Cội nguồn văn hóa, đoàn kết và thống nhất

Quan điểm ấy của Người mang tính thống nhất bởi sau đó Bác tiếp tục khẳng định: "Nước Việt Nam là một, dân tộc Việt Nam là một". Từ nhận định của Bác Hồ kính yêu đã trở thành niềm tin chiến thắng, thống nhất non sông và phát triển đất nước. Niềm tin của dân tộc Việt Nam có cơ sở vững chắc từ các giá trị văn hóa xuyên suốt các thời đại. Từ xa xưa nhân dân ta đã coi trọng hòa bình, phát triển, với hình ảnh người dân làm chủ đất nước như nhà thơ Vũ Quần Phương từng viết: "Nước bốn nghìn năm, nôi cổ sơ/ Cỏ cây quen thuộc đến bây giờ/ Nơi vua cày ruộng, quan trồng lúa/ Công chúa làm nương và dệt tơ".

Những câu thơ ấy không chỉ là hồi quang quá khứ mà còn hiện hữu bằng những dấu ấn cho đến mãi hôm nay. Thời đại Hùng Vương không để lại nhiều dấu tích về thành trì, lâu đài, cung điện mà lại là những tục lệ, tích trò dân dã như: nấu bánh chưng, giã bánh giầy, "3 đon mạ xanh" trên mâm hạ điền... Chính vì sự giản dị, hài hòa gần gũi đó mà các Vua Hùng luôn được tưởng nhớ với ấn tượng thật đẹp. Lịch sử đồng điệu cùng văn hóa, cội nguồn là mạch nguồn tư tưởng đoàn kết.

Người viết cho rằng, lịch sử dân tộc được lưu giữ qua hàng ngàn năm qua trong tâm hồn nhân dân vì những giá trị nhân văn ấy chứ không chỉ ở văn bản mà các sử quan ghi chép lại. Bởi thế, sự đoàn kết của người dân Việt Nam khởi phát từ tình cảm trong mỗi gia đình với "sợi dây" xuyên suốt, bền chắc kết nối đến xóm làng, đất nước. Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên và lòng biết ơn cội nguồn là bài học lớn nhất mà ông cha ta truyền lại vừa gần gũi vừa thiêng liêng. Yêu nhà, yêu xóm làng, yêu nước, nhân dân ở vùng miền nào, dân tộc nào cũng là anh em ruột thịt.

Trong đời sống hằng ngày, tín ngưỡng là niềm tin lặng lẽ gắn kết con người với thiên nhiên, cầu mong mưa thuận gió hòa, mong rừng mãi xanh, sông, hồ, biển rộng nhiều tôm cá... Khi đất nước có chiến tranh, thiên tai, tình cảm ấy trở thành sức mạnh gắn kết, sẻ chia, không để ai đói khát. Người dân miền núi gửi nông sản về xuôi, người dân miền sông nước xuyên đêm chở thuyền lên giúp đỡ vùng ngập lụt... Tinh thần dân tộc trải qua hàng ngàn năm lịch sử càng bền chắc, được bổ sung thêm bằng những giá trị mới mẻ.

Hằng năm, với nhân dân cả nước, tiếp sau ngày Giỗ Tổ Hùng Vương (10/3 Âm lịch, thường diễn ra vào tháng 4) lại được đón sự kiện trọng đại: Kỉ niệm ngày 30/4 giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Sự nối tiếp liền mạch đó vốn rất tình cờ, khách quan nhưng lại có ý nghĩa to lớn về mặt tinh thần: từ sự thống nhất về cội nguồn tư tưởng đến non sông, đất nước.

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng mong muốn: "Đến ngày hòa bình đã được củng cố, thống nhất được thực hiện, độc lập dân chủ đã hoàn thành, đồng bào sẽ vui vẻ trở về quê cũ. Lúc đó rất có thể tôi sẽ cùng đồng bào vào thăm miền Nam yêu quý của chúng ta" (Hồ Chí Minh toàn tập, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, 1996, sđd, t.7, tr. 356).

Ngày nay, nếu có dịp đến thăm đền thờ Vua Hùng thuộc ấp Giao Khẩu, xã Trí Phải, tỉnh Cà Mau, hẳn mỗi người trong chúng ta sẽ rất cảm động bởi cảm nhận được một sự gắn kết của các vùng miền trên một dải đất hình chữ S. Ước nguyện của Bác Hồ đã thành hiện thực hơn nửa thế kỉ qua và còn được phát huy mạnh mẽ hơn nữa khi vị thế Việt Nam trên các phương diện ngày càng được nâng cao.

Trên hành trình phát triển của đất nước, cội nguồn văn hóa ấy không phải yếu tố bên lề mà là sự thẩm thấu vào đời sống, là ý chí, nguyện vọng, khát vọng của một dân tộc. Tinh thần văn hóa truyền thống của Việt Nam tuy rất bình dị, gần gũi nhưng không tản mát, rời rạc mà có sự gắn kết mạch lạc trở thành hệ giá trị bền vững.

PGS.TS Trần Sỹ Phán (Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh) nhận định: "Hiểu một cách khái quát, sức mạnh mềm là khả năng đạt được những gì mà một quốc gia mong muốn thông qua việc gây ảnh hưởng, tạo sự hấp dẫn bởi những yếu tố tạo nên sức mạnh mềm. Đó là hệ giá trị văn hóa; hệ giá trị chính trị - xã hội; mô hình nhà nước và chính sách (đối nội cũng như đối ngoại) của quốc gia đó. Trong đó, hệ giá trị văn hóa (hiểu theo nghĩa rộng) có vai trò đặc biệt quan trọng. Nó "thẩm thấu" vào hệ giá trị chính trị - xã hội, mô hình nhà nước và chính sách quốc gia" (theo: Tạp chí Cộng sản).

Người viết cho rằng: Hiếm có ở quốc gia nào từ tinh thần nghị quyết Đại hội Đảng đến tình cảm của người dân lại có sự thống nhất và gắn kết chặt chẽ đến vậy. Trước những đổi thay trong đời sống khoa học, công nghệ, kéo theo sự thay đổi về cách tiếp cận văn hóa, nhiều địa phương và cá nhân đã nhanh chóng bắt tay vào việc bảo tồn và thúc đẩy sự phát triển văn hóa một cách chủ động.

Cụ thể như tỉnh Lào Cai đã triển khai các dự án sưu tầm và số hóa di sản văn hóa các dân tộc thiểu số bằng việc thử nghiệm ứng dụng công nghệ như: Bản đồ số AI; ứng dụng 3D mô phỏng chợ phiên; bản đồ 3D ruộng bậc thang; tour Audio Guide đa ngôn ngữ, trải nghiệm VR/AR mô phỏng nghi lễ và phong tục...

Chị Đình Thu Quyên (Nam Định) chia sẻ sau khi trải nghiệm mô phỏng ruộng bậc thang: "Khi đeo kính VR, tôi như lạc vào những thửa ruộng bậc thang uốn lượn theo triền núi, nghe tiếng nước chảy, ngắm nắng sớm trải dài trên ruộng. Cảm nhận được nhịp sống, công việc lao động và vẻ đẹp văn hóa đặc trưng của người dân vùng cao một cách sống động, gần gũi, khiến tôi hiểu và yêu mảnh đất này hơn" (theo: Báo Lào Cai).

Ở Thủ đô Hà Nội, mô hình liên kết vùng là hướng đi mở ra triển vọng phát triển công nghiệp văn hóa. PGS.TS Nguyễn Đình Lâm (Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội) phân tích: "Chúng ta có thể tổ chức các mô hình du lịch chuyên biệt dưới dạng các tour "du lịch âm nhạc" - trực tiếp đưa du khách về các làng, các câu lạc bộ âm nhạc cổ truyền tại Hà Nội và các địa phương phụ cận. Hà Nội có đủ các điều kiện, cơ hội để "khởi động" tốt nhằm đi đầu trong phát triển du lịch âm nhạc truyền thống" (theo: Báo Tuổi trẻ Thủ đô).

Có thể, mỗi địa phương chọn một hướng đi khác nhau để phát triển công nghiệp văn hóa nhưng chúng ta đều cảm nhận được sự quyết tâm, niềm tự hào ở cội nguồn văn hóa và khát vọng đưa đất nước phồn vinh. Những gì mà chúng ta đã và đang làm hôm nay đâu chỉ mong muốn để lại thành quả về vật chất cho các thế hệ mai sau mà còn là thành quả văn hóa, là các giá trị bền vững. Chính cội nguồn văn hóa đã tạo nên sự đoàn kết và thống nhất và đưa đất nước ta bước vào kỉ nguyên mới đầy hy vọng.