Bền bỉ hành trình lan tỏa văn hóa đọc

Năm 2026, chỉ cần nhìn vào danh mục các hoạt động đã được chuẩn bị, những người làm nghề thư viện và văn hóa cũng có thể bất ngờ trước quy mô, nội dung và hình thức tổ chức. Tuy nhiên, đó mới chỉ là một lát cắt trong hành trình bền bỉ lan tỏa văn hóa đọc trong cộng đồng CAND.

1. Trung tá Đỗ Thu Thơm chia sẻ rằng, với những người làm công tác thư viện, hành trình kiến tạo và lan tỏa văn hóa đọc trong cộng đồng không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn mà còn là một sứ mệnh. Công tác văn hóa, văn nghệ trong CAND nói chung và công tác thư viện trong CAND nói riêng có những đặc thù rất rõ rệt: vừa phải đáp ứng yêu cầu phục vụ nghiên cứu, học tập, chiến đấu của lực lượng vũ trang, vừa phải góp phần bồi dưỡng đời sống tinh thần, hình thành hệ giá trị và phong cách ứng xử của cán bộ, chiến sĩ.

Với Trung tá Đỗ Thu Thơm, đó còn là một hành trình đặc biệt gắn liền với tình yêu sách mà chị đã dành trọn tâm huyết của mình. Tình yêu ấy được nhen nhóm từ thời thơ bé, khi chị theo chân người chị gái - một thủ thư của thư viện Trường Đại học Hoa Lư (Ninh Bình). Những trang sách giản dị khi ấy đã mở ra “thế giới khác” rộng lớn và đầy cuốn hút đối với cô bé vùng tỉnh lẻ. Khi trưởng thành, sách trở thành một “kho tri thức” vô tận, đồng thời là điểm tựa tinh thần và phương tiện phát triển nghề nghiệp đối với Đỗ Thu Thơm.

Nhớ lại những năm tháng học tập, Trung tá Đỗ Thu Thơm vẫn ấn tượng sâu sắc quãng thời gian là sinh viên Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, ngày ngày miệt mài leo bộ 7 tầng để lên thư viện dùng chung với Trường Đại học Khoa học tự nhiên. Khi lượng bạn đọc quá đông, sinh viên phải tranh thủ đến rất sớm để được vào thư viện trước; có lần, dòng người ùa vào quá nhanh đã làm bung cả cánh cửa. Những ký ức về một thời còn nhiều thiếu thốn như vậy không làm giảm đi, mà ngược lại, càng nuôi dưỡng thêm nhiệt huyết của tuổi trẻ trên hành trình kiếm tìm tri thức.

Từ trải nghiệm đó, khi trở thành cán bộ Thư viện CAND, chị vẫn coi sách là người bạn đồng hành không thể thiếu và là nguồn tư liệu khoa học quan trọng cho nhiều đề án, công trình nghiên cứu, nhất là những nghiên cứu gắn với phát triển văn hóa đọc trong lực lượng. Năm 2011, khi thực hiện luận văn thạc sĩ, chị lựa chọn đề tài “Phát triển văn hóa đọc cho sinh viên tại Học viện Cảnh sát nhân dân”, qua đó cho thấy sự nhất quán và bền bỉ trong mối quan tâm đối với lĩnh vực này, từ nghiên cứu lý luận tới triển khai thực tiễn.

Năm 2017, Đề án 329 của Chính phủ về “Phát triển văn hóa đọc trong cộng đồng đến năm 2030” được phê duyệt, mở ra một khuôn khổ chính sách quan trọng cho công tác khuyến đọc trên phạm vi cả nước. Trong bối cảnh đó, Thơm được giao nhiệm vụ tham mưu, giúp việc cho Đảng ủy, lãnh đạo Cục Công tác chính trị, Bộ Công an tổ chức triển khai các hoạt động phát triển văn hóa đọc trong CAND; Thư viện CAND giữ vai trò nòng cốt tham mưu và tổ chức thực hiện.

Các chương trình Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam trong CAND, cuộc thi Đại sứ Văn hóa đọc trong CAND dần trở thành hoạt động thường niên, có thương hiệu. Đến nay, đây là những điểm nhấn nổi bật trong phong trào phát triển văn hóa đọc của cả nước, không chỉ trong phạm vi lực lượng vũ trang.

Tỷ lệ đơn vị hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam trong CAND tăng đều và duy trì ổn định: các năm 2022, 2023 đạt trên 60%; năm 2024 đạt trên 70%. Tính đến năm 2024, 100% các đơn vị đã tham gia cuộc thi Đại sứ Văn hóa đọc trong CAND. Kết quả này tiếp tục được giữ vững trong năm 2025 và có nhiều tín hiệu khả quan hơn trong năm 2026, khẳng định sức lan tỏa ngày càng rộng của phong trào khuyến đọc. Có thể coi đây là “trái ngọt” của một quá trình kiên trì vận động, bền bỉ tổ chức hoạt động của đội ngũ cán bộ làm công tác văn hóa đọc trong CAND, trong đó có Trung tá Đỗ Thu Thơm.

2. Nhìn lại những ngày đầu, Giám đốc Thư viện CAND thẳng thắn cho rằng, việc xây dựng phong trào lúc đó không hề đơn giản. Có giai đoạn văn hóa đọc trong cộng đồng chưa được quan tâm sâu rộng như hiện nay, mặc dù từ năm 2014 đã có Ngày Sách Việt Nam (21/4).

Khi bắt đầu triển khai các hoạt động hưởng ứng Ngày Sách Việt Nam, sau này là Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam trong lực lượng CAND, không phải công an đơn vị, địa phương nào cũng có điều kiện và sự nhiệt tình tham gia. Những người làm công tác tham mưu, tổ chức như Thư viện CAND buộc phải tìm kiếm nhiều cách thức khác nhau: Vừa tuyên truyền, vận động, vừa lồng ghép nội dung văn hóa đọc vào các phong trào thi đua hằng năm.

Đi nhiều, làm nhiều, đội ngũ những người yêu sách, tâm huyết với văn hóa đọc trong lực lượng dần trở nên đông đảo, tạo nên nền tảng “hạt nhân” để phong trào phát triển ngày càng hiệu quả.

Cùng với việc tổ chức trưng bày hàng nghìn đầu sách phục vụ hàng nghìn lượt cán bộ, chiến sĩ tại các triển lãm cấp bộ trong khuôn khổ Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam, nhiều hoạt động quy mô lớn, nội dung phong phú, thiết thực cũng được triển khai, hướng đến mục tiêu phát triển văn hóa đọc trong CAND. Các chương trình tặng sách với những thông điệp gần gũi như “Sách hay cần bạn đọc”, “Sách quý tặng bạn”, “Tặng sách hay - Mua sách thật”, “Sách hay: Mắt đọc - Tai nghe”... đã góp phần khơi dậy và duy trì thói quen đọc sách.

Cuộc thi Đại sứ văn hóa đọc trong CAND được tổ chức rộng khắp trong toàn lực lượng, qua đó phát hiện nhiều nhân tố tiêu biểu. Không ít đại sứ văn hóa đọc là sinh viên các học viện, trường CAND được vinh danh ở cấp toàn quốc; sau khi tốt nghiệp, về nhận công tác tại các đơn vị, địa phương, họ tiếp tục trở thành hạt nhân nòng cốt của phong trào phát triển văn hóa đọc tại cơ sở. Từ phong trào ấy, nhiều mô hình, tủ sách mới dành cho cán bộ, chiến sĩ ở các đơn vị, địa phương đã được hình thành và duy trì thường xuyên.

Nhằm hỗ trợ các đơn vị xây dựng tủ sách và duy trì, khuyến khích phát triển văn hóa đọc trong cán bộ, chiến sĩ và trong cộng đồng, nhiều năm qua Cục Công tác chính trị, Bộ Công an đã chủ động vận động nguồn lực xã hội hóa để phát triển mạng lưới tủ sách rộng khắp trong toàn lực lượng. Riêng trong khuôn khổ Ngày Sách và Văn hóa đọc trong CAND hằng năm, hàng nghìn cuốn sách đã được quyên góp và trao tặng cho các đơn vị.

Ước tính, đến nay đã có hàng vạn cuốn sách với hàng trăm tủ sách được xây dựng, duy trì tại công an các đơn vị, địa phương, kể cả công an cấp xã và những đơn vị đặc thù như trại giam, trại tạm giam trên toàn quốc.

Theo Trung tá Đỗ Thu Thơm, những con số và kết quả nói trên mới chỉ phản ánh một phần nỗ lực kiên trì của đội ngũ cán bộ, chiến sĩ phụ trách công tác phát triển văn hóa đọc trong CAND. Những đóng góp ấy đã được Đảng, Nhà nước và Bộ Công an ghi nhận. Cục Công tác chính trị đã được Chính phủ tặng bằng khen vì thực hiện tốt đề án “Phát triển văn hóa đọc trong cộng đồng đến năm 2020, định hướng đến năm 2030” trong CAND.

Bản thân Trung tá Đỗ Thu Thơm cũng được lãnh đạo Bộ Công an, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tặng nhiều bằng khen, đặc biệt là Giải thưởng phát triển văn hóa đọc lần thứ VII - một dấu mốc cho những cố gắng bền bỉ của chị trong lĩnh vực này.