Nhận diện dung mạo văn học và đời sống

Giữa bối cảnh mà nhiều nhà văn gạo cội phải thốt lên "truyện ngắn vẫn nhiều nhưng khan hiếm truyện ngắn hay", đòi hỏi "không những hay mà phải mới", thậm chí tuyệt đối mới quả tình cũng gây khó cho người biên soạn, tuyển chọn. Bởi vậy, có được 12 truyện ngắn vừa ráo mực mà 12 tác giả tin cậy ủy thác cho Báo Nhân Dân hằng tháng đã chứng tỏ sự nỗ lực và uy tín của một ấn phẩm đang trên đà đổi mới trong hệ thống Báo Nhân Dân. Nói như nhà văn Nguyễn Văn Thọ: "12 truyện ngắn của Nhân Dân hằng tháng được tuyển chọn phần nào phản ánh dung mạo văn học hiện tại. Nó không hạn chế đề tài và vùng miền, không hạn chế ở cả sự phản chiếu tốt xấu của xã hội đương đại và cái thành công nằm không chỉ ở kinh nghiệm viết của lứa nhà văn đã trưởng thành, mà còn hứa hẹn trong lứa nhà văn trẻ tương lai. Có thể từ đây, nó cũng góp phần lan tỏa tác phẩm của từng tác giả, góp một hạt cát vào dòng chảy văn học nước nhà đương đại".

Các nhà văn cả thành danh lẫn vừa e ấp bước vào con đường chữ nghĩa như Đỗ Bích Thúy, Võ Thị Xuân Hà, Vũ Xuân Tửu, Phong Điệp, Kiều Bích Hậu hay Codet, Tam Lệ, Kim Nhu... trong một truyện ngắn mà dung lượng chữ không nhiều vì những mặc định đặc thù của trang báo, vẫn bao quát được sức nặng nội tại, ít nhiều tạo nên ám ảnh trong lòng người đọc.

Khác với tập truyện ngắn “Nàng Măng” ghi dấu thành quả năm 2012, bạn đọc năm 2013 "lãi" hơn hẳn vì trong cuốn sách “Nửa đêm ở ngõ Tạm Thương” còn hẳn một phần, đúng hơn là một nửa riêng dành cho tùy bút của Vi Thùy Linh. Nữ nhà thơ thường xuyên gây "bão" thi đàn cũng đa tình đằm thắm và lắm chiêm nghiệm trong tùy bút. Chị như một công chức đồng hồ mẫn cán, đúng ngày đúng hẹn lại gửi những con chữ mới tinh, được chắt lọc kỹ lưỡng đến báo, để trở thành một thói quen đón đọc cho nhiều người yêu mến Vi Thùy Linh ở ngoài địa hạt thơ.

Bìa cuốn sách "Nửa đêm ở ngõ Tạm Thương" và "Đối thoại trong năm".

Năng lượng dư thừa và xúc cảm không kìm nén của Vi Thùy Linh đã được người khó tính như nhà thơ Nguyễn Quang Thiều đồng cảm: "Xuyên suốt những tác phẩm tùy bút in trên Nhân Dân hằng tháng là hương vị và hình ảnh của những vẻ đẹp đời sống của xứ sở chúng ta. Và Vi Thùy Linh, một nhân vật của thời hiện đại kêu lên trong ngỡ ngàng như chỉ chị mới phát hiện ra những vẻ đẹp đó, đã kêu lên trong buồn bã và nuối tiếc bởi chị nhận ra những vẻ đẹp đó đang rời xa. Vi Thùy Linh thường đi rất xa cái khỏi đầu của mỗi tùy bút. Đi rất xa mà không ra ngoài. Nó vẫn ở trong vùng cảm xúc, vùng tư duy, thậm chí là đề tài chị chọn lựa. Điều quan trọng nhất là cuối cùng nó đã trở về nơi chốn mà chị ra đi, hay có lẽ nói chính xác hơn là nơi chị tìm đến".

Song song trình làng cùng “Nửa đêm ở ngõ Tạm Thương”, “Đối thoại trong năm” cũng chọn in những bài phỏng vấn, trò chuyện đầy tâm huyết trên Báo Nhân Dân hằng tháng. Soi vào tên tuổi nhân vật của mỗi cuộc đối thoại, có thể hình dung phần nào diện mạo kinh tế, văn hóa, xã hội của một năm vừa qua. Từ Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ninh Phạm Minh Chính, Bộ trưởng Khoa học Công nghệ Nguyễn Quân, nhà báo Hữu Thọ, GS Hồ Ngọc Đại, GS-TSKH Đào Trọng Thi, KTS Hoàng Đạo Kính, nhà thơ Hồng Thanh Quang, nhà văn Văn Lê, nhà báo Thu Uyên... đến những gương mặt trẻ như nhà phê bình Nguyễn Thanh Sơn, đạo diễn Bùi Tuấn Dũng... đều thể hiện trách nhiệm, sự trăn trở của mình trước thời cuộc, trước những vấn đề bức xúc của cuộc sống, đúng như đánh giá của nhà văn Đỗ Chu: "Nhìn toàn thể "Đối thoại trong năm" là một tập hợp đẹp, mỗi bài một cách trò chuyện, giàu cá tính, giàu trí tuệ lại chân tình. Đó là những buổi gặp gỡ nhiều bộc bạch cởi mở, do vậy mà khá sinh động. Một sự đồng đều khiến câu chuyện thành có duyên, ở đây cả hai phía người đi phỏng vấn và người được phỏng vấn đều có sự am hiểu, từng trải. Đấy là một yêu cầu không thể thiếu nếu muốn bài viết đủ sức hấp dẫn.

“Đối thoại trong năm” là một cuốn sách, do sự có mặt thường kỳ nên cũng có thể xem nó là một tờ tập san. Đã có bán nguyệt san, quý san thì tại sao không thể có niên san. Để có được một niên san tinh tuyển bạn đọc sẵn lòng chờ đón thì hằng tháng tất phải tổ chức được những bài thực sự cứng cáp. Một công việc rất vất, vậy mà Nhân Dân hằng tháng đã làm rất tốt"