Văn hóa truyền hình - câu chuyện đẳng cấp

Ở thời điểm hiện tại, các kênh truyền hình nhiều tới mức, việc giữ được người xem ngồi trước màn hình 5 phút mà không chuyển kênh là một điều vô cùng khó khăn. Đã qua rồi thời kỳ các kênh truyền hình xã hội hóa chỉ chuyên chú vào những chương trình giải trí, nhảy nhót và đôi khi phản cảm.

Việc nhiều công ty cùng sản xuất các chương trình truyền hình đã đẩy tới một cuộc cạnh tranh thực sự tích cực, không thể chỉ ào ào làm show mà quên đi văn hóa truyền hình. Văn hóa truyền hình là câu chuyện đẳng cấp. Và văn hóa truyền hình không gì khác, là phải hướng đến bản sắc và chung tay xây dựng đời sống cộng đồng tốt đẹp hơn.

Cách đây vài năm (và đến tận bây giờ), người ta vẫn thấy những kênh truyền hình mà có đến quá nửa thời lượng dành cho những chương trình giải trí, quảng cáo tin nhắn, chơi game hay các trò chơi chủ yếu dành cho một nhóm khán giả thành thị. Và chính những kênh truyền hình như vậy khiến khán giả có ác cảm với truyền hình xã hội hóa.

Người ta có cảm giác, vì các đơn vị tư nhân tham gia sản xuất các chương trình truyền hình, và quá nhiều nhà tài trợ nhảy vào can thiệp nội dung, nên không ít show truyền hình trở nên mệt mỏi và ngày càng nhạt nhẽo. Kinh doanh là thu lại lợi nhuận. Tuy nhiên, kinh doanh cũng cần phải tạo ra một "lề lối" văn hóa. Và đó là câu chuyện mà những người làm truyền hình xã hội hóa đang tự tìm hướng đi cho mình.

Thành công của kênh thuần Việt VTC9 - Let's Việt chỉ sau chưa đầy 3 tháng phát sóng, chính là tạo được niềm tin với khán giả, như chính thông điệp của họ: "Tinh tế một giá trị Việt". Tạo được niềm tin, bởi đây không chỉ là một kênh truyền hình giải trí, mà những người thực hiện đã quan tâm tới những giá trị thực tiễn của chương trình và những tác động của nó tới công chúng.

Thay vì chiếu những spot quảng cáo thì lại gửi gắm thông điệp xây dựng tính cách tốt đẹp của người Việt Nam, đó là những điểm nhấn, tuy nhỏ nhưng thực sự ý nghĩa của VTC9 Let's Việt. Từ cách dừng xe đúng vạch, không xả rác bừa bãi đến giúp đỡ mọi người trong tinh thần tương thân tương ái… được thể hiện rất rõ ràng qua những đoạn clip ngắn… Nó tạo cho cảm giác những người làm truyền hình không coi cái tivi như một phương tiện kiếm tiền, mà còn quan tâm tới cả những vấn đề an sinh xã hội và thực sự muốn góp sức xây dựng xã hội.

Trong một lần phát biểu với cánh báo chí về tình hình sản xuất chương trình Truyền hình tại VN - Vị Tổng giám đốc công ty cổ phần truyền thông đa phương tiện Lasta (đơn vị hợp tác sản xuất chiến lược trên kênh VTC9 Let's Việt) khẳng định: "Nếu chúng tôi cho ra đời những chương trình kém chất lượng thì không cần đợi đến lúc có đơn vị khác cạnh tranh mà chính khán giả sẽ là người đào thải nhanh chóng nhất". Và nỗ lực của Let's Việt trong thời gian đầu tiên phát sóng có thể coi là minh chứng cụ thể cho lời phát biểu này.

Vào lúc 6h sáng, VTC9 bắt đầu chương trình một ngày của mình bằng đoạn băng chào cờ 3 phút. Đó là một hình thức nghi lễ, chỉ xuất hiện ở những kênh truyền hình nghiêm túc nhất.

Hoặc nếu theo dõi các mục chương trình của VTC9 Let's Việt, có thể thấy rõ định hướng của những người làm chương trình là muốn hướng đến một kênh thông tin tổng hợp. Trong đó, điểm nhấn là những chương trình tin tức, những talkshow mang ý nghĩa xã hội như "Những mảnh ghép cuộc đời" (làm về những tấm gương vượt khó của những số phận kém may mắn trong xã hội).

Chương trình tin tức tổng hợp 6h sáng kéo dài 2 tiếng với các biên tập viên là nghệ sỹ nổi tiếng lại cho thấy một hướng đi khác, vẫn nghiêm túc nhưng tạo ra sức hấp dẫn với người xem nhiều hơn…

Truyền hình vẫn đang là "mảnh đất màu mỡ" và vẫn còn rất nhiều công ty muốn tham gia liên kết sản xuất chương trình truyền hình. Nhưng họ sẽ sản xuất chương trình như thế nào, đó lại là câu chuyện không đơn giản. Chuyện một công ty đã bị Đài truyền hình TP HCM yêu cầu dựng lại hơn 30 tập phim truyền hình chỉ vì… phần quảng cáo phim quá nhiều cảnh nóng, cho thấy nhiều người muốn làm truyền hình nhưng không thực sự có được văn hóa truyền hình.

Tất nhiên, không thể đòi hỏi những người làm truyền hình xã hội hóa chỉ chú tâm vào thực hiện những mục đích an sinh xã hội như kênh… VTV1. Nhưng, khi những người làm truyền hình đi qua được mục đích duy nhất là lợi nhuận, họ đã tự khẳng định vị thế của mình. Lợi nhuận là điều quan trọng, nhưng không phải là tất cả để đánh giá một chương trình truyền hình thành công…