Huế: Khu xử lý rác trên 3,4 triệu đô “đắp chiếu”, lò đốt thay thế chờ đến bao giờ?

Theo tìm hiểu của PV Báo CAND, khu xử lý chất thải rắn Lộc Thủy ở xã Chân Mây - Lăng Cô (TP Huế) có kinh phí đầu tư 3,42 triệu USD thuộc vốn vay ADB và AFD do Dự án cải thiện môi trường đô thị miền Trung đầu tư. Theo thiết kế, khu xử lý rác ở Lộc Thủy đạt tiêu chuẩn bãi rác hợp vệ sinh với các khu chôn lấp rác thải sinh hoạt, rác thải nguy hại và hệ thống điện nước, giao thông, các công trình phụ trợ, nhà điều hành... Riêng bãi chôn lấp rác có các ô chôn lấp, hồ xử lý nước rỉ rác, hệ thống chống thấm được xây dựng theo công nghệ hiện đại.

Khu xử lý chất thải rắn này có diện tích gần 27ha, khi đi vào vận hành sẽ xử lý được toàn bộ lượng rác thải của 18 xã, thị trấn ở huyện Phú Lộc cũ; trung bình 1 ngày sẽ xử lý 150 tấn rác, trong đó có 15 tấn rác nguy hại.

Gần 1 thập kỷ “đắp chiếu”

Năm 2011, dự án hoàn thành và đưa vào vận hành. Thế nhưng, sau khoảng 5 năm vận hành, đến năm 2017, khu xử lý rác phát sinh nhiều bất cập. Người dân thôn Nam Phước (xã Lộc Thủy cũ, nay là xã Chân Mây - Lăng Cô, TP Huế) phản ánh mùi hôi lan rộng, nước rỉ rác chảy ra môi trường, ảnh hưởng đến đời sống và sản xuất. Nhiều ý kiến còn cho rằng, lượng rác tiếp nhận tăng dần, thậm chí có thời điểm tiếp nhận rác ngoài địa bàn quy hoạch, khiến bãi chôn lấp quá tải, ô nhiễm gia tăng.

Đỉnh điểm đến tháng 2/2017, người dân địa phương nhiều lần tập trung ngăn cản xe chở rác vào nhà máy. Chính quyền địa phương thời điểm đó cùng các ngành liên quan tổ chức nhiều cuộc đối thoại để xử lý. Tuy nhiên, trước phản ứng kéo dài của người dân, nhà máy buộc phải dừng tiếp nhận và chôn lấp rác từ năm 2017, sau đó đóng cửa đến nay.

Sau khi nhà máy dừng hoạt động, các hộ dân trong phạm vi khoảng 300m đã được di dời. Tuy nhiên, khoảng 80 hộ dân ngoài bán kính này tiếp tục kiến nghị được bố trí tái định cư do lo ngại ảnh hưởng môi trường.

Đến nay, kiến nghị này chưa được giải quyết, trong khi khu xử lý chất thải rắn vẫn chưa thể vận hành trở lại.

Cuối tháng 4/2026, có mặt tại khu xử lý rác Lộc Thủy, PV Báo CAND ghi nhận, sau nhiều năm “đắp chiếu” hiện nhiều hạng mục xuống cấp, hoang hóa. Tại khu xử lý, cây dại mọc phủ kín thành rừng. Một số khu vực bị người dân tự mở rào để làm nơi nhốt giữ trâu bò…

Lò đốt rác chưa vận hành sau 3 năm hoàn thành

Được biết, sau khi khu xử lý rác Lộc Thủy dừng hoạt động, tháng 11/2017, UBND tỉnh Thừa Thiên Huế (nay là TP Huế) thống nhất chủ trương đầu tư hệ thống lò đốt rác thải sinh hoạt quy mô nhỏ tại vị trí nhà máy cũ, công suất dự kiến 20 tấn/ngày nhằm thay thế phương thức chôn lấp cũ. Đến năm 2022, Công ty CP Môi trường và Công trình đô thị Huế (HEPCO) đã đầu tư xây dựng và hoàn thành lò đốt rác thải sinh hoạt tại khu xử lý chất thải rắn Lộc Thủy nhưng đến nay vẫn chưa đưa vào vận hành.

Liên quan đến lò đốt rác thải sinh hoạt Lộc Thủy, ngày 21/4 vừa qua, Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN-MT) TP Huế đã có văn bản báo cáo gửi UBND TP Huế.

Theo Sở NN-MT TP Huế, năm 2023, Công ty HEPCO - chủ đầu tư lò đốt rác thải sinh hoạt Lộc Thủy có lập hồ sơ đề nghị cơ quan chuyên môn cấp phép môi trường đối với dự án lò đốt rác thải sinh hoạt Lộc Thủy, trong đó nước rỉ rác của lò đốt được đưa sang xử lý chung với nước rỉ rác của bãi chôn lấp.

Tuy nhiên, do phương án xử lý nước thải khi đấu nối vào hệ thống xử lý nước thải của bãi chôn lấp Lộc Thủy chưa đảm bảo cột A quy chuẩn kỹ thuật nên Sở TN-MT (nay là Sở NN-MT) đã yêu cầu chủ đầu tư thực hiện cải tạo, nâng cấp hệ thống xử lý nước thải tập trung của bãi chôn lấp nhằm đảm bảo quy chuẩn môi trường. Tuy nhiên, hệ thống xử lý nước thải của bãi chôn lấp đến nay vẫn chưa được cải tạo nâng cấp.

Theo chủ đầu tư, việc đầu tư hệ thống xử lý nước rỉ rác đạt cột A quy chuẩn kỹ thuật môi trường chung cho toàn bộ khu xử lý cần kinh phí lớn và thời gian dài để thực hiện. Đồng thời bãi chôn lấp này đã ngưng tiếp nhận chất thải rắn sinh hoạt từ năm 2017, hiện nay chủ trương chung trong xử lý chất thải hạn chế việc chôn lấp trực tiếp…

Vì vậy, nhằm đảm bảo đưa lò đốt rác thải sinh hoạt ở khu xử lý chất thải rắn Lộc Thủy đi vào hoạt động để vận hành xử lý chất thải, góp phần bảo vệ môi trường, giảm chi phí vận chuyển rác trên địa bàn, giảm tỷ lệ chôn lấp trực tiếp; chủ đầu tư đề xuất phương án vận chuyển nước rỉ rác phát sinh từ lò đốt Lộc Thủy về xử lý tại khu xử lý rác Thủy Phương (cách khoảng 50 km)…

Theo lãnh đạo Sở NN-MT TP Huế, hiện nay, công trình lò đốt chất thải rắn sinh hoạt Lộc Thủy đã hoàn thành phần xây dựng và được Chi cục Giám định xây dựng kiểm tra và có thông báo số 33/TT-CCGĐ ngày 15/1/2026 về kết quả kiểm tra công tác nghiệm thu hoàn thành hạng mục công trình.

Qua quá trình theo dõi công tác thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn về Nhà máy Điện rác Phú Sơn cho thấy khối lượng chất thải rắn sinh hoạt của riêng địa bàn xã Chân Mây – Lăng Cô khoảng 16 tấn/ngày, phù hợp với công suất thiết kế xử lý của lò đốt Lộc Thủy (20 tấn/ngày). Bên cạnh đó, Nhà máy Điện rác Phú Sơn hiện nay đã có thời điểm tiếp nhận vượt công suất thiết kế 600 tấn/ngày.

Do đó phương án sử dụng lò đốt Lộc Thủy để tiếp nhận xử lý riêng chất thải rắn sinh hoạt cho địa bàn xã Chân Mây Lăng Cô là phù hợp, giảm chi phí thu gom, vận chuyển (do khoảng cách từ địa bàn xã Chân Mây Lăng Cô đến Nhà máy Điện rác Phú Sơn tương đối xa, hơn 50km) giảm tải cho công suất tại Nhà máy điện rác Phú Sơn.

Vì vậy, mới đây, Sở NN-MT kiến nghị UBND TP Huế xem xét thống nhất chủ trương đưa lò đốt Lộc Thủy đi vào vận hành hoạt động để tiếp nhận, xử lý chất thải rắn sinh hoạt của địa bàn xã Chân Mây – Lăng Cô. Phương án xử lý chất thải phát sinh từ hoạt động của lò đốt gồm: nước thải phát sinh trong quá trình hoạt động lò đốt được thu gom, vận chuyển đưa về xử lý tại hệ thống xử lý nước thải của bãi chôn lấp Thủy Phương (phường Thanh Thủy, TP Huế); tro xỉ, tro bay phát sinh nếu phân định là chất thải rắn công nghiệp thông thường sẽ được vận chuyển về xử lý tại bãi chôn lấp Thủy Phương.

"Khi được UBND TP Huế thống nhất chủ trương thì trong quá trình vận hành thử nghiệm lò đốt chất thải rắn sinh hoạt Lộc Thủy giao Trung tâm Quản lý và Khai thác hạ tầng TP Huế chủ trì phối hợp với Công ty HEPCO theo dõi, đánh giá để thực hiện phương án giá xử lý chất thải rắn sinh hoạt của lò đốt gửi Sở NN-MT để thẩm định theo quy định", một cán bộ Sở NN&MT cho biết thêm.