Nỗ lực bền bỉ đưa Việt Nam vào nhóm cải thiện giáo dục ấn tượng

Báo cáo giám sát giáo dục toàn cầu (GEM) năm 2026 của UNESCO ghi nhận Việt Nam là một trong số ít quốc gia đạt được bước tiến đáng kể trong việc thu hẹp khoảng cách tiếp cận giáo dục ở nhóm thanh thiếu niên. Cụ thể, tỷ lệ thanh thiếu niên không đi học tại Việt Nam đã giảm ít nhất 80% trong giai đoạn từ năm 2000 đến nay – một kết quả được đánh giá là ấn tượng trong bối cảnh nhiều quốc gia vẫn đối mặt với tình trạng gián đoạn học tập kéo dài.

Giới chuyên gia đánh giá, thành tựu này phản ánh hiệu quả của các chính sách ưu tiên giáo dục, đặc biệt là việc mở rộng mạng lưới trường lớp, thúc đẩy phổ cập cũng như các chương trình hỗ trợ học sinh ở vùng khó khăn. Bên cạnh đó, việc kết hợp giữa đầu tư công, cải cách và huy động nguồn lực xã hội được xem là những yếu tố then chốt giúp Việt Nam cải thiện khả năng tiếp cận giáo dục một cách bền vững.

Không chỉ riêng Việt Nam, báo cáo cũng nêu bật một số quốc gia đạt tiến bộ tương tự ở các nhóm tuổi khác. Ở nhóm trẻ em, Madagascar và Togo được ghi nhận giảm mạnh tỷ lệ không đi học. Ở nhóm thanh thiếu niên, Morocco cũng nằm trong danh sách các nước đạt kết quả nổi bật. Georgia và Thổ Nhĩ Kỳ nằm ở nhóm thanh niên.

Dù ghi nhận những tín hiệu tích cực, UNESCO cảnh báo khoảng cách tiếp cận giáo dục trên toàn cầu vẫn còn rất lớn. Số trẻ em và thanh thiếu niên không được đến trường đã tăng năm thứ 7 liên tiếp, lên tới khoảng 273 triệu em, do tác động kép của gia tăng dân số, các cuộc khủng hoảng kéo dài và tình trạng thiếu hụt ngân sách dành cho giáo dục.

Trên phạm vi toàn cầu, cứ sáu trẻ trong độ tuổi đi học thì có một em bị loại khỏi hệ thống giáo dục, trong khi chỉ khoảng 2/3 học sinh hoàn thành bậc trung học. Đáng chú ý, tiến độ cải thiện giáo dục đã chậm lại kể từ năm 2015, đặc biệt tại khu vực châu Phi cận Sahara – nơi đang chịu áp lực lớn từ tốc độ gia tăng dân số.

Bên cạnh đó, hơn 1/6 trẻ em trên thế giới hiện sống trong các khu vực bị ảnh hưởng bởi xung đột, khiến hàng triệu em tiếp tục đứng ngoài cánh cửa trường học, vượt ra ngoài các số liệu thống kê chính thức.

Trước thực trạng này, UNESCO khẳng định sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các chính phủ và đối tác nhằm mở rộng cơ hội học tập cho mọi đối tượng, thúc đẩy các chính sách phù hợp với điều kiện địa phương, đồng thời bảo đảm mỗi người học đều có cơ hội tiếp cận giáo dục một cách công bằng và bền vững.

Báo cáo GEM là ấn phẩm thường niên của UNESCO, đóng vai trò theo dõi tiến trình thực hiện các mục tiêu giáo dục toàn cầu, trong đó có "Mục tiêu phát triển bền vững số 4" (SDG4) về bảo đảm giáo dục chất lượng, công bằng và toàn diện cho mọi người.