Tác giả "Hòn Đất" về cõi vĩnh hằng: Giới văn chương tiếc thương "hòn ngọc" Nam Bộ

Còn nhớ, năm 1966, "Hòn Đất" của anh từ miền Nam gửi ra Hà Nội. Nhà văn Hoài Thanh khi ấy đã đánh giá rất cao, xem như là hòn ngọc của Nam Bộ. Thực tế, độc giả miền Bắc đầu những năm 1956 đã xem "Một chuyện chép ở bệnh viện" của Anh Đức (lúc ấy còn là Bùi Đức Ái) như viên hồng ngọc quý giá ca ngợi cuộc chiến đấu kiên cường ở miền Nam. Ngày ấy, nhà văn Đoàn Giỏi cũng từng coi Anh Đức và Nguyễn Quang Sáng như "hai con ngựa chiến có thể ra trường đua được rồi"!. Hai con thiên lý mã ấy đã đủ vó, đủ bờm và vang tiếng hí trên văn đàn miền Bắc. Khi tập kết ra Hà Nội, cả hai được độc giả Hà Nội đón nhận, khen ngợi rất nhiều. Thời điểm truyện của Anh Đức còn được dịch, chuyển thể thành phim "Chị Tư Hậu", anh đã có những vị trí trong lòng cả bạn đọc lẫn giới văn chương. Nhà văn Nguyễn Tuân cũng từng ca ngợi anh và nhà văn Nguyễn Quang Sáng như những "con ngựa đua đã đủ sức phi nước đại, có thể chạy đua đường trường được". Khi anh đi B (tập kết ra Bắc rồi trở lại miền Nam - PV), Nguyễn Tuân đã từng mượn sóng của đài Tiếng nói Việt Nam để thư từ qua lại với anh, nhắc nhở anh kiên cường ở miền Nam và giữ vững khí tiết người cộng sản. Nhờ sự động viên của nhà văn đàn anh, sự nỗ lực của chính bản thân nhà văn, hàng loạt truyện ngắn ca ngợi sự đấu tranh anh hùng của người dân mảnh đất thành đồng ra đời.

Thật là "Gió càng lay càng dựng thành đồng". Chiến trường Nam Bộ gian khổ nhưng Anh Đức đã vượt qua tất cả để hoàn thành xuất sắc tác phẩm "Hòn Đất". Đây cũng là một trong những truyện dài tiêu biểu nhất của anh về con người sông nước Cửu Long hùng tráng. Tiếc thay anh lại gặp bạo bệnh sau hòa bình. Cuộc chiến đấu với bệnh tật khiến anh hao mòn bao tâm huyết. Đây cũng là một cuộc chiến đấu khác nhưng cực kỳ gian nan, không kém cuộc sống chiến đấu bằng ngòi bút ngoài chiến trường. Bạn bè, người thân, các cấp lãnh đạo đặc biệt quan tâm đến điều trị bệnh cho anh. Giáo sư Trần Trung Chiến, nguyên Bộ trưởng Bộ Y tế đã lịnh cho bệnh viện ra sức cứu chữa và tự tay Bộ trưởng gửi thuốc men quý giá cần thiết. Có lẽ không phụ lòng mọi người, anh đã dũng cảm chiến đấu giành giật sự sống. Gần chục năm vật vã với bệnh tật, mặc dù vợ con tận tụy chăm sóc, thầy thuốc ân cần, anh cũng không qua khỏi. Nhưng với những người từng quen biết nhà văn Anh Đức thì anh luôn là người chiến thắng. Chiến thắng với kẻ thù, chiến thắng bản thân, thắng bệnh tật. Bởi lẽ, con người của anh là con người chiến đấu. Suốt cả cuộc đời từ bưng biền Nam Bộ đến vượt Trường Sơn, khi hòa bình, lúc nằm giường bệnh anh đều kiên cường và kiên quyết chiến thắng tất cả.

Anh Đức là nhà văn có bản lĩnh và luôn luôn sáng tạo. Anh thường nói: nhà văn là nghề sáng tạo ra từ mới. Phải luôn luôn đổi mới, không ngừng tạo ra đổi mới, hình ảnh và ngôn ngữ mới. Yêu thật, đau nỗi đau đời chân thật và viết sự thật luôn là phương châm cầm bút của anh. Bằng sự lao động cần cù và tài năng của mình, anh đã cống hiến cho nền văn học nước nhà rất nhiều tác phẩm giá trị. Anh mất đi, giới văn chương nước nhà mất đi một nhà văn tài hoa, một nhà văn dũng cảm, một chiến sĩ cộng sản kiên trung.

Vĩnh biệt nhà văn Anh Đức. Mong anh thanh thản ra đi về cõi vĩnh hằng!

Quận 7, Thành phố Hồ Chí Minh một sáng thu mưa rào.