Bài học giáo dục sâu sắc từ những bức ảnh trẻ em thời chiến

Những hình ảnh em bé trong cuộc sống thường ngày, trong sinh hoạt, trong học tập hiện lên rất sống động dưới ống kính của các nghệ sĩ nhiếp ảnh, phóng viên ảnh của Thông tấn xã Việt Nam, Báo Thiếu niên Tiền phong và Hãng truyền hình NDN (Nihon Denpa News) của Nhật Bản.

Bức ảnh chụp hai bé gái đang chỉnh mũ rơm cho nhau để đến trường được chọn làm ảnh bìa cuốn sách. Hai bé gái (mà có lẽ giờ này đã lên tuổi ông tuổi bà) khuôn mặt xinh xắn, nét hồn nhiên, ngây thơ hiện rõ như không biết phía trên đầu đang có mưa bom bão đạn, mặc dù bức ảnh chụp hai em đang chỉnh chiếc mũ rơm cho nhau để đi học.

Trên đầu là tiếng bom đạn bắn phá của kẻ thù. Bom đạn ác liệt của kẻ thù vẫn không thể cướp đi sự ngây thơ, trong sáng của các em và không ngăn cản được bước chân các em đến trường. Lớp học thì dột nát, những chiếc bàn được thay bằng những chiếc ghế băng, lớp học tạm bợ có khi ngay tại nhà kho, tại sân đình. Học sinh đi học vừa ngồi học, vừa đội mũ, khi có bom đạn vội vã chạy xuống hầm. Những buổi khai giảng ngay cạnh hố bom, học sinh đầu đội mũ rơm, đi chân đất nhưng vẫn không thiếu cái không khí thiêng liêng của ngày đầu tiên các em đến lớp; vẫn đầy đủ cờ, hoa và ảnh Bác Hồ... 

Đội mũ rơm đi học để phòng tránh bom bi.

Trong  bom đạn chiến tranh, ta bắt gặp những hình ảnh em bé đi tránh bom, trú ẩn dưới hầm nhưng vẫn nở nụ cười trên khuôn mặt. Bức ảnh hai em bé trai đang ngồi ngay cửa hầm chữ A cho người xem thấy ở đây không có dấu hiệu của cuộc chiến; hay những lớp học múa, những buổi học vẽ, học đàn của trẻ em cũng vẫn diễn ra...  Và sự khó khăn thì không sao kể hết: những bữa ăn đạm bạc, sự lao động nặng nhọc, vất vả để giúp đỡ cho gia đình: chăn trâu, khâu nón, gánh rơm, đào củ mang về  ăn, tự tay đào hầm trú ẩn. Khi lớp học bị bom làm cháy, các em cũng chính là người đứng lên dựng lại trường, lại lớp... Trong cuộc sống vất vả ấy vẫn không thiếu thốn tiếng cười. Bức ảnh các em tham gia kế hoạch nhỏ, mang những thành quả do mình làm ra nộp cho  hợp tác xã: từ con gà tự nuôi đến quả trứng... Đó là một việc làm hết sức có ý nghĩa đối với lứa tuổi các em. Tuổi nhỏ làm việc nhỏ.... 

Trước đây, những tấm ảnh này đã được Nhà xuất bản Kim Đồng phối hợp triển lãm. Trong lời giới thiệu của Ban tổ chức có viết: “Xương rồng vẫn nở hoa, kết trái từ khô cằn, cát bỏng. Bom đạn ác liệt và cuộc chiến gian khổ đã làm nảy nở nhiều tài năng: những Trần Đăng Khoa, những Nguyễn Ngọc Ký hay cậu bé tàn tật Hoa Xuân Tứ được đi dự đại hội Anh hùng...

Sẽ là không đầy đủ nếu thiếu đi phần ảnh của các em nhỏ lứa tuổi mầm non, vẫn được bố mẹ bế ẵm. Những buổi trú bom dưới hầm, hay những lúc được các bà các mẹ cho đi sơ tán, được mẹ đặt lên chiếc ghi đông xe đạp là hình ảnh thường thấy. Chiến tranh ác liệt là thế, nhưng từ trong chiến tranh, cuộc sống vẫn hồi sinh, vẫn nảy nở. Bức ảnh một em bé vừa mới chào đời đã là một minh chứng đó.

Thấy được bài học giáo dục từ nội dung cuốn sách, nhiều bậc phụ huynh đã mua về cho các em để các em xem và hiểu rằng, các em nhỏ trong chiến tranh, sống chung với bom đạn gian khổ ác liệt, nhưng vẫn học tốt, vẫn vui tươi. Đó là một bài học giáo dục thật sâu sắc