền theo hướng ứng dụng công nghệ số, phù hợp với tâm lý lứa tuổi. Việc xây dựng, nhân rộng các mô hình “Trường học an toàn về an ninh, trật tự” cần được đẩy mạnh, gắn với trách nhiệm của gia đình và xã hội trong quản lý, giáo dục học sinh.

Trong bối cảnh tiềm ẩn nhiều nguy cơ, nếu chỉ dừng lại ở việc tuyên truyền một chiều, nặng về lý thuyết, học sinh sẽ khó tiếp thu và ghi nhớ những kiến thức cơ bản. Thực tiễn cho thấy, việc đa dạng hóa hình thức tuyên truyền thông qua hình ảnh trực quan, các hoạt cảnh sinh động, cùng sự tương tác hai chiều giữa người truyền đạt và học sinh sẽ tạo nên sức hấp dẫn rõ rệt, giúp các em hào hứng tham gia. Quan trọng hơn, cách làm này còn giúp học sinh dễ hiểu, dễ nhớ, dễ vận dụng vào thực tế.

Có thể khẳng định, trang bị kỹ năng sống cho học sinh không chỉ là yêu cầu cấp thiết trước mắt mà còn là giải pháp mang tính chiến lược lâu dài nhằm bảo vệ và phát triển thế hệ tương lai. Khi mỗi học sinh được trang bị đầy đủ kiến thức, kỹ năng cùng ý thức chấp hành pháp luật, đó sẽ trở thành nền tảng vững chắc góp phần xây dựng một xã hội an toàn, văn minh và phát triển bền vững.