“Bí ẩn về con chó lúc nửa đêm”

Christopher Boone là cậu bé 15 tuổi, sống với cha sau khi người mẹ qua đời. Cậu bé rất yêu thương động vật, ngoan ngoãn, thông minh và cực kỳ giỏi môn toán.

Tuy nhiên, cậu bé không thể nào hiểu được biểu cảm trên khuôn mặt hay cử chỉ của người khác, cũng như không thể nào phân tích được những câu ẩn dụ. Christopher yêu màu đỏ, ghét màu vàng, có thức ăn riêng, không ăn những đồ có màu nâu hay vàng, không thích ai đụng chạm tới mình với bất kể dụng ý nào. Bởi lẽ, cậu là một người mắc bệnh tự kỷ.

Một ngày nọ, cậu bé phát hiện ra con chó lông xù Wellington của bà Shears – người hàng xóm của bố con Christopher, đã bị đâm chết bằng một cái bồ cào. Và từ đây, theo lời khuyên của người giáo viên thân thuộc nhất, Christopher bắt đầu điều tra về cái chết của con chó. Câu chuyện điều tra được ghi lại vào một cuốn sổ được đặt tên là: Bí ẩn về con chó lúc nửa đêm.

Cậu bé không thể nào ngờ rằng, việc điều tra về cái chết của một con chó lại đưa cậu tới những khám phá bất ngờ, và giúp cậu biết được những sự thật kinh khủng nhất. Một trong số đó là: mẹ cậu đang còn sống, và hiện đang làm việc tại Luân Đôn.

Kẻ giết con chó đã được phát hiện, nhưng Christopher tìm cách bỏ nhà ra đi, tìm tới chỗ mẹ cậu. Rất nhiều rắc rối đã nảy ra sau đó giữa bố mẹ cậu, và mẹ cậu đã phải gọi điện hủy bỏ kỳ thi toán hạng A mà Christopher chờ đợi bao lâu để được tham gia… Nhưng rồi, tất cả đều phải có một cách giải quyết cuối cùng.

Mark Haddon sinh năm 1962, tại Northampton, Anh. Ông đã học khoa Ngữ văn tại Merton College. Ông là một tác giả đa tài, sáng tác cả văn, thơ, kịch và viết kịch bản phim truyền hình. Không chỉ vậy, ông còn là một họa sỹ chuyên vẽ tranh minh họa cho những bộ sách nổi tiếng. Website chính thức của ông (markhaddon.com) có thể nói là một trong website tác giả thú vị nhất trong giới văn học bởi những thông tin rất đầy đủ và cách thiết kế giầu tính mỹ thuật.

“Bí ẩn về con chó lúc nửa đêm” là tác tiểu thuyết đầu tiên của Mark Haddon, đồng thời cũng là tác phẩm mang lại cho ông danh tiếng trên khắp thế giới. Cho dù tác giả muốn viết ra cho người lớn nhưng rất nhiều bảng xếp hạng vẫn đưa cuốn sách vào nhóm tác phẩm dành cho thiếu nhi. Tựa đề của cuốn sách là những từ được trích từ tác phẩm “Ngọn lửa bạc” của Conan Doyle – là tác giả yêu thích của nhân vật chính trong cuốn sách.

Ngay khi xuất bản, cuốn sách đã trở thành một hiện tượng, không chỉ vì câu chuyện thú vị và ngôn ngữ sống động, mà còn vì tác giả đã miêu tả một cách chính xác về thế giới tâm lý của những đứa trẻ mắc bệnh tự kỷ. Đó là điều mà Mark Haddon đã thu được sau một thời gian dài làm việc cùng với những người mắc chứng bệnh này.

Cuốn sách đã giành được tới gần 20 giải thưởng, trong đó có: Giải thưởng Văn học dành cho thiếu nhi Guardian 2003, Giải thưởng Sách đáng tin cậy của tuổi mới lớn 2003, Giải thưởng Sách Whitbread của năm 2004, Giải thưởng văn học South Bank Show 2004,…

Cuốn tiểu thuyết thứ hai của ông - cũng dành cho người lớn, là “Spot of Bother” được xuất bản vào năm 2006. Từ trước đó, Mark Haddon cũng đã được độc giả Anh biết tới qua những seri truyện viết cho thiếu nhi như “Agent Z”, “Gilbert's Gobstopper”, “Toni and the Tomato Soup”,… Một số cuốn sách của ông đã được hãng BBC dựng thành phim cho trẻ em.

Mark Haddon là một người ăn chay và say mê nghệ thuật nấu đồ chay, điều này cũng được phản ánh lại ít nhiều ở tính cách nhân vật Christopher trong “Bí ẩn về con chó lúc nửa đêm”. Ông đã từng mô tả bản thân như một người “vô thần khổ hạnh” và trong một phỏng vấn của tờ The Observer, ông nói: “Tôi vô thần trong một khuôn khổ cực kỳ tôn giáo”.

“Bí ẩn về con chó lúc nửa đêm” khiến cho người đọc nóng lòng phải đọc tiếp, đọc tới dấu chấm cuối cùng. Ban đầu, tác giả cho người đọc biết rằng có một con chó dễ thương, vô tội đã chết một cách thảm thương. Và rồi, ngay khi cái chết đó được Christopher phát hiện, người đọc nhận ra được rằng mình đang bước vào một thế giới đầy bí ẩn với những nhân vật có tính cách khác thường.

Dõi theo cuộc điều tra về cái chết của chú chó Wellington dần dần người đọc hiểu ra rằng câu chuyện còn dài hơn, phức tạp hơn thế. Rồi cả khi người giết con chó đã lộ mặt, độc giả vẫn không cảm thấy thỏa mãn vì đã có rất nhiều nút thắt đã hiện lên chờ tháo gỡ. Cái chết của con chó thực ra chỉ là một cái cớ cho tất cả sự thật được dịp phơi bày. Đó chính là cách xây dựng tình tiết câu chuyện tài tình đầy bất ngờ của Mark Haddon, thể hiện được khả năng kể chuyện thông minh và đầy sáng tạo.

Nhân vật Christopher Boone luôn luôn hấp dẫn từ đầu tới cuối tác phẩm bởi tính cách, lối suy nghĩ khác thường nhưng lại hết sức giản dị, nhất quán. Khai thác thế giới tinh thần của một đứa trẻ tự kỷ, tác giả như đưa cho bạn đọc một hệ thống tiêu chí để đánh giá thế giới. Với Christopher, cuộc sống quá phức tạp và thiếu an toàn khi con người phải cố gắng tạo ra những bộ mặt giả tạo và sự đa nghĩa trong cử chỉ, ngôn ngữ.

Hiện lên trong vẻ sợ hãi, đề phòng và cô đơn, cậu bé luôn hướng tới một thế giới không có lừa dối, không có bạo lực. Tuy nhiên, cùng lúc đó, Christopher cho rằng những đứa trẻ quanh mình toàn là ngu ngốc và cậu sẵn sàng đánh ai chạm tới mình. Đó chính là hình ảnh của một con người đầy bất an nhưng đầy sức mạnh chống trả, vừa cả tin vừa đa nghi và không bao giờ rời bỏ những quyết tâm của mình.

Cuốn sách này cũng chứa đựng nhiều điều thú vị với những ai mê toán học, khi gặp những bài toán, những suy luận và nhận xét có tính hệ thống và đầy thông minh của Christopher. Những biện giải đầy đủ, có cả sơ đồ minh họa giúp cho tác phẩm của Mark Haddon có dáng vẻ của những bài thuyết trình công phu.

Tác phẩm còn là một câu chuyện cảm động về tình cảm gia đình, về những sai lầm mà bất cứ ai cũng có thể phạm phải. Nhưng sau tất cả, tình yêu thương có thể mang tới cho người ta sức mạnh để làm lại mọi điều, để bắt đầu cho một cuộc sống mới.

Câu chuyện mà Christopher đã trải qua có thể khiến cho nhiều người đọc phải suy nghĩ. Bởi vì tất cả những nguyên nhân của nỗi buồn đều xuất phát từ những chi tiết vặt vãnh, những điều nhỏ nhặt nhưng lại dễ làm người ta đau đớn