Ghi ở “tọa độ lửa” Ngã ba Đồng Lộc trong ngày tháng Tư lịch sử

Số hóa đưa di tích vào không gian số

Trong không khí thiêng liêng dịp kỷ niệm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, đông đảo du khách đã về Ngã ba Đồng Lộc (Hà Tĩnh) để dâng hương, tưởng niệm các anh hùng liệt sỹ. So với những năm trước đây, năm nay thời tiết ở Hà Tĩnh không thuận lợi, song dòng người vẫn lựa chọn “địa chỉ đỏ” này để hành hương, như một sự nhắc nhẹ bản thân biết khơi dậy trong lòng niềm tự hào và những xúc cảm thiêng liêng.

Càng xúc động hơn khi trong ngày hội thống nhất non sông, về với Ngã ba Đồng Lộc không chỉ bắt gặp hình ảnh các cựu chiến binh, TNXP trên mọi miền cả nước cũng như những người đã từng sống và chiến đấu tại đây về dâng hương tưởng niệm đồng đội mà hình ảnh các em học sinh, sinh viên dâng nén tâm hương tri ân các anh hùng liệt sỹ - những người đã ngã xuống cho thế hệ hôm nay được sống trong hòa bình, hạnh phúc, tất cả đã tạo nên một Ngã ba Đồng Lộc rất thiêng liêng nhưng cũng rất đỗi thân quen, ấm áp.

Trước đây, Khu di tích Ngã ba Đồng Lộc chỉ đông du khách vào dịp “mùa tri ân” tháng Bảy thì những năm gần đây, nhờ sự đổi mới, sáng tạo trong vận hành nên gần như tất cả các ngày trong tuần đều đón khách tham quan, đặc biệt là dịp cuối tuần và ngày lễ, ngày tết, trung bình mỗi ngày nơi đây đón hàng nghìn lượt du khách tìm về để tri ân, check-in.

Ông Đặng Quốc Vũ, Giám đốc Ban Quản lý Khu di tích Ngã ba Đồng Lộc và Khu tưởng niệm Lý Tự Trọng cho biết, có được sức hút đó là nhờ sự số hóa trong công tác quản lý, đón tiếp khách tham quan cũng như quảng bá trên các nền tảng số. Trong những năm gần đây, khu di tích đã mạnh dạn đẩy mạnh đổi mới, quảng bá hình ảnh trên mạng xã hội, xây dựng nhiều điểm check-in, không gian chụp ảnh phù hợp với giới trẻ; triển khai dịch vụ photobooth giúp lưu giữ những khoảnh khắc đáng nhớ.

Nhờ đó, không chỉ các cựu chiến binh mà đông đảo bạn trẻ cũng tìm về với “địa chỉ đỏ” này. Đổi mới không gian, làm mới cách tiếp cận với lịch sử nhưng không làm thay đổi giá trị lịch sử đã tạo nên tổng thể khu di tích vừa trang nghiêm nhưng lại rất gần gũi, vừa là “địa chỉ đỏ” trong giáo dục truyền thống nhưng cũng là điểm đến linh thiêng của du khách trong và ngoài nước.

Cùng với đó, công tác chỉnh trang cảnh quan, vệ sinh môi trường, kiểm soát an ninh trật tự, bố trí hướng dẫn viên và khu vực trưng bày hiện vật cũng đã được triển khai đồng bộ, sáng tạo, linh hoạt và mới mẻ. Đặc biệt, Ban Quản lý đã chú trọng truyền thông đa nền tảng để lan tỏa giá trị lịch sử tới giới trẻ; ứng dụng chuyển đổi số mạnh mẽ, từng bước xây dựng Khu di tích Ngã ba Đồng Lộc trở thành điểm đến "du lịch thông minh" với hệ thống thuyết minh tự động, quét mã QR tìm hiểu hiện vật và công nghệ thực tế ảo đã giúp du khách trải nghiệm "tọa độ lửa" năm xưa một cách sinh động, chân thực qua không gian số.

Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Ngã ba Đồng Lộc nằm trên đường Trường Sơn - tuyến giao thông huyết mạch nối hậu phương miền Bắc với tiền tuyến miền Nam qua xã Đồng Lộc, tỉnh Hà Tĩnh. Tất cả mọi con đường từ Bắc vào Nam đều phải đi qua ngã ba Đồng Lộc, chính vì vậy đây chính là huyết mạch quan trọng, là “yết hầu” giao thông chi viện sức người, sức của từ miền Bắc vào chiến trường miền Nam.

Để cắt đứt nguồn chi viện vũ khí, lương thực và thuốc men từ miền Bắc cho chiến trường miền Nam của quân và dân ta, với dã tâm muốn biến Ngã ba Đồng Lộc thành “tọa độ chết”, không quân Mỹ đã tập trung biến mảnh đất nhỏ bé này thành trọng điểm đánh phá ác liệt nhất. Từ tháng 4 đến tháng 10 năm 1968, đế quốc Mỹ đã điên cuồng đánh phá Ngã ba Đồng Lộc 1.863 lần, thả gần 50.000 quả bom các loại. Ước tính, mỗi mét vuông diện tích ở Ngã ba Đồng Lộc phải gánh chịu ít nhất 3 quả bom tấn.

Để giữ cho mạch máu giao thông thông suốt, hàng ngàn chiến sĩ, thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến và người dân địa phương đã không quản hiểm nguy luôn bám trụ làm nhiệm vụ để đảm bảo thông tuyến cho xe đi qua, tất cả vì tiền tuyến thân yêu, vì miền Nam ruột thịt. Với khẩu hiệu: “Xe chưa qua nhà không tiếc”, “Tim có thể ngừng đập nhưng đường phải thông”, “Sống bám cầu, bám đường, chết kiên cường dũng cảm”, “Đường chưa thông không tiếc xương, tiếc máu”... đã trở thành kim chỉ nam, ngọn lửa soi sáng cho lý tưởng, phương châm sống và chiến đấu của các lực lượng lúc bấy giờ. Sự kiên cường ấy đã làm thất bại âm mưu của đế quốc Mỹ, những chuyến xe từ hậu phương vẫn ngày đêm nối đuôi nhau ra tiền tuyến, góp sức cho chiến thắng chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước vào ngày 30/4/1975.

Trên chiến trường Đồng Lộc, đã có hàng nghìn chiến sĩ, thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến và người dân ngã xuống, nằm lại trong lòng đất mẹ, linh hồn của họ đã hóa thân vào hồn thiêng sông núi. Trong thời gian đọ sức quyết liệt với không quân Mỹ, đã xuất hiện nhiều tấm gương chiến đấu anh dũng, sáng tạo, trở thành biểu tượng sức mạnh trí tuệ và ý chí người Việt Nam. Tiêu biểu là 10 nữ TNXP tuổi đời còn rất trẻ thuộc Tiểu đội 4, Đại đội 552, Tổng đội 55 đã anh dũng hi sinh trong lúc đang làm nhiệm vụ thông đường cho xe ra tiền tuyến.

Trưa 24/7/1968, 10 nữ TNXP thuộc Tiểu đội 4 do Võ Thị Tần (24 tuổi), làm Tiểu đội trưởng được lệnh san lấp hố bom ở khu vực địch vừa thả bom để nhanh chóng thông đường. Dưới làn mưa bom, bão đạn, các cô gái vẫn kiên cường đứng lên làm nhiệm vụ, dù quá trình đó đã 3 lần bị vùi lấp. Đến khoảng 16h30 cùng ngày, trong loạt trận bom thứ 15 trong ngày dội xuống Đồng Lộc, một quả nổ gần căn hầm chữ A, nơi 10 chị tránh bom khiến hầm sập, tất cả 10 chị đều hy sinh. Các chị nằm lại khi tuổi đời còn rất trẻ, người ít nhất mới 17 tuổi, ba chị lớn nhất cùng 24 tuổi. Hiện phần mộ của 10 cô gái TNXP nằm trong quần thể Khu di tích quốc gia đặc biệt ngã ba Đồng Lộc.

Ở Khu di tích Ngã ba Đồng Lộc có một nét rất riêng khi quá khứ và hiện tại gặp nhau, nơi lịch sử không còn là những trang sách khô cứng mà trở thành trải nghiệm sống động, chạm đến trái tim con người. Trong tâm thức của những người đã từng đến nơi đây, đều chung một sự đồng điệu, là niềm tự hào khi đặt chân đến.

58 năm đã trôi qua, Chiến thắng Đồng Lộc vẫn vẹn nguyên giá trị trong lịch sử dân tộc như một biểu tượng cao đẹp về lòng dũng cảm và ý chí kiên cường của những chàng trai, cô gái đã anh dũng chiến đấu, hi sinh vì độc lập tự do của Tổ quốc.