Cần một giải pháp căn cơ để ngư dân không còn xót xa nhìn biển

Trước thực trạng cửa sông, cửa biển bị cát vùi lấp làm khó ngư dân, chính quyền địa phương và người dân đã đồng hành sử dụng nhiều biện pháp để đảm bảo mưu sinh. Ông Trần Đình Long, người dân thôn Nam Đức, xã Đông Trạch cho biết: trước đây tàu có công suất lớn vẫn có thể ra vào cửa sông, nhưng sau đó cát bồi lấp ngày càng nghiêm trọng, lòng sông cạn dần. Hiện nhiều tàu cá phải neo đậu tại âu thuyền Thanh Khê, cách khoảng 6 km, hoặc tại phường Đồng Hới, cách khoảng 20 km. Chính quyền địa phương nhiều lần tổ chức nạo vét, đào lối thoát nhưng chỉ duy trì được thời gian ngắn rồi tiếp tục bị lấp. Đầu năm 2026 đến nay, cửa sông bị cát bịt kín hoàn toàn, dòng chảy gần như ngưng trệ.

Ngay cửa biển Nhật Lệ, những cồn cát chất chồng mọc lên ngay giữa lòng sông, bóp chặt cửa biển như một cái yết hầu khổng lồ. Cửa biển Nhật Lệ vốn dĩ là cửa biển sâu, nhưng giờ đây với sự bồi lấp của cát làm nhiều đoạn nhìn thấy đáy, và làm khốn đốn hàng vạn ngư dân lao động nơi đây.

Anh Trần Văn Việt, một ngư dân ở phường Đồng Hới nẫu ruột phân bua: Tàu đi trên biển hàng tháng trời, cách xa đất liền cả trăm km thì không sao nhưng về đến cửa biển, sát đất liền lại gặp nạn do cát. Xăng dầu tăng giá đã làm ngư dân khó khăn, giờ đây thêm cửa biển cạn lại làm ngư dân thêm khốn khó.

Đang vào mùa đánh bắt nhưng nhiều tàu cá ngư dân nằm bờ. Một số tàu cá của ngư dân chờ thủy triều lên, tàu tìm cách ra khơi nhưng bị mắc cạn. Để giải cứu, nhiều ngư dân phải vây quanh đẩy tàu, dùng dây thừng nối với tàu ngoài biển kéo ra. "Tàu mắc cạn thường hỏng chân vịt, nhưng nếu không liều ra khơi thì nằm bờ cũng đói" một người dân cho biết. Ngư dân mong muốn trước mắt chính quyền khơi thông một cửa lạch mới ở giữa dòng chảy sông Dinh để tàu thuyền thuận lợi ra vào. Về lâu dài, chính quyền cần xây dựng kè và tạo luồng lạch ổn định để tàu thuyền hoạt động an toàn.

Ngoài bồi lấp cửa sông Dinh, dòng chảy nước biển đang ép sát tuyến kè phía bắc và hướng thẳng vào bờ, gây xói lở đất mỗi ngày, đe dọa chân kè và nhà cửa của người dân địa phương. Trước tình trạng trên, chính quyền xã Nam Trạch, tỉnh Quảng Trị lên phương án huy động lực lượng và phương tiện chặn dòng để tích nước.

Khi mực nước trong sông dâng cao, địa phương sẽ đào lạch chính để nước đẩy cát ra biển, đồng thời dùng máy múc tạo cửa mới cắt qua cồn cát, nối sông Dinh với biển. Giải pháp tạm thời này cũng mang lại hiệu quả không cao, bởi vì sau mỗi đợt mưa lũ cửa sông có thể tiếp tục bị bồi lấp.

Tại cửa biển và sông Lý Hoà, trước tình trạng cát bồi lấp không cho tàu thuyền ra khơi, chính quyền xã Đông Trạch, tỉnh Quảng Trị đã huy động lực lượng, phương tiện đào một cửa biển tạm, cắt qua cồn cát nối sông Lý Hòa với biển. Hàng nghìn m3 cát được đào bới, tạo cửa biển dài khoảng 100 m, rộng 30 m nhằm khơi thông dòng chảy, kịp thời tiêu úng cho ruộng đồng. Tuy nhiên theo người dân, cửa đào mới chủ yếu giúp thoát nước, còn tàu thuyền ra vào vẫn phụ thuộc thủy triều.

Tỉnh Quảng Trị với chiều dài bờ biển hơn 200km, có nhiều cửa sông, cửa biển rất thuận lợi cho các thương lái sử dụng các phương tiện giao thông để vận chuyển thủy hải sản đi các vùng miền, đưa tới các nhà máy chế biến thủy hải sản xuất khẩu. Cửa sông, của biển ở Quảng Trị cũng là sự lựa chọn hàng đầu của hàng vạn ngư dân miền Trung để neo tàu tránh trú bão. Song giờ đây, ngư dân có tàu lớn đành xót xa đứng nhìn cửa biển bị bồi lấp, rồi phải chạy tàu đi các tỉnh, thành khác để tìm chỗ neo đậu.

Thiết nghĩ, tỉnh Quảng Trị và Bộ Nông nghiệp và Môi trường cần sớm phối hợp với các bộ, ngành liên quan mời các nhà khoa học vào cuộc tìm hiểu, nghiên cứu và đưa ra được luận chứng khoa học cụ thể để có giải pháp khắc phục hiện tượng các cửa sông, cửa biển đang bị bồi lấp, ngăn dòng... Bởi các cửa biển ở Quảng Trị không chỉ đơn thuần để phát triển nghề đánh bắt thuỷ hải sản, mà còn góp phần quan trọng trong việc giữ gìn, bảo vệ an ninh, quốc phòng.