Hà Tĩnh: Kho sách cổ dòng họ Nguyễn Huy đang bị hủy hoại
Kho sách có hơn 400 bản sách bằng chữ Hán được khắc trên gỗ, hiện đang được để trong nhà thờ tộc họ Nguyễn Huy, xã Trường Lộc, huyện Can Lộc. Theo gia phả họ Nguyễn Huy, những bản sách này được khắc cách đây hơn 200 năm. Ông Nguyễn Huy Lạc, 87 tuổi, hậu duệ đời thứ 7 của dòng họ Nguyễn Huy cho biết: Đây là những bản sách còn sót lại của "Phúc Giang thư viện", một thư viện được coi là lớn nhất Đông Nam Á lúc bấy giờ.
Phúc Giang thư viện do ông Nguyễn Huy Oánh (1713-1789) lập ra để dạy học trò, đồng thời giao lưu với bằng hữu văn nhân. Cụ Nguyễn Huy Oánh từng là người học giỏi, tài cao nổi tiếng vùng Nghệ, cụ từng đỗ đầu kỳ thi hương. Đến khoa thi hội năm Mậu Thìn (niên hiệu Cảnh Hưng thứ 9), Nguyễn Huy Oánh đỗ Tiến sĩ đệ nhất giáp và đỗ đình nguyên ở hội thi đình. Cụ từng giữ chức Thượng thư Bộ Hộ, làm quan một thời gian ngắn, sau đó vì không màng chốn quan trường nữa cụ về Trường Lưu (Trường Lộc bây giờ) dạy học.
Với số sách tích góp được cả đời người, khi dạy học, khi làm quan, khi đi sứ… cụ mở ra thư viện Phúc Giang. Phúc Giang thư viện là nơi Cao Bá Quát, Nguyễn Công Trứ từng tìm đến đàm đạo thơ văn, thời thế. Cụ Nguyễn Huy Lạc cho biết thêm: Sinh thời, Nguyễn Du đã từng đến đây đối đáp hát phường vải với văn nhân, mỹ nữ. Và phải chăng bài thơ "Văn tế hai cô gái Trường Lưu cũng được Đại thi hào viết ở đây(?). Thư viện có rất nhiều loại sách; từ sách về Phật giáo, Tứ thư, Ngũ kinh, Bắc sử,
Một lần về Hà Tĩnh, hai nhà nghiên cứu Đào Duy Anh và Hoàng Xuân Hãn đã đến nhà thờ họ Nguyễn Huy mượn một số sách đem ra Hà Nội để nghiên cứu, số sách đó hiện được lưu giữ ở Thư viện quốc gia Hán - Nôm. Với hơn 200 năm tồn tại, những dòng chữ Hán trên các bản sách ở dòng họ Nguyễn Huy vẫn còn rất rõ, nhưng xung quanh bản sách đã bị hư hại nhiều, phần do thời gian, phần do cách bảo quản không khoa học nên những bản sách quý ở Trường Lộc ngày bị mai một.
Để những dòng chữ truyền dạy đạo người, đạo đời trên các bản sách ở Trường Lộc phát sáng, rất cần các nhà nghiên cứu Hán học, và các cơ quan chức năng tìm cách bảo vệ
