Tiếng Khèn, tiếng Pí trên bản Mường người Thái

"Quê hương ơi, rừng núi ơi. Rừng có nghe tiếng Khèn, tiếng Pí. Rừng có nghe con suối thì thầm. Đó là lời ơn Đảng ngàn năm. Đó là lời nhớ ơn Bác Hồ…". Những lời hát ngân nga theo các nhạc cụ đồng bào Thái miền Tây xứ Nghệ khiến ai nghe cũng dễ thuộc, dễ nhớ. Bao năm nay, anh Lê Quốc Hoàng ở Con Cuông đã vần điệu hóa những lời thơ, lời hát giúp bà con hiểu rõ hơn về tấm gương đạo đức của Bác Hồ.

Gặp anh trong những ngày bà con các bản làng Con Cuông đang náo nức trẩy hội xuân, những tiếng Khèn ngân nga cứ níu kéo lòng người ở lại. Người dân ở đây từ già trẻ, gái trai hầu như thuộc lòng các sáng tác của Lê Hoàng như: "Bản làng ơn Bác", "Rừng chiều ơn Bác", "Lời Bác còn ngân trong lòng Mường",… Mỗi bài hát với những giai điệu dân ca Thái luyến láy chứa đựng nội dung về tấm gương đạo đức Bác Hồ làm cho bà con dân tộc nơi đây đều dễ học, dễ nhớ và dễ làm theo.

"Mình là người con của đồng bào Thái nên từ nhỏ đã được nghe tiếng Khèn, tiếng Pí trong mỗi dịp hội làng. Cũng được tắm suối nước trong, từng nhịn chung cái đói, cái rét nơi núi rừng với đồng bào. Lớn lên được đi học cái chữ cũng nhờ ơn Đảng, ơn Bác Hồ nhiều lắm. Nay phải làm cách nào đó để giúp bà con hiểu hơn rằng mình có cái ăn, cái mặc cũng là nhờ Đảng, Bác Hồ chỉ lối, đưa đường. Làm theo tấm gương Bác Hồ từ những việc nhỏ cũng phải vần điệu hóa cho đồng bào hiểu mới đạt hiệu quả được" - Lê Quốc Hoàng tâm sự.

Là con thứ 4 trong gia đình có 5 anh chị em, nhưng từ nhỏ, Hoàng đã ý thức được tầm quan trọng của việc học cái chữ. Được bố mẹ cho ăn học, năm 1977, chàng trai người dân tộc Thái thi đỗ vào Trường Trung cấp Y Nghệ Tĩnh ở tuổi 20. Tại môi trường của người thầy thuốc, Hoàng càng hiểu rõ hơn vốn kiến thức y khoa để từ đó vận động bà con dân bản mình không nên tin vào lời thầy cúng, thầy mo để chữa bệnh.

Lê Quốc Hoàng say sưa biểu diễn nhạc cụ dân tộc.

Đầu những năm của thập niên 80, Lê Quốc Hoàng được điều về công tác tại Bệnh viện Đa khoa huyện Con Cuông. Tại đây, anh đã cùng với những cán bộ bệnh viện thường xuyên đi vào các bản làng để khám chữa bệnh cho bà con cũng như nói "lời sông, lời núi" cho đồng bào hiểu tác hại của những hủ tục xấu. Ban đầu, nói suông bà con không nghe, cái đầu không nhớ, Hoàng trăn trở đề xuất cấp trên phải tìm cách nói bằng lời hát mới thấm dần vào cái bụng đồng bào được.

Vốn có giọng hát mang đậm âm hưởng của núi rừng từ những phong trào văn hóa - văn nghệ, năm 1984, Lê Quốc Hoàng được bệnh viện cử đi học lớp nghiệp vụ thanh nhạc 3 tháng tại Trung tâm Văn hóa tỉnh. Có kiến thức về thanh nhạc, trở về bệnh viện, Hoàng được giao phụ trách công tác tuyên truyền quần chúng và cho ra tác phẩm đầu tay: "Rừng chiều ơn Bác".

Anh Hoàng thủ thỉ: "Đồng bào dân tộc Thái mình ai cũng yêu quý Bác Hồ, một lòng chung thủy với Đảng. Nhưng cái khó là chưa có nhiều phong trào quần chúng về tới tận thôn bản để nói đường lối của Đảng, Bác Hồ cho họ hiểu. Nhiều bà con chưa biết mặt chữ, chưa sõi tiếng người Kinh nên chỉ có lời hát giúp họ nhớ lâu và hiểu hơn thôi. Những ca khúc mình sáng tác về Bác Hồ theo điệu Lăm - Khắp - Xuôi - Nhuôn, bà con ở đây thích lắm. Họ thuộc lòng đến nỗi mỗi cuộc vui bên hũ rượu cần suốt đêm đều đem ra hát như thứ dân ca của đồng bào mình".

Ngoài sáng tác những bài hát về Bác Hồ như: “Bản Mường ơn Bác” (1993), “Lời Bác còn ngân trong lòng Mường” (2008), “Suối ngàn nhớ Bác” (2009),… Lê Quốc Hoàng còn tỉ mẩn đi khắp các bản Mường miền Tây Nghệ An để sưu tập những nhạc khí, nhạc cụ của đồng bào nhằm lưu giữ lại. Đến nay, trong nếp nhà sàn vợ chồng anh sinh sống còn lưu giữ nhiều loại nhạc cụ của đồng bào Thái, Mông.

Cứ mỗi độ xuân về trẩy hội, người dân nơi đây lại thấy xuất hiện hình ảnh Lê Quốc Hoàng vận bộ đồ của đồng bào say sưa bên tiếng Khèn, tiếng Pí, tiếng sáo vi vu mang theo lời hát ca ngợi Đảng, Bác Hồ cho bà con nghe. Hằng năm, nhiều tác phẩm của anh dự thi và đoạt giải cao trong các phong trào văn nghệ quần chúng.

Lê Quốc Hoàng nay là một Giám đốc Chi nhánh dược y tế Nghệ An tại Con Cuông, công việc bận rộn nhưng anh vẫn dành thời gian cho sáng tác những giai điệu dân ca Thái đi vào lòng người. Nhiều bài hát do anh Hoàng sáng tác được giải cao trong các cuộc thi văn hoá quần chúng các đồng bào dân tộc thiểu số tổ chức. Bản thân Lê Quốc Hoàng còn đạt danh hiệu tấm gương điển hình trong việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Bác Hồ ở cấp huyện, tỉnh.

"Nghệ sỹ Lê Hoàng (Lê Quốc Hoàng) đã khiến ta nhớ ơn Bác Hồ. Nhờ nó mà ta biết được cuộc sống của Bác Hồ, biết được đường lối của Đảng. Nhớ ơn Bác Hồ nhiều lắm. Bản làng ta nay đã có cơm ăn no đủ rồi. Lúc lên nương, cuốc rẫy, cái miệng của vợ chồng ta đều hát bài do Lê Hoàng sáng tác. Hay lắm, bản làng ta cứ hát mãi. Lời Bác Hồ là lời của núi sông đó" - cụ Vi Văn Thìn ở bản Kẻ Sùng, xã Mậu Đức nói.

Mặc dù đã chạm tuổi con ong rừng lột xác nhưng trông Lê Quốc Hoàng vẫn còn xuân xanh, trẻ trung. Qua những bài hát, vui bên tiếng Khèn, tiếng Pí, rừng núi Con Cuông và cả miền Tây Nghệ An lại được nghe tiếng của Đảng, Bác Hồ. "Nay ghi bao công ơn của Đảng, Bác Hồ. Trọn ngàn đời theo Đảng xây dựng quê hương. Xây cuộc đời ấm no tô đẹp muôn phần. Cho nhịp Khèn ơn Đảng ngân vang bản Mường. Pị noòng ơi! Ơi Pị noòng ơi…"