Bùng phát bệnh tay chân miệng, cảnh giác với những biến chứng nguy hiểm

Nhiều trường hợp nặng nhập viện

Từ tháng 3 đến nay, tại Khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn tiếp nhận và điều trị cho nhiều trẻ mắc tay chân miệng. 

Cùng lúc cả hai con (3 tuổi và 1 tuổi) mắc căn bệnh này và phải vào nhập viện, chị Phạm Thu Phương (Tây Hồ, Hà Nội) cho biết: "Cháu lớn đi học về sốt, sau đó xuất hiện mụn nước trong miệng. Sau đó đến em nhỏ lây anh, cũng sốt và nổi mụn nước ở tay, chân. Gia đình tôi cho hai con đi khám và bác sĩ kết luận các cháu mắc tay chân miệng. Cả hai cháu đều phải nhập viện điều trị".

Tại Trung tâm Nhi Khoa, Bệnh viện Bạch Mai, khoảng 1 tháng nay mỗi ngày tiếp nhận 5-6 trường hợp tay chân miệng tới khám, cao hơn so với cùng kỳ năm ngoái. 

Trong số trẻ đến khám, có gia đình 2 chị em hoặc anh em cùng mắc tay chân miệng do lây nhau. Một số cháu đi học, lây bệnh tại lớp học, về lây cho anh chị em trong nhà. 

Tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 (Bệnh viện WTQĐ 108) ghi nhận số ca mắc tay chân miệng tăng cao trong những ngày đầu hè với nhiều diễn biến phức tạp, có trẻ đe doạ biến chứng thần kinh và tim mạch.

Trong các bệnh nhi đang điều trị tay chân miệng tại Khoa Nhi, Bệnh viện TWQĐ108 có cháu  N.M.C (12 tháng tuổi), được chẩn đoán tay chân miệng độ 2A, nguy cơ biến chứng tuần hoàn, dễ chuyển sang độ 3 nếu không được theo dõi sát.

Cháu được theo dõi monitor liên tục để đánh giá dấu hiệu mạch, nhiệt độ, nhịp thở và SPO2 (độ bão hòa oxy máu). Do được xử trí điều trị hiệu quả, kết hợp môi trường chăm sóc bảo đảm kiểm soát nhiễm khuẩn, hiện tại cháu bé ổn định.

Tại phía Nam, tay chân miệng đang bùng phát rộng với số ca mắc tăng cao hơn nhiều lần so với cùng kỳ năm ngoái. Bệnh nhi nhập viện quá tải, trong đó có nhiều trường hợp nặng, nguy kịch.

Các bệnh viện nhi tuyến cuối của TP Hồ Chí Minh số lượng bệnh nhi nhập viện liên tục tăng vọt thời gian qua, các kịch bản chống dịch mức cao và phương án mở rộng hàng trăm giường bệnh đã được kích hoạt.

Tại Khoa Nhiễm - Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 1, số trẻ mắc tay chân miệng nặng khá nhiều. Có những ngày cao điểm, nơi này phải liên tục đặt nội khí quản thở máy cho 5 trường hợp bệnh nhi trở nặng. Tương tự, tại Bệnh viện Nhi đồng TP, trong 27 ca điều trị thì có 5 trường hợp nặng. 

Theo các bác sĩ, môi trường là yếu tố quan trọng trong điều trị bệnh tay chân miệng, không gian rộng thoáng, được cách ly ở buồng bệnh khu điều trị truyền nhiễm riêng biệt, tránh lây nhiễm chéo.

Trẻ dưới 5 tuổi là đối tượng có nguy cơ cao 

Theo báo cáo của Bộ Y tế, cả nước ghi nhận 26.000 trường hợp mắc tay chân miệng và 8 trường hợp tử vong từ đầu năm đến nay, tập trung ở phía Nam, chủ yếu trẻ dưới 5 tuổi. Riêng trong tháng 3/2026, số mắc trung bình theo tuần tăng so với tháng trước. 

Nguyên nhân chính khiến tỷ lệ ca nặng tăng vọt gần đây là do sự xuất hiện trở lại của chủng virus EV71. Các xét nghiệm ghi nhận chủng EV71 đang chiếm ưu thế, đặc biệt biến thể C1 của chủng này mang độc lực rất cao, lây lan nhanh, có khả năng "né miễn dịch", khiến trẻ dù từng mắc tay chân miệng vẫn có nguy cơ tái nhiễm.

TS.BS Trần Trang Anh - Trung tâm Nhi khoa, Bệnh viện Bạch Mai, tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm do virus, thường gặp ở trẻ nhỏ dưới 5 tuổi, đặc biệt là nhóm dưới 3 tuổi. Tác nhân gây bệnh chủ yếu là các virus thuộc nhóm Enterovirus, trong đó phổ biến nhất là Coxsackievirus A16 và Enterovirus 71 (EV71).

Việc nhận biết bệnh, theo dõi và đưa con đến bệnh viện kịp thời là rất quan trọng đối với bệnh tay chân miệng. "Một số trường hợp tử vong vừa qua là do một số bà mẹ đưa con đến cơ sở y tế muộn", PGS.TS Trần Đắc Phu, nguyên Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) nói và cho biết vaccine phòng tay chân miệng do virus EV71, chỉ định cho trẻ từ 2 tháng đến dưới 6 tuổi đã được cấp phép và đang nhập về, vài tháng tới sẽ có mặt tại Việt Nam. Trong lúc này, việc phòng ngừa bệnh để tránh lây lan là hết sức cấp thiết. 

Theo ThS Lê Minh Ngọc, Điều dưỡng trưởng Khoa Nhi, Bệnh viện TWQĐ108, bệnh tay chân miệng được chia thành 4 cấp độ. Việc nhận biết con đang ở độ nào giúp cha mẹ có hướng xử lý đúng đắn.

Ở độ 1, trẻ chỉ có phát ban hoặc loét miệng. Ở độ 2A, trẻ bắt đầu giật mình (dưới 2 lần/30 phút), sốt trên 39 độ C, nôn nhiều, lừ đừ, quấy khóc vô cớ. Ở độ 2B, trẻ giật mình trên 2 lần/30 phút, ngủ gà, mạch nhanh (trên 130 lần/phút), run chi, yếu liệt chi, lác mắt.

Độ 3, trẻ đã có biến chứng thần kinh, tim mạch, hô hấp nặng (mạch trên 70 lần/phút, thở gấp, vã mồ hôi, da nổi vân tím, chi lạnh). Và khi ở độ 4, trẻ sẽ sốc, ngưng thở, phù phổi cấp (nguy cơ tử vong rất cao). Giật mình chới với khi nằm là dấu hiệu sớm của biến chứng thần kinh. Nếu thấy trẻ có biểu hiện này, ngay cả khi đang ngủ, phụ huynh cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay lập tức.

Nhiều phụ huynh vẫn chủ quan cho rằng, trẻ chỉ bị sốt phát ban thông thường hoặc chờ các nốt phỏng mọc rõ mới đi khám. Thực tế, biến chứng của chủng EV71 có thể tiến triển rất nhanh chỉ trong vài giờ.

Vì thế, bác sĩ khuyến cáo nên đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi có các dấu hiệu sốt cao liên tục không đáp ứng thuốc hạ sốt; giật mình chới với, hốt hoảng; đi đứng loạng choạng, run tay chân; nôn nhiều, lừ đừ, mệt mỏi quá mức; khó thở, tim đập nhanh.