Nhiếp ảnh Việt Nam cứ mãi những góc nhìn cũ

Những năm gần đây, "ảnh Việt Nam" đã đóng góp một vai trò to lớn vào đời sống tinh thần của nhân dân ta; với nhiều tác phẩm ảnh đa dạng, phong phú về đề tài thể hiện và đạt hiệu quả cao về nghệ thuật; đáp ứng được lòng mong đợi của công chúng. Và phải khẳng định rằng, các nghệ sĩ nhiếp ảnh (NSNA) Việt Nam đã có một vị trí xứng đáng của mình trong ngôi nhà chung của các ngành nghệ thuật trong mười năm đầu của thế kỷ XXI.

Thật vậy, thời gian qua, "ảnh Việt Nam" có vẻ được mùa. Đã xuất hiện không ít những NSNA, các loại câu lạc bộ nhiếp ảnh mang nhiều tính đa dạng và rộng khắp của phong trào. Ảnh của họ mang nhiều dáng vẻ hiện đại, tìm tòi, trong các loại đề tài, nội dung chứa đựng và hình thức, kỹ thuật biểu hiện. Tuy nhiên, như tất cả mọi loại hình nghệ thuật, sự rung động của trái tim mới là khoảnh khắc để tạo nên sự rung động tự nhiên, sự bất ngờ chợt đến vốn là sức mạnh của nghệ thuật nhiếp ảnh.

Bức ảnh “Cầu phước” của NSNA Đào Tiến Đạt.

Cùng với những thành tựu trong những tác phẩm ảnh thông tấn, báo chí, thời sự, tài liệu… hằng ngày gắn bó chặt chẽ với công tác tuyên truyền, cổ động cho các chủ trương, chính sách đường lối của Đảng, Nhà nước; thì mảng nghệ thuật, đặc biệt là ảnh chân dung ngày càng hấp dẫn, cuốn hút, nhất là với lớp trẻ có xu hướng nghiêng về những vẻ đẹp của người phụ nữ Việt Nam từ ngày xưa và trong cuộc sống đương đại.

Cứ mỗi độ Tết đến, xuân về, trên các ấn phẩm sách báo, tranh ảnh và các loại lịch; thì chân dung các thiếu nữ càng được ưa chuộng hơn, nhất là những tác phẩm ảnh đạt tới một giá trị nghệ thuật đích thực mà công chúng yêu nhiếp ảnh cũng như chính các nghệ sĩ trong nghề phải thừa nhận, với những thành công nhất định của nó.

Tuy nhiên, khi đi sâu vào việc mô tả vẻ đẹp của người phụ nữ, những tác phẩm nhiếp ảnh bao giờ cũng có mức độ, ranh giới giữa "ảnh nghệ thuật" và những tấm ảnh mang nội dung khêu gợi thị hiếu tầm thường, phi thẩm mỹ. Đó là những tấm ảnh nửa kín, nửa hở, hình thể các cô gái được che phủ ngụy trang bằng tấm voan mỏng, hờ hững trong một quầng ánh sáng và kỹ xảo để khoe hết cái hấp dẫn xác thịt bên trong. Đó là những bờ ngực căng tròn, những eo lưng nhấn nhá, những bờ mông khiêu khích, những đôi mắt bốc lửa tình… mà không cần có gì che đậy, đi thẳng vào thị giác, cảm giác, trực giác và làm cho không ít người phải quay mặt đi, thì cũng không ít kẻ cất giấu, tò mò treo hở hở kín kín trong các phòng khách hiện đại hay các nhà hàng sang trọng, bỗng trở nên rẻ tiền và kém văn hóa đến nhường nào.

Rõ ràng, những tác phẩm mô tả vẻ đẹp của người phụ nữ - cho dù dưới bất kỳ một hình thức tìm tòi thể hiện gì đi nữa - bao giờ cũng phải kín đáo, tế nhị, duyên dáng và phải đạt tới một chuẩn mực về thẩm mỹ và nghệ thuật nào đó, mới được quần chúng có tri thức, văn hóa và có một trình độ cảm thụ nghệ thuật nhất định, kể cả lớp trẻ hôm nay - ghi nhận, trân trọng và luôn coi đó là những sản phẩm tinh thần không thể thiếu được trong cuộc sống.

Cách đây đã trên năm trăm năm, từ thời Phục hưng; nghệ thuật tạo hình châu Âu đã đề cao vẻ đẹp thánh thiện, cao cả, siêu nhiêu, bí ẩn, thuần khiết, chuẩn mực, hấp dẫn, duyên dáng, rực rỡ… của người phụ nữ mà tạo hóa đã ban cho con người trong các tác phẩm tuyệt diệu, bất tử.

Ngày nay, cùng với các loại hình nghệ thuật khác; nghệ thuật nhiếp ảnh, bằng khát vọng luôn vươn tới vẻ đẹp của cuộc sống, tình yêu và cả vẻ đẹp của người phụ nữ, các NSNA sẽ phải luôn tìm cho mình những cảm hứng nghệ thuật về đề tài này, để đạt tới những tác phẩm nghệ thuật đích thực, ca ngợi vẻ đẹp - cả tâm hồn và hình thể người phụ nữ Việt Nam - qua nghìn năm lịch sử cũng như trong công cuộc đổi mới, bùng nổ của "cơ chế thị trường" hôm nay.

Đại lễ kỷ niệm ngàn năm Thăng Long - Hà Nội đã đến ngay trước mắt. Chắc chắn, các NSNA của chúng ta sẽ phải có những góc nhìn mới; những bứt phá ngoạn mục mới; để sáng tạo ra những tác phẩm mới trên con đường sáng tạo nghệ thuật!