Nắng nóng cẩn trọng với căn bệnh ung thư da

Theo TS.BS Nguyễn Hồng Sơn, Trưởng Khoa Phẫu thuật Tạo hình Thẩm mỹ và Phục hồi chức năng, Bệnh viện Da liễu Trung ương, ung thư biểu mô tế bào đáy là loại ung thư da phổ biến nhất, chiếm tới khoảng 75% tổng số các trường hợp ung thư da.

Trên thế giới, ung thư biểu mô tế bào đáy là loại ung thư phổ biến nhất ở người da trắng, với tỷ lệ mắc ngày càng gia tăng. Tại Việt Nam, căn bệnh này cũng được ghi nhận với tần suất ngày càng tăng, thương tổn hay gặp đặc biệt ở vùng da hở thường xuyên tiếp xúc ánh nắng như mặt, tai và cổ.

Bệnh thường khởi phát âm thầm, không đau, không ngứa, dễ bị nhầm là nốt ruồi, u lành hoặc sẹo thông thường.

Dù có tiên lượng tốt hơn nhiều so với các dạng ung thư khác, bệnh vẫn có thể tái phát nhiều lần và ngày càng phức tạp hơn – ngay cả khi đã được điều trị bài bản. Điều này xuất phát từ đặc tính sinh học của một số thể ung thư biểu mô tế bào đáy nguy cơ cao, với khả năng xâm lấn âm thầm khó kiểm soát.

Chia sẻ về căn bệnh này, BS Sơn cho biết, gần đây bệnh viện tiếp nhận một nam bệnh nhân gần 60 tuổi, bắt đầu phát hiện vùng da môi trên bên phải có dấu hiệu dày lên bất thường. Sau khi thăm khám tại một bệnh viện chuyên khoa ung bướu, ông được chẩn đoán ung thư biểu mô tế bào đáy  và phẫu thuật cắt u lần thứ nhất.

Khoảng 3 năm sau, vùng sẹo mổ cũ bắt đầu cứng, dày và đổi màu. Ông quay lại bệnh viện và được xác định ung thư da tái phát, có chỉ định phẫu thuật lần hai. 

Chỉ 3 tháng sau lần mổ thứ hai, vùng cạnh mũi phải tiếp tục xuất hiện tình trạng dày và xơ cứng. Ông đến Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, được sinh thiết và chẩn đoán ung thư da cánh mũi phải trên nền ung thư biểu mô tế bào đáy môi trên đã phẫu thuật.

Mặc dù được chỉ định tiếp tục phẫu thuật, nhưng gia đình chưa đồng ý nhập viện. Sau đó, ông tìm đến Bệnh viện Da liễu Trung ương để được tư vấn và điều trị chuyên sâu.

Sau khi thăm khám, soi da, các bác sĩ phát hiện hình ảnh ung thư tái phát không điển hình trên nền sẹo – một dấu hiệu dễ bỏ sót khi chỉ quan sát bằng mắt thường.

Kết quả xác nhận ông mắc ung thư biểu mô tế bào đáy vùng rãnh mũi-má với đặc điểm đặc biệt nguy hiểm: Đồng thời mang 3 thể u nhỏ, nông và thâm nhiễm.

Đây là trường hợp ung thư da phức tạp khi bệnh nhân đang mang đồng thời 3 thể mô bệnh học trong cùng một tổn thương, vị trí tổn thương được xếp vào nhóm tiếp cận chuyên sâu nhất trong điều trị ung thư biểu mô tế bào đáy.

Sau hội chẩn chuyên môn, bệnh nhân được chỉ định điều trị bằng phẫu thuật Mohs kết hợp tạo hình tổn khuyết – phương pháp tiên tiến nhất hiện nay trong điều trị ung thư biểu mô tế bào đáy nguy cơ cao và tái phát, tỷ lệ điều trị khỏi lên tới 90–95%.

Ung thư biểu mô tế bào đáy là khối u ác tính bắt nguồn từ những tế bào ở lớp đáy của thượng bì. Đây là loại ung thư có thể điều trị triệt để nếu được phát hiện và can thiệp ở giai đoạn sớm.

Nguyên nhân dẫn đến tổn thương DNA trong tế bào đáy được cho liên quan trực tiếp đến bức xạ tia cực tím UV. Hầu hết bệnh nhân bị ung thư biểu mô tế bào đáy là do tiếp xúc lâu dài với tia cực tím (UV) từ ánh sáng mặt trời.

Người tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời thường xuyên không dùng bất kỳ biện pháp che chắn, bảo vệ nào được cho làm tăng nguy cơ mắc ung thư biểu mô tế bào đáy. Ngoài ra, tia UV còn có trong các loại đèn của giường tắm nắng nhân tạo. 

Mùa hè đang đến, các bác sĩ khuyến cáo, tránh ánh nắng mặt trời bằng cách đội mũ rộng vành, mặc quần áo chống nắng khi ra ngoài và sử dụng kem chống nắng là biện pháp hiệu quả để ngăn ngừa bệnh ung thư này. 

TS.BS Nguyễn Hồng Sơn khuyến cáo, khi thấy cơ thể có một trong các dấu hiêu như: Xuất hiện nốt sần hoặc mảng da bóng, trong suốt, màu hồng hoặc màu da, có thể có giãn mạch nhỏ xung quanh; vết loét không lành, hoặc lành rồi lại tái phát nhiều lần; vùng da dày cứng, ranh giới không rõ, đặc biệt ở mặt, tai, cổ hoặc vùng da thường xuyên tiếp xúc ánh nắng; sẹo cũ có dấu hiệu thay đổi cứng hơn, sưng lên, đổi màu...hãy chủ động đến khám tại cơ sở chuyên khoa da liễu để được đánh giá toàn diện.

Đối với những người bệnh đã từng điều trị căn bệnh ung thư da này cần tái khám định kỳ theo lịch hẹn của bác sĩ chuyên khoa, kể cả khi vết thương trông có vẻ đã ổn định.

Ngay khi phát hiện vùng sẹo cũ có dấu hiệu thay đổi (cứng, dày, đổi màu, sưng lên), hãy thông báo với bác sĩ điều trị sớm nhất có thể.