Bill Gates: Nhiều tiền để làm từ thiện

Ngày 27/6 vừa qua là ngày cuối cùng mà người sáng lập ra hãng Microsoft Bill Gates lần cuối cùng hoàn thành trọn vẹn lịch làm việc thường niên. Từ sau hôm đó, mặc dù vẫn nắm lượng cổ phiếu chủ đạo của công ty nhưng ông chỉ giữ chức Chủ tịch Hội đồng Quản trị và sẽ chỉ tư vấn cho Microsoft trong từng dự án riêng lẻ.

Công việc chính của Bill Gates hiện nay là điều hành quỹ từ thiện gia đình Bill & Melinda Gates Fundation mà cách đây không lâu, đại tỉ phú Worren Buffet cũng đã góp vào hàng chục tỉ USD.

Nước lã mà vã nên hồ

Bill Gates sinh năm 1955 trong một gia đình thành đạt ở Seattle (bang Washington). Cha ông là một luật sư, mẹ ông làm ở ngành Ngân hàng. Ông ngoại của Bill Gates từng có lúc là Giám đốc Ngân hàng Quốc gia Hoa Kỳ.

Tên họ chính thức của người từng sáng lập ra Microsoft là William Henry Gates III. Gates hồi nhỏ đã theo học ở trường phổ thông tinh hoa nhất của thành phố Seattle, nơi cậu bé sáng dạ bất thường này đã "luyện chưởng" trong lĩnh vực lập chương trình trên chiếc máy tính mini của nhà trường.

Cậu học trò Gates đã không mấy thành công khi học ngữ pháp cũng như các bộ môn mà cậu dửng dưng nhưng lại luôn nhận được điểm cao nhất về toán. Tới cuối cấp một, cách xử sự dị thường của Bill ở trường học bắt đầu khiến cha mẹ cậu và các thầy cô lo lắng đến mức họ đã mang cậu đi tới gặp bác sĩ tâm lý.

Năm 1973, Bill Gates thi đậu vào Đại học Harvard nhưng chỉ trụ ở đó được có 2 năm vì đã ngay lập tức bỏ bẵng các môn học mà cậu không thấy thú vị mà dồn sức vào việc xây dựng các chương trình máy tính (sau này, khi Bill Gates đã là cự phú hàng đầu nước Mỹ, Đại học Harvard đã mời ông trở lại để trao bằng tốt nghiệp danh dự cho ông). Năm 1975, Bill Gates cùng với một người bạn tên là Paul Allen lập ra một công ty riêng mà theo sáng kiến của anh, đã được gọi là Micro-Soft (viết tắt từ MICROcomputersSOFTware).

Ngay trong năm đầu tiên, công ty này với "quân số" chỉ có vẻn vẹn ba người đã có mức thu nhập hơn 16 triệu USD. Bill Gates đã ở lại với Microsoft 33 năm, còn Paul Allen đã rời khỏi đó sớm hơn nhiều…

Thành công quan trọng mang tính then chốt đã đến với Microsoft năm 1980, khi công ty ký được hợp đồng với hãng IBM để lập ra hệ thống điều hành cho máy tính cá nhân IBM PC, về sau trở thành mô hình chuẩn mực cho các máy tính cá nhân khác. Việc này đã mở cửa cho Microsoft tiến tới độc quyền trên thị trường máy tính cá nhân.

Năm 1986, Bill Gates đã đưa  Microsoft ra thị trường chứng khoán và trở thành tỉ phú trẻ nhất tự mình nước lã mà vã nên hồ. Khi đó, chủ nhân của Microsoft mới 31 tuổi.

Năm 1991, Bill Gates chối bỏ sự hợp tác với IBM và để tập trung vào việc thiết lập hệ thống điều hành riêng Windows của mình (phương án đầu tiên của hệ thống này được làm ra năm 1985).

Theo số liệu của Net Applications, tới cuối năm 2007, các hệ thống điều hành của mô hình Windows đã được đặt ở khoảng 92% trong số gần một tỉ máy tính trên thế giới. Giữa những năm 90 của thế kỷ trước, Microsoft bắt đầu tích cực phát triển theo hướng mạng Internet.

Về sau, chính Bill Gates đã phải công nhận rằng, khi đó, đối với Microsoft chỉ có ý nghĩa quan trọng ở thứ bậc 5-6. Và đó là một trong số những sai lầm lớn  ít ỏi của ông. Quan điểm này đã khiến Microsoft thua trong "cuộc chiến Internet" và "phần sư tử" đã thuộc về Internet Explorer…

Từ năm 1996 tới năm  2007, Bill Gates liên tục được tạp chí Forbes đánh giá là người giàu nhất hành tinh. Chỉ tới  năm 2008, ông mới bị đẩy xuống vị trí thứ ba trong danh sách các cự phú to đầu nhất thế giới, sau không chỉ người bạn tâm giao trong lĩnh vực làm từ thiện, nhà tài chính Warren Buffet (62 tỉ USD), mà cả nhà tài phiệt truyền thông người Mexico, ông Carlos Slim Helú (60 tỉ USD).

Gia sản của Bill Gates hiện nay được đánh giá ước lượng ở mức 58 tỉ USD. Có lần, Bill Gates đã nói rằng, khi ông rời khỏi thế giới này, ông sẽ chỉ để lại cho mỗi người con nhiều nhất là một triệu USD, số gia sản khổng lồ còn lại ông sẽ chi dùng vào các mục đích từ thiện.

Từ năm 2000, Bill Gates bắt đầu đặc biệt tích cực làm từ thiện và đã lập ra quỹ Bill & Melinda Gates Foundation. Quỹ này chuyên tài trợ cho các chương trình bảo vệ sức khỏe và giáo dục trên quy mô toàn thế giới. Tới năm 2007, đó là quỹ từ thiện lớn nhất thế giới với số cổ phiếu trị giá 38,7 tỉ USD. Siêu tỉ phú Warren Buffet cũng tham gia điều hành quỹ cùng Bill Gates.

Chuẩn bị từ lâu

Đối với nhiều người, Bill Gates không chỉ là một doanh nhân thành đạt mà chủ yếu là một nhà tiên tri trong một thế giới mà công nghệ thông tin ngày càng có vai trò chủ đạo.

Ông đã viết hai cuốn sách rất ấn tượng "Đường vào tương lai" và "Kinh doanh với tốc độ tư duy". Trong hai tác phẩm này có rất nhiều dự báo của một vĩ nhân đã đóng vai trò xác định tương lai trong không ít công việc. Trong công chuyện cá nhân, Bill Gates cũng luôn duy trì một tư duy lành mạnh và không bao giờ tự huyễn hoặc có thể là rất to lớn của mình. Tự ý thức được mình là một nhân vật xuất chúng, nhưng Bill Gates không bao giờ nghĩ rằng mình là người không thể có ai thay thế được.

Ngay từ năm 2006, Bill Gates đã hé lộ dự định "rửa tay gác kiếm" trên mặt trận công nghệ thông tin và bắt đầu dần dà chuyển giao các nhiệm vụ của ông với tư cách nhà thiết kế chương trình chính yếu của Microsoft cho Ray Pzzie. Một phần chức trách khác của ông cũng được chuyển giao từng bước cho giám đốc các nghiên cứu và chiến lược của Microsoft, Craig Mundie.

Trước đó, năm 1998, Bill Gates cũng đã chuyển giao cho Steve Anthony Ballmer, một trong những nhân viên đầu tiên của Microsoft, chức Chủ tịch công ty. Năm 2000, ông Ballmer đã trở thành Tổng Giám đốc của Microsoft… 

Theo lời Bill Gates, từ nay, ông sẽ chỉ dành cho hoạt động của Microsoft  không quá một phần năm thời gian còn lại ngoài thời gian ông điều hành quỹ từ thiện Bill & Melinda Gates Foundation. Ngoài ra, Bill Gates sẽ tư vấn cho Tổng thống Hàn Quốc Lee Mieng Pak trong các vấn đề liên quan tới công nghệ thông tin (quyết định về việc cử Bill Gates lên cương vị này đã được thông báo từ tháng 5/2008)…

Khó có thể đánh giá hết vai trò to lớn của Bill Gates trong kinh doanh và công nghệ thông tin. "Henry Ford không sáng chế ra xe hơi và Bill Gates không làm ra máy tính nhưng thiên tài của cả hai nhân vật này đều tập trung ở chỗ, họ đã làm cho sản phẩm của họ phổ biến trên khắp thế giới" - tờ The Telegraph đã dẫn lời của Rob Horwitz, lãnh đạo Directions on Microsoft, như thế.

Steve Jobs, người cạnh tranh muôn thuở của Bill Gates từ hãng Apple ngay từ tháng 1 năm nay đã tuyên bố trong bài trả lời phỏng vấn cho tờ  New York Times: "Việc Bill ra đi là một sự kiện lớn. Tôi có cảm giác rằng, ông ấy có thể tự hào về những gì mà ông ấy đã làm được". Còn theo ý kiến của người sáng lập ra hãng Dell, ông Michael Dela, "chắc khó có thể tìm ra được một người có ảnh hưởng lớn như thế tới việc các máy tính đã làm thay đổi cuộc sống con người".

Vấn đề để lại

"Trong 10 năm gần đây, nhiều chức phận của Gates đã được chuyển giao cho những người khác nên việc ông rời đi chỉ là sự kết thúc hợp lý của một quá trình, chứ không phải cái gì đó kinh khủng, - ông Rob Horwitz nói. - Trong thời gian cuối, Gates chủ yếu hoạt động với tư cách gương mặt đại chúng của công ty. Những việc còn lại đã do những người khác thực hiện, chính họ đã sáng tạo ra các công nghệ và đẩy mạnh kinh doanh".

Cá nhân Bill Gates thì lại tâm sự trong bài trả lời phỏng vấn tạp chí Forbes: "Trong suốt 33 năm qua, tôi đã làm việc ở Microsoft. Mỗi ngày tới tôi đều nghĩ, điều gì mới chúng tôi cần làm và đâu là vai trò của cá nhân tôi trong công việc đó, vì thế nhìn trong một góc độ nào đó, tôi sẽ khó có thể tự hình dung điều gì sẽ xảy ra với tôi hay với Microsoft sau khi tôi rời đi".

Theo một số chuyên gia, thí dụ như nhà nghiên cứu Meri Jo Foley, tác giả của một số cuốn sách về Microsoft, sự ra đi của Bill Gates có thể không tác động gì đáng kể đến vị trí độc tôn của Microsoft trên thị trường. Tuy nhiên, những nhân vật mà Balmer yêu thích sẽ cố gắng để được nhận nhiều quyền lực hơn và sẽ cạnh tranh với những người thân tín của Gates.

Và thêm vào đó, một khi người sáng lập ra Microsoft không còn nắm quyền điều hành hàng ngày nữa, những mâu thuẫn giữa "những người theo chủ nghĩa truyền thống" và "thế hệ mới" trong siêu công ty này có thể sẽ trở nên trầm trọng hơn. Các gương mặt chủ đạo trong "thế hệ mới" ở Microsoft cho rằng, mua lại Yahoo sẽ là một sai lầm lớn và việc đầu tư vào mạng Internet sẽ mất thời gian và tiền bạc vô ích…

Nhà phân tích  của hãng OVUM, ông David Michell cũng đồng tình với nhận xét trên và cho rằng, vấn đề thay đổi hướng kinh doanh đang được đặt ra gay gắt đến mức Microsoft sẽ khó xác định được một đường lối thống nhất khi sản xuất nhiều loại sản phẩm cực kỳ khác biệt từ Xbox, Windows tới SQL Server… Các nhân viên của hãng sẽ khó tìm được tiếng nói chung ở trong nội bộ. "Xác lập và duy trì một cách nhìn tổ hợp thống nhất và chiến lược trong khuôn khổ công ty thực sự là phức tạp" - ông Michell nhấn mạnh.

Một vấn đề nghiêm trọng khác sẽ là thành công lâu niên của Microsoft và sự đố kị, ghen tị từ phía các công ty khác. Những công ty này sẽ tấn công Microsoft trong bất cứ tình huống khả dĩ nào. "Nói chung, hiện nay trên thế giới không phải là bầu không khí thuận lợi nhất đối với Microsoft, - ông Michell nhận xét. - Nhưng Microsoft sẽ tiếp tục là một trong những công ty thành đạt nhất trái đất với những thu nhập khổng lồ và tình thế đó khó có thể làm đảo lộn được trong tương lai gần"…