“Tạm trú liên tục hơn một năm” thì có thể nhập hộ khẩu thành phố

Trước thời điểm Luật Cư trú có hiệu lực thi hành (1/7/2007), hàng loạt công việc có liên quan đang được Bộ Công an tích cực chỉ đạo, triển khai, nhất là đối với lực lượng có chức năng, nhiệm vụ hướng dẫn và thi hành luật.

Sau khi Bộ trưởng Bộ Công an Lê Hồng Anh có Chỉ thị số 05/2007/CT-BCA về việc triển khai thi hành Luật Cư trú trong CAND; trình dự thảo Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của luật, Bộ cũng chuẩn bị tổ chức các lớp tập huấn và chỉ đạo Công an các đơn vị, địa phương tiếp tục mở rộng về các quận, huyện, phường, xã. Các tài liệu hướng dẫn cũng như việc chuẩn bị cơ sở vật chất, kỹ thuật trước ngày Luật có hiệu lực đang được triển khai rốt ráo.

Chỗ ở hợp pháp không nhất thiết là nhà ở

Trong nhiều văn bản quy phạm pháp luật được ban hành từ trước tới nay, cụm từ "chỗ ở hợp pháp" được viện dẫn nhiều lần với quy định ràng buộc về một điều kiện phải có nhằm đảm bảo thiết chế luật được khả thi. Nhưng chỗ ở hợp pháp cụ thể hóa là chỗ ở thế nào thì quan điểm cũng không thống nhất, có nơi coi chỗ ở hợp pháp phải là nhà thuộc sở hữu của người đó, bố mẹ, gia đình người đó. Các chỗ ở thuê, mượn, ở nhờ... không được coi là chỗ ở hợp pháp.

Nay, lần đầu tiên, quy định về chỗ ở hợp pháp được cụ thể hóa trong Luật Cư trú với quan điểm rất rộng và thoáng: "Chỗ ở hợp pháp là nhà ở, phương tiện hoặc nhà khác mà công dân sử dụng để cư trú.

Chỗ ở hợp pháp có thể thuộc quyền sở hữu của công dân hoặc được cơ quan, tổ chức, cá nhân cho thuê, cho mượn, cho ở nhờ theo quy định của pháp luật" (Điều 12, Luật Cư trú).

Theo Thượng tá Đỗ Văn Cương, Phó trưởng phòng Pháp luật hành chính, dân sự, kinh tế, Vụ Pháp chế Bộ Công an thì đây là điểm đổi mới rất cơ bản, làm cơ sở để đảm bảo Luật Cư trú thực hiện được ngay và tránh tình trạng các địa phương vận dụng không đúng về quy định chỗ ở hợp pháp, gây khó khăn cho người dân.

Thượng tá Đỗ Văn Cương cũng cho rằng sự thông thoáng về chỗ ở hợp pháp còn được mở rộng ở các diện khác nhau, đó là nơi cư trú của vợ, chồng, nơi cư trú của người được giám hộ, nơi cư trú của cán bộ, chiến sĩ trong lực lượng vũ trang.

Nơi cư trú của người đang làm nghĩa vụ quân sự hoặc đang phục vụ có thời hạn trong CAND là nơi đơn vị của người đó đóng quân, trừ trường hợp họ đã đăng ký hộ khẩu tại nơi khác theo quy định khoản 1, Điều 12, Luật Cư trú.

Nhập khẩu Hà Nội: Cư trú liên tục tại nhiều chỗ có được công nhận?

Quan niệm có hộ khẩu ở Hà Nội hay các thành phố lớn khác "quý như vàng" cũng trở nên lỗi thời. Thiếu tướng Trần Đình Nhã, Vụ trưởng Vụ Pháp chế cho biết, khi soạn thảo dự án luật, đây là vấn đề có nhiều ý kiến khác nhau, tuy nhiên Quốc hội đã quyết định phải đổi mới mạnh mẽ các điều kiện nhập khẩu vào thành phố thuộc Trung ương.

Công dân chỉ cần "Có chỗ ở hợp pháp và đã tạm trú liên tục tại thành phố đó (thành phố thuộc Trung ương) từ một năm trở lên. Trường hợp chỗ ở hợp pháp cho thuê, mượn, ở nhờ của cá nhân thì phải được người cho thuê, cho mượn, cho ở nhờ đồng ý bằng văn bản".

So với trước, những quy định này cũng đã rất thông thoáng.

Trong dự thảo Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Cư trú do Bộ Công an soạn thảo, cũng đã quy định cụ thể điều kiện đăng ký thường trú tại thành phố thuộc Trung ương.

Thượng tá Đỗ Văn Cương giải thích: Các trường hợp được coi là tạm trú liên tục từ một năm trở lên tại thành phố thuộc Trung ương được hiểu là tạm trú liên tục tại một chỗ thuộc thành phố đó mà thời hạn đủ 1 năm trở lên. Trường hợp cư trú tại thành phố thuộc Trung ương này, sau lại chuyển sang thành phố thuộc Trung ương hoặc tỉnh khác thì không được tính gộp.

Không cấp sổ hộ khẩu phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do

Thêm quy định ràng buộc trách nhiệm của cơ quan Công an được giao làm thủ tục, đăng ký thường trú, cấp sổ hộ khẩu: Trường hợp không cấp phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do.

Theo Vụ Pháp chế Bộ Công an, quy định này nhằm ngăn ngừa thái độ làm việc thiếu trách nhiệm trước nhân dân của cán bộ, chiến sĩ Công an được giao nhiệm vụ đăng ký, quản lý cư trú. Khi áp dụng luật, trường hợp nhận đủ hồ sơ thì phải xử lý theo quy định trong vòng 15 ngày.

Trường hợp không đủ hồ sơ thì phải thông báo cho người dân biết họ còn thiếu những gì, bổ sung ra sao. Trường hợp không đủ điều kiện để cấp sổ hộ khẩu phải trả lời bằng văn bản chứ không phải trả lời bằng miệng, bằng điện thoại. 

Cán bộ Công an sách nhiễu sẽ bị điều chuyển

Trong Chỉ thị số 05/2007/CT-BCA cũng quy định chế tài nghiêm khắc "Kiên quyết điều chuyển sang làm công tác khác những cán bộ thiếu năng lực, xử lý nghiêm những cán bộ có thái độ, lời nói, cử chỉ thiếu nghiêm túc, sách nhiễu, phiền hà cho dân".

Tổng cục Cảnh sát cho biết, tới đây sẽ thành lập các tổ công tác để kiểm tra, giám sát và thực hiện kiểm tra chéo nhằm phát hiện những vi phạm của cán bộ, chiến sĩ Công an trong thực hiện luật.

Thay đổi tư duy quản lý sổ hộ khẩu: gốc của đổi mới trong luật

Trung tướng Lê Thành, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát cho rằng, Luật Cư trú đổi mới trên nhiều mặt nhưng quan trọng nhất và cũng là gốc của mọi vấn đề: đổi mới tư duy về quản lý cư trú, trong đó có tư duy quản lý sổ hộ khẩu.

Trung tướng khẳng định, lâu nay chúng ta có sự nhầm lẫn chủ thể của quyền và nghĩa vụ trong việc thực hiện quyền tự do cư trú của công dân. Đó là sự nhầm lẫn về tư duy dẫn tới những phiền hà, tiêu cực.

Trung tướng Lê Thành khẳng định, Luật có hiệu lực quán triệt tinh thần: Cơ quan quản lý Nhà nước (trực tiếp là cơ quan Công an) có trách nhiệm làm thủ tục, cấp sổ hộ khẩu cho công dân, còn công dân có quyền được có sổ hộ khẩu