Bài 1: Thảm kịch mang tên... “đắm tàu”

Những dòng chữ nghẹn ngào trong đơn không chỉ phản ánh nỗi đau chưa thể nguôi ngoai mà còn đặt ra một thực tế khó ngờ - sau hơn 4 năm kể từ thảm kịch, đó là quyền lợi hợp pháp của các gia đình nạn nhân vẫn chưa được giải quyết theo đúng pháp luật.

Hậu quả rất nghiêm trọng từ sự thiếu tuân thủ pháp luật

Theo hồ sơ tố tụng, vào sáng 26/2/2022, thuyền trưởng Lê Sen điều khiển tàu Phương Đông 5 (QNa-1152) chở khách ra đảo Cù Lao Chàm để tham quan, du lịch. Trên tàu chở 39 người gồm 36 hành khách và 3 thuyền viên.

Sau khi được lực lượng chức năng kiểm tra đảm bảo các điều kiện về an toàn (kiểm tra người, phương tiện, tình trạng mặc áo phao của hành khách), tàu Phương Đông 5 xuất bến Cửa Đại đến đảo Cù Lao Chàm để khách tham quan, ăn trưa và nghỉ ngơi.

Sau đó, Ban Quản lý Bến thủy nội địa Cù Lao Chàm kiểm tra đảm bảo các điều kiện an toàn nên cấp phép cho xuất bến để về lại bến Cửa Đại, khoảng 13h45 cùng ngày, thuyền trưởng Lê Sen điều khiển tàu Phương Đông rời Cù Lao Chàm chở hành khách quay về bến Cửa Đại. Khi thuyền trưởng Lê Sen điều khiển tàu đến đoạn cách Hòn Mô khoảng 1km thì tăng tốc độ lên 35-40km/h và vượt qua tàu Dũng Hiếu 04.

Đáng chú ý, lúc điều khiển tàu Phương Đông 5 đến đoạn có tọa độ 15534”N (Bắc) - 108243”E (Đông) - đây là đoạn nằm trong phạm vi luồng cong về bên trái theo hướng Cù Lao Chàm – Cửa Đại với bán kính cong là 800m, lẽ ra nếu tuân thủ quy định đảm bảo an toàn, các thuyền trưởng sẽ cho tốc độ giảm xuống dưới 9km. Song thuyền trưởng Lê Sen điều khiển tàu rẽ trái với tốc độ 20km/h đến 25km/h nên phương tiện bị lật úp và rồi chìm, hậu quả đặc biệt nghiêm trọng xảy ra - 17 hành khách tử vong; những người sống sót rơi vào tâm lý hoảng loạn.

Hành vi của thuyền trưởng Lê Sen đủ yếu tố cấu thành tội: “Vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường thủy” quy định tại điểm a khoản 3 Điều 272 Bộ luật Hình sự.

Tại phiên tòa xét xử sơ thẩm ngày 22/9/2024, TAND tỉnh Quảng Nam tuyên phạt thuyền trường Lê Sen mức án 7 năm tù giam vì tội kể trên.

Cũng theo kết quả điều tra, tàu QNa-1152 gặp nạn thuộc Công ty TNHH MTV Du lịch Phương Đông (trụ sở đặt tại khối phố Phước Hải, phường Cửa Đại, TP Hội An, Quảng Nam cũ), do ông Võ Khương (SN 1962) làm giám đốc; đóng năm 2016. Đến năm 2019, tàu được cải hoán từ chuẩn SI (được phép hoạt động ở vùng nước có chiều cao sóng lớn nhất tương ứng là 2m) lên chuẩn SB (được phép hoạt động ở vùng nước có chiều cao sóng lớn nhất tương ứng là 2,5m) sử dụng vận chuyển khách du lịch được cấp phép hoạt động tuyến Cửa Đại – Cù Lao Chàm. 

TAND tỉnh Quảng Nam (cũ) đã quyết định về trách nhiệm dân sự, HĐXX công nhận sự tự nguyện thỏa thuận của các đương sự tại phiên tòa về bồi thường thiệt hại do tính mạng bị xâm phạm, buộc Công ty TNHH MTV Dịch vụ Du lịch Ngọc Trang bồi thường thiệt hại do tính mạng bị xâm phạm bao gồm chi phí mai táng, tổn thất tinh thần, chi phí cấp dưỡng và các khoản chi phí hợp lý khác cho 17 bị hại đã chết. Cụ thể: 

Nguyễn Thị Thu Hương (SN 1971);  Nguyễn Thị Kim Lan (SN 1973); Nguyễn Thị Khiêm (SN 1952, cùng trú TP Hồ Chí Minh); Trịnh Thị Minh Nguyệt (SN 2005);  Ngô Thị Oanh (SN 1982); Nguyễn Minh Quang (SN 2019); Nguyễn Mai Anh (SN 2019); Ngô Huy Hoàng (SN 2007); Ngô Huy Hiếu (SN 2010); Vương Thị Khánh Dương (SN 1998); Nguyễn Thị Giản Đơn (SN 1998, cùng trú Hà Nội) đều cùng số tiền 250 triệu đồng/người.

Đặng Mai Phương (SN 1984); Đỗ Thị Bích Hảo (SN 1983); Dương Văn Minh (SN 1976);  Nguyễn Xuân Hưng (SN 1980) và Ngô Thị Nga (SN 1988, cùng trú TP Hà Nội) đều cùng số tiền 300 triệu đồng/người.

Tổng cộng số tiền mà Công ty TNHH MTV Dịch vụ Du lịch Ngọc Trang có nghĩa vụ bồi thường cho các bị hại là 4,583 tỷ đồng. Trước khi xét xử, bị cáo Lê Sen đã nộp số tiền 20 triệu đồng và Công ty TNHH MTV Dịch vụ Du lịch Ngọc Trang đã nộp số tiền 240 triệu đồng để bồi thường thiệt hại; số tiền còn lại phải bồi thường là 4,323 tỷ đồng. 

Điều ít người biết…

Với ánh mắt đượm buồn, da sạm nắng vì mưu sinh vất vả, ông Nguyễn Tấn Hiệp (trú phường Gò Vấp, TP Hồ Chí Minh) – chồng nạn nhân Nguyễn Thị Thu Lan cho biết, sau ngày vợ mất, ông phải bươn chải đủ nghề, từ chạy xe chở hàng đến phụ hồ để nuôi hai con nhỏ.

Trong đơn gửi Báo CAND trước đó, ông Hiệp cho rằng, trong mọi vụ tai nạn giao thông, kể cả dẫn đến hậu quả thương tâm - chết người, đều là xuất phát từ lỗi chủ quan nhưng vô ý. “Vụ tai nạn đặc biệt nghiêm trọng ngày 26/2/2022 đã gây hậu quả thảm khốc, tang thương cho gia đình tôi cũng như hàng chục gia đình khác. Có gia đình mất tới 3-4 người, để lại nỗi đau không gì bù đắp; nhiều gia đình ly tán, trẻ nhỏ mồ côi, người già mất chỗ dựa”, ông Hiệp trình bày.

Có một thực tế ít người biết, đó là dù chịu tổn thất nặng nề nhưng tại phiên tòa sơ thẩm ngày 22/9/2024 của TAND tỉnh Quảng Nam, các gia đình bị hại vẫn thể hiện sự nhân văn khi xin giảm nhẹ hình phạt cho thuyền trưởng Lê Sen, để bị cáo này chỉ phải nhận mức án 7 năm tù - thấp nhất của khung hình phạt. Đồng thời, các gia đình cũng chấp nhận mức bồi thường thấp hơn quy định pháp luật, với mong muốn bên chủ phương tiện sớm khắc phục hậu quả, phần nào xoa dịu nỗi đau.

Tuy nhiên, điều ít ai ngờ rằng, sau khi Bản án hình sự sơ thẩm số 68/2024/HS-ST có hiệu lực, việc thi hành án lại rơi vào bế tắc. “Thật khó có thể hình dung khi sau gần 4 tháng kể từ thời điểm quyết định từ phía thi hành án có hiệu lực (7/2025), chủ phương tiện gây tai nạn tang thương kể trên là Công ty TNHH MTV Du lịch Phương Đông do ông Võ Khương là người đại diện theo pháp luật (sau đổi tên thành Công ty TNHH MTV Dịch vụ Du lịch Ngọc Trang do ông Võ Đức Phong là người đại diện theo pháp luật) vẫn không thực hiện nghĩa vụ bồi thường”, ông Hiệp cho biết thêm.

Cùng nội dung bức xúc vừa kể với ông Hiệp, trong đơn kêu cứu gởi đến Báo CAND, nhiều thân nhân của các nạn nhân xấu số khác như bà Hàn Thị Dung (trú phường Phúc Lợi, TP Hà Nội, vợ nạn nhân Dương Văn Minh); ông Ngô Đức Đương (trú TP Hà Nội, cha của hai nạn nhân Ngô Huy Hoàng và Ngô Huy Hiếu); ông Nguyễn Xuân Hòa (trú phường Gò Vấp, TP Hồ Chí Minh, con nạn nhân Nguyễn Thị Khiêm); ông Ngô Thanh Sang (trú phường Gò Vấp, TP Hồ Chí Minh, chồng nạn nhân Nguyễn Thị Kim Lan)… có chung kiến nghị cơ quan chức năng cần vào cuộc quyết liệt, buộc doanh nghiệp chấp hành nghiêm bản án đã có hiệu lực pháp luật.

Ông Đào Văn Thi (trú TP Hà Nội), đại diện hợp pháp của gia đình nạn nhân Đỗ Thị Bích Hảo, nhấn mạnh cần làm rõ cả những dấu hiệu bất thường trong quá trình doanh nghiệp chuyển đổi pháp nhân từ Công ty TNHH MTV Du lịch Phương Đông sang Công ty TNHH MTV Dịch vụ Du lịch Ngọc Trang trong thời điểm vụ án chưa đưa ra xét xử, cũng như trách nhiệm của chủ phương tiện khi đưa vào sử dụng phương tiện đường thủy không bảo đảm an toàn.

Các gia đình nạn nhân bức xúc cho rằng, suốt gần 4 năm kể từ khi xảy ra thảm kịch, doanh nghiệp này chưa bồi thường bất kỳ khoản nào; có dấu hiệu né tránh, thậm chí thanh lý, tẩu tán tài sản nhằm trốn tránh trách nhiệm. “Sự thờ ơ, vô trách nhiệm này khiến các gia đình nạn nhân vô cùng phẫn nộ”, ông Hiệp bày tỏ thêm trong đơn gửi đến Báo CAND.