Khó xử lý vi phạm các băng đĩa có yếu tố nước ngoài

Thanh tra Bộ VH-TT đã có công văn gửi Sở VH – TT các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương về việc thu hồi và xử lý bộ đĩa "108 anh hùng Lương Sơn Bạc". Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng, dù có xử phạt ở mức cao nhất (30 triệu đồng đối với cơ sở vi phạm), cũng không có gì bảo đảm sẽ không còn những bộ đĩa tương tự "108 anh hùng Lương Sơn Bạc" phát tán trên thị trường!

Chỉ xử lý được về thủ tục hành chính

"108 anh hùng Lương Sơn Bạc" được phát tán rộng trong cả nước từ tháng 2/2006. Nhưng phải gần 1 tháng sau (ngày 13/3), Thanh tra Bộ VH-TT mới có công văn gửi Sở VH-TT địa phương thu hồi và ngăn chặn. Sở dĩ có sự chậm trễ vì Bộ phải chờ Cục Nghệ thuật biểu diễn thẩm định chính thức. Trong đó, Cục nói rằng, nội dung DVD có 23 đoạn đã bị nhà sản xuất bóp méo, xuyên tạc và dung tục hóa các nhân vật anh hùng hảo hán...

Hơn nữa, với tựa đề "108 anh hùng Lương Sơn Bạc" lại do một Trung tâm cũng mang tên Thủy Hử với người đứng đầu là Tống Giang(!) có thể gây hiểu lầm và kéo theo những rắc rối khó xử với các tổ chức, đơn vị là chủ sở hữu tác phẩm, thậm chí có thể dẫn đến việc Việt Nam bị khiếu kiện bản quyền.

Mặt khác, trong bộ đĩa có sử dụng 14 ca khúc và 4 tiểu phẩm hài được thực hiện với sự góp mặt của nhiều diễn viên, ca sĩ trong nước như: Công Ninh, Minh Nhí, Việt Hương, Thúy Nga, Hữu Phước, Cát Phượng, Đàm Vĩnh Hưng… Trong đó, có một số ca khúc do nhóm diễn viên hài hải ngoại đang bị cấm hoạt động biểu diễn tại Việt Nam thể hiện. Đặc biệt có sự tham gia biểu diễn của Bé Châu - một đối tượng mà Thanh tra Bộ VH-TT (tại Công văn số 233/TTr ngày 5/9/2005) đã yêu cầu không được biểu diễn những bài hát không phù hợp lứa tuổi.

Thế nhưng, trên thực tế, lý do để xử lý sai phạm của Trung tâm Lạc Hồng (đơn vị đứng ra móc nối với Trung tâm Thủy Hử làm DVD "108 anh hùng Lương Sơn Bạc") chỉ là những sai phạm về thủ tục hành chính. Riêng ý kiến chê trách về nội dung, chất lượng nghệ thuật từ phía Cục Nghệ thuật biểu diễn, Thanh tra Bộ VH-TT rất đồng tình, nhưng theo ông Phan An Sa (Chánh Thanh tra Bộ VH- TT): xử lý về nội dung rất khó và mới chỉ là mong muốn của cơ quan quản lý; chứ trên thực tế dù có dung tục, thô thiển đến đâu, Thanh tra cũng chỉ có thể xử lý với trường hợp có các hình ảnh sex rõ mười mươi.

Những sai phạm khác về nội dung thì còn tranh cãi chán, mà không ngã ngũ được. Vì hễ đụng đến vấn đề nội dung sẽ phải chờ sự thẩm định của Hội đồng, mà một khi vấn đề không "lượng hóa" được thì mỗi người một ý. Thế nào là "trái thuần phong mỹ tục", thế nào là khiêu dâm, đồi trụy, thế nào là mê tín dị đoan, thế nào là dung tục… khó lượng hóa được cụ thể! Xem xong DVD "108 anh hùng Lương Sơn Bạc" ai cũng thấy rõ là dung tục, nhưng muốn xử phạt cũng đành chịu!

Liệu có quay lại việc cấp phép quay phim, băng đĩa?

DVD "108 anh hùng Lương Sơn Bạc" về thực chất là sự lặp lại trường hợp "Biển nhớ", "Tuyển chọn nghệ sĩ" trước đây. Với những vi phạm của các đối tượng ở nước ngoài thì không có cách gì ngăn chặn được. Thanh tra Bộ VH-TT chỉ còn biết đề nghị các Sở VH-TT tăng cường quản lý các dịch vụ văn hóa công cộng.

Tuy nhiên, muốn kiểm soát được cũng rất khó, vì Nghị định 11 vừa được ban hành (tháng 1/2006) chỉ quy định việc duyệt và cấp phép phổ biến (điều này là không khả thi với trường hợp làm "lậu"). Trong khi đó, giấy phép quay phim, chụp ảnh đã bị bãi bỏ. Có nghĩa rằng, những người thực hiện bộ đĩa chỉ cần cầm máy quay phim, chụp ảnh đến từng địa phương rồi thỏa sức quay phim, cắt xén, nhào nặn mà không ai kiểm soát.

Trong các văn bản pháp luật hiện hành cũng không có những quy định rõ ràng với việc hợp tác sản xuất băng đĩa có yếu tố nước ngoài. Vả lại, cũng không thể hạn chế việc hợp tác với nước ngoài vì trái với tinh thần gia nhập WTO.

Ông Sa cho biết: Khôi phục lại giấy phép quay phim, chụp ảnh - với các trường hợp có yếu tố nước ngoài, sẽ làm "cồng kềnh" thêm các thủ tục, nhưng bù lại, sẽ hạn chế được sai phạm. Ngược lại, nếu cơ quan quản lý chỉ lo phần hậu kiểm thì việc quản lý chỉ còn là việc đi "chữa cháy"!