Tranh ngũ hổ

Thứ Bảy, 13/02/2010, 15:54
Trong quan niệm dân gian, hổ tượng trưng cho sức mạnh. Dân gian đã thần thánh hoá hổ, cho nó một sức mạnh thiêng liêng diệt trừ được ma quỷ. Có hình hổ trấn giữ ở ngưỡng cửa thì tà ma không dám thâm nhập. Bởi vậy, hình tượng con hổ trở thành phổ biến trong nghệ thuật dân gian Việt Nam, được vẽ thành tranh để thờ cúng ở các đền, điện.

Có nhiều loại tranh hổ: bạch hổ, hắc hổ, ngũ hổ… Trong đó tranh "ngũ hổ” là nổi bật hơn cả. Tranh "ngũ hổ" còn gọi là tranh "ông năm dinh" tượng trưng cho năm vị thần tướng ngự trị năm phương trời nên các nghệ nhân khi vẽ tranh hổ, ngoài chòm râu, ánh mắt dữ tợn của hổ được vẽ bằng màu vàng kim, dân gian còn vẽ năm con năm màu nhất định.

1. Hoàng hổ tướng quân màu vàng trấn nhậm trung khu (đặc khu).

2. Hắc hổ tướng quân màu đen trấn nhậm bắc khu (thủy khu).

3. Bạch hổ tướng quân màu trắng trấn nhậm tây khu (kim khu).

4. Xích hổ tướng quân màu đỏ trấn nhậm nam khu (hỏa khu).

5. Thanh hổ tướng quân màu xanh trấn nhậm đông khu (mộc khu).

Trong tranh hổ, nghệ nhân dân gian đã vẽ các đám mây do các đường cong gãy khúc nối nhau, lớp trong lớp ngoài cuồn cuộn gợi cảm giác về sự xếp đầy nhưng nặng nề và đằng sau nó ẩn giấu một điều gì thần bí thiêng liêng.

Nếu so sánh với tranh hổ Trung Quốc, hổ có hình bát quái ở trán, miệng ngậm kiếm thì tranh hổ ở Việt Nam không có hình bát quái. Tranh hổ của Trung Quốc là hình năm con hổ màu xanh lá cây và màu vàng đứng thành vòng vây quanh đồng tiền. Tranh "ngũ hổ" của Việt Nam vẽ năm con hổ năm màu tượng trưng cho trung tâm và bốn hướng đối với bố cục cân đối.

Nhìn chung tranh dân gian vẽ hổ có sự phối hợp đường nét, hình khối, đầy sức sống mãnh liệt, miêu tả hổ với thân hình vạm vỡ, chắc, khoẻ trên thế ngồi vững chắc của hai chân trước và nếu gạt bỏ cái vỏ tôn giáo đó, đấy là những bức tranh có giá trị nghệ thuật cao

Lê Thuỳ Dung (CAND Tết 2010)
.
.
.