Có hư cấu trong phim về liệt sĩ Đặng Thùy Trâm

Sáng 8/4, bộ phim về Anh hùng liệt sĩ Đặng Thùy Trâm có tên "Đừng đốt" đã được Bộ VH, TT&DL giới thiệu với báo giới, trước khi công chiếu trên toàn quốc vào dịp 30-4 năm nay. Phim được làm trong 2 năm, với hơn 10 tỷ đồng.

Suốt buổi chiếu, khán phòng lặng im phăng phắc, chỉ có tiếng nghẹn ngào dọc theo hơn 100 phút của bộ phim. Có lẽ, đây là một trong không nhiều bộ phim do đặt hàng, lại gây được xúc động mạnh với người xem đến thế. Ngay sau buổi chiếu, PV Báo CAND đã có cuộc trao đổi với NSND Đặng Nhật Minh - người biên kịch và đạo diễn bộ phim.

PV: Thưa đạo diễn, bộ phim này đã đến với ông như thế nào?

NSND Đặng Nhật Minh (ĐNM): Ngay khi đọc cuốn "Nhật ký Đặng Thùy Trâm", tôi đã trút tất cả tình cảm của mình để viết một kịch bản. Khi Cục Điện ảnh đặt vấn đề, tôi đã gửi kịch bản và được Bộ VH, TT&DL lựa chọn đặt hàng. Phim hoàn toàn là tiền Nhà nước, cũng không có tài trợ, nhưng lại nhiều yếu tố nước ngoài.

Cảnh trong phim "Đừng đốt".

Tôi mời 7 diễn viên Mỹ tham gia, do Hiệp hội Diễn viên New York tuyển chọn. Ngoài ra, từ phục vụ hậu cần, người đẩy đường ray, phục trang, đạo cụ đều là người Mỹ. Một số nhân vật như Mai cũng là người Mỹ gốc Việt.

PV: Làm phim có nhiều yếu tố nước ngoài, ông có gặp khó khăn?

NSND ĐNM: Đạo diễn mà nghiêm túc, có nghề sẽ được tin cậy. Trước khi làm, điều tôi băn khoăn nhất là các diễn viên Mỹ có hiểu kịch bản không? Có nhiệt tình không? Nhất là, lần đầu làm việc với một đạo diễn nước ngoài, của một nền điện ảnh không thể so được với Mỹ, họ sẽ ra sao?

Nhưng sang Mỹ thì tôi yên tâm, vì các diễn viên đều rất nhiệt tình và chuyên nghiệp. Ai cũng có trong tay một cuốn "Đêm qua tôi mơ thấy hòa bình" của chị Trâm bằng tiếng Anh và đã thuộc lời thoại. Họ đã đọc kỹ cuốn sách, xúc động thật sự, nên nhập vai rất có hồn.

Diễn viên Matthews Korch sang Việt Nam đóng vai Fred (lúc trẻ), trước khi trở về Mỹ, anh ấy nói với chúng tôi: "Đây là giai đoạn tôi hạnh phúc nhất trong cuộc đời. Mỗi ngày làm việc ở Việt Nam, tôi đều ghi nhật ký để mang về cho mẹ tôi đọc.

PV: Để xây dựng bộ phim hoành tráng và chân thực đến từng chi tiết, đòi hỏi sức lao động nghệ thuật rất lớn. Đạo diễn đã gặp phải những khó khăn gì?

NSND ĐNM: Khó khăn lớn nhất chính là những sự việc cũng như chuyện xoay quanh số phận cuốn nhật ký đều rất thật. Mà muốn biến chất liệu thật thành phim truyện, đạo diễn phải tìm ra một cấu trúc tổng thể, để sắp xếp các sự việc và đưa đến người xem thông điệp muốn nói.

Vì thế, khi quay xong rồi, kể cả lúc dựng phim, chúng tôi vẫn phải cấu trúc lại, mới có được bộ phim nhiều sự kiện, nhuần nhuyễn trong thể thống nhất như hiện nay. Câu chuyện thật, nhưng lại không thể nệ thực, vì sẽ không thành phim truyện. Có hư cấu, nhưng vẫn mang tinh thần tôn trọng sự thật, đúng với tính cách nhân vật. Ví như mẹ chị Trâm không phải là người năng lễ chùa, bà cũng không đốt cuốn sổ, nhưng trong phim thì bà lại lên chùa, đốt cuốn sổ cho chị Trâm.

Thực tế, bà cũng là người theo đạo Phật và đốt cho người âm là phong tục của người Việt Nam. Khó khăn còn không có một bối cảnh nào có sẵn. Để có được căn hộ tập thể của gia đình chị Trâm, cũng phải dựng từ một căn hộ ở Kim Liên đang chuẩn bị phá dỡ, rồi sơn lại, phục hồi thành căn hộ tập thể thời bao cấp.

Chúng tôi phải về Nam Định, đặt một người từng làm nghề đan vỏ phích, để có được cái phích nước thời đó, rồi tìm đúng cái quạt tai voi. Đó là chưa kể những cảnh thời chiến. Căn cứ quân sự thời Mỹ, hay ngôi làng để máy bay càn quét đều phải phục dựng trên Đồng Mô. Chúng tôi phải nhờ Bộ Tổng Tư lệnh Quân đội nhân dân Việt Nam giúp đỡ, mới có cảnh hàng loạt máy bay trực thăng đổ bộ.

PV: Thông điệp lớn nhất mà ông gửi gắm trong phim?

NSND ĐNM: Bác Doãn Ngọc Trâm đã nói hộ chúng tôi, là mong muốn với bộ phim này, thế giới sẽ biết đến Việt Nam nhiều hơn. Cũng như 2 câu thơ của chị Trâm mà tôi để kết phim: "Và ai có biết chăng ai/Tình thương đã chắp cánh dài cho ta". Hồi ở Mỹ, tôi hỏi Fred, cuốn nhật ký đọng lại trong anh là gì, Fred cũng nói là 2 câu đó. Làm nên sức mạnh của chị Trâm chính là tình yêu thương con người, tình cảm tha thiết, yêu gia đình, quê hương và điều đó đã thuyết phục được những người phía bên kia, như anh lính Sài Gòn và Fred. 

PV: Cảm ơn ông!