1001 chuyện về bia hơi ở Hà Nội

Trong một buổi đưa gia đình đến khai trương quán bia vi sinh ở thị xã Hà Đông, tỉnh Hà Tây, khoảng 3 tiếng sau, tất cả các thành viên nhà anh Nguyễn Văn Điều đều bị ngộ độc. Người tiêu chảy, người nôn oẹ nhưng may mắn không ai bị nguy hiểm đến tính mạng. Ngày khai trương, quán bia này "khuyến mại" giá 1 nghìn đồng/cốc và đã thu hút được khá nhiều khách. Anh Điều không hiểu mình bị ngộ độc do bia ở khâu nào: quy trình sản xuất hay vấn đề vệ sinh tại quán bia.

Dọc đường Nguyễn Văn Cừ (quận Long Biên, Hà Nội), hàng chục quán bia vỉa hè bắt đầu "bung" ra kịp trước đợt nắng nóng. 17h30', các quán bia bắt đầu chật kín "bợm" nhậu. Bởi đây là giờ các vị rời công sở trở về nhà. Và như một thói quen, trước khi về nhà, họ ghé vào quán bia dọc đường để hạ bớt cơn nóng nực. Từ giờ này trở về đêm, dọc tuyến phố có quán bia đều xếp xe máy tăm tắp và kín chỗ.

Tại quán bia M.K, cả chủ và người phục vụ đều tất bật với những vị khách quen của mình. Nhân viên phục vụ mở hết công suất làm việc, họ chạy từ bàn nọ sang bàn kia, bàn mang lạc, bàn lấy thêm bia, bàn dùng món xào... hai nhân viên bị quá tải trong khi cốc không đủ để "tiếp tế" bia cho khách, họ phải quay vòng cốc. Và cái cách rửa cốc của họ khiến ai nhìn thấy cũng phải e ngại. Một nhân viên nam lấy cốc ở bàn khách vừa uống xong, thả tõm vào chậu nước chao đi chao lại rồi nhấc lên úp vào kệ cho ráo nước.

Khi nước chưa kịp chảy hết từ đáy cốc thì một nam nhân viên khác đã lấy ngay nó để rót bia cho khách. Cốc bia mát lạnh lại được chuyển đến tay khách khác rồi lại quay vòng tiếp. Trong vòng 15 phút, chậu nước ngả mầu pha lẫn chút bọt bia và bàn tay của người phục vụ nhưng chẳng ai quan tâm đến việc thay chậu nước khác. Rửa cốc vào chậu nước đục ấy có khác gì tráng qua một lớp... vi khuẩn để khách uống tiếp.

Quán bia H.S. có tiếng tại quận Hoàn Kiếm bán bia Hà Nội chính hãng. Vị khách nào đã từng bước chân vào đây cũng sẽ "trung thành" với chủ quán bởi không gian thoáng mát, sự phục vụ tận tình, hương vị bia nguyên chất từ đầu đến cuối. Khách vào quán mải mê với những câu chuyện, mải tận hưởng cái vị cay cay, nồng nồng và mát lạnh của bia mà không hề quan tâm đến cốc bia có đảm bảo vệ sinh không.

Tại đây chúng tôi được chứng kiến việc rửa cốc khá chu đáo của người phục vụ. Họ tráng cốc 2 lần nước và có đủ lượng cốc để luân phiên rót bia. Điều đáng bàn ở đây là chiếc giẻ lau mà những nhân viên phục vụ kia kéo từ bàn này qua bàn khác. Họ lau thức ăn rơi vãi, thấm nước từ đáy cốc bia tỏa ra khiến chiếc giẻ lau không còn giữ được màu nguyên bản.

Những bàn tay vừa cầm giẻ lau bẩn thỉu không rửa mà cầm cốc rót bia. Cũng vẫn bàn tay ấy lại khoắng chậu rửa cốc, quét sàn nhà, nhặt rau, bốc thức ăn sống... Một quy trình khép kín luân chuyển vi trùng, vi khuẩn từ nơi này sang nơi khác. Nguy cơ ngộ độc bia trong mùa hè là rất khó tránh khỏi, cho dù nguyên nhân của nó không phụ thuộc vào chất lượng bia...

Qua các xét nghiệm của cơ quan chức năng cho thấy, nếu người bán bia không vệ sinh cá nhân theo đúng quy định thì người uống rất có thể bị lây nhiễm Ecoli. Hàng quý định kỳ, Trung tâm Y tế dự phòng (Sở Y tế Hà Nội) đều yêu cầu nhân viên của các cơ sở sản xuất, chế biến thực phẩm lên xét nghiệm phân. Nhưng ở các quán ăn bình dân, quán bia vỉa hè thường thuê nhân viên phục vụ ở các tỉnh theo mùa, sẵn sàng sa thải nhân viên bất cứ lúc nào thì ngành Y tế làm sao kiểm soát được ai đã và đang phục vụ tại quán ăn đó để làm xét nghiệm?

"Thượng đế" phải tự bảo vệ mình

Theo con số thống kê chưa đầy đủ, hiện Hà Nội có khoảng hơn 10 nghìn quán ăn, gần 10 nghìn dịch vụ ăn uống, bán hàng thực phẩm. Hiện nay, Trung tâm Y tế dự phòng chỉ có thể định kỳ 6 tháng một lần đi kiểm tra, lấy mẫu xét nghiệm của các cơ sở sản xuất bia hoặc kiểm tra một số cơ sở kinh doanh bia lớn trên địa bàn Hà Nội. Họ không có đủ quân số để đi đến 10 nghìn quán làm dịch vụ ăn uống. Mà với cung cách kiếm tiền của nhiều quán bia, cơ sở sản xuất bia như hiện nay thì việc đảm bảo vệ sinh cho khách chỉ được coi là thứ yếu. 

Trong cơ chế hiện nay, việc cấp đăng ký kinh doanh cho các cơ sở kinh doanh thực phẩm ăn uống rất đơn giản. Nhà nước chỉ quản lý theo kiểu để người kinh doanh tự giác thực hiện các điều kiện và quy định của ngành nghề. Vì vậy, việc quản lý không được nắm đằng chuôi. Gần đây nhất, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 163/2004/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Pháp lệnh Vệ sinh an toàn thực phẩm.

Và nếu chiểu theo Nghị định này thì hiện tại, có số lượng rất lớn các cơ sở sản xuất, kinh doanh bia không đủ điều kiện về cơ sở, trang thiết bị, dụng cụ. Tuy nhiên, theo Trung tâm Y tế dự phòng thì hiện chưa có thông tư hướng dẫn thực hiện nên việc kiểm tra, quản lý về lĩnh vực này còn nhiều khó khăn, trong đó có cả việc sản xuất, kinh doanh bia.

Trước nguy cơ tiềm ẩn khá cao, các thực khách không nên đơn giản hoá thứ đồ uống đặc biệt này. Các chủ quán bia và người phục vụ phải coi trọng sức khỏe của thực khách mà giữ đảm bảo vệ sinh. Nhưng trước hết, các thực khách hãy tự bảo vệ mình bằng cách sử dụng quyền của "Thượng đế" nếu không muốn đi gặp bác sỹ