Năm 2025 đánh dấu một cột mốc có ý nghĩa đặc biệt trong tiến trình phát triển của TP Hồ Chí Minh. Không chỉ là năm cuối thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm, giai đoạn 2021-2025, đây còn là năm thành phố chính thức vận hành trong không gian phát triển mới sau khi sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu. Việc hợp nhất địa giới hành chính, nguồn lực và lợi thế so sánh của ba địa phương đã tạo nên một thực thể kinh tế có quy mô lớn nhất cả nước, mở ra dư địa phát triển rộng chưa từng có.
Trong bối cảnh đó, mô hình phát triển "3 vùng, 3 hành lang, 1 đặc khu và 5 trụ cột" được xác lập, trở thành khung chiến lược cho giai đoạn tăng trưởng mới. Thực tiễn năm 2025 cho thấy, hiệu ứng sáp nhập không chỉ dừng lại ở việc mở rộng quy mô, mà đã và đang tạo ra những chuyển động rõ nét về chất lượng tăng trưởng, cấu trúc kinh tế và năng lực cạnh tranh của TP Hồ Chí Minh.
Tuyến Metro số 1 Bến Thành- Suối Tiên.
Sau sáp nhập, TP Hồ Chí Minh sở hữu không gian phát triển liên hoàn từ trung tâm tài chính - dịch vụ, vành đai công nghiệp đến kinh tế biển và logistics. Quy mô nền kinh tế được mở rộng đáng kể, tạo nền tảng cho tốc độ tăng trưởng cao hơn và bền vững hơn. Năm 2025, GRDP của thành phố tăng 8,03%, tổng quy mô GRDP ước đạt khoảng 3 triệu tỷ đồng, chiếm 23,5% GDP cả nước. GRDP bình quân đầu người đạt 8.755 USD, cao gấp 1,7 lần mức bình quân quốc gia, tiếp tục khẳng định vai trò đầu tàu kinh tế. Tổng thu ngân sách Nhà nước đạt 800.043 tỷ đồng, vượt 19,1% dự toán Trung ương giao và 14,7% so với dự toán HĐND TP Hồ Chí Minh giao. Đây không chỉ là con số kỷ lục, mà còn phản ánh sức chống chịu và khả năng tạo nguồn thu bền vững của nền kinh tế đô thị lớn nhất cả nước.
Hoạt động đầu tư tiếp tục là điểm sáng, vốn FDI đạt 8,16 tỷ USD, cho thấy niềm tin của nhà đầu tư nước ngoài đối với môi trường đầu tư sau sáp nhập. Năm 2025, thành phố có 59.750 doanh nghiệp thành lập mới, với tổng vốn đăng ký và bổ sung trên 2 triệu tỷ đồng, phản ánh sự năng động của khu vực kinh tế tư nhân và sức hấp dẫn của thị trường.
Cơ cấu kinh tế cũng ghi nhận sự chuyển dịch tích cực. Khu vực công nghiệp phục hồi và tăng trưởng mạnh với chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 8,9%, cao hơn nhiều so với cùng kỳ năm trước. Lợi thế công nghiệp chế biến, chế tạo của Bình Dương (cũ) kết hợp với hệ sinh thái dịch vụ - tài chính - công nghệ của TP Hồ Chí Minh đã hình thành chuỗi giá trị liên kết, nâng cao năng suất và khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Khu vực dịch vụ tiếp tục giữ vai trò trụ cột. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 15,5%; tổng doanh thu du lịch đạt 260.000 tỷ đồng, tăng 36,1% so với cùng kỳ. Việc kết nối không gian đô thị - công nghiệp - biển đảo đã tạo điều kiện hình thành các sản phẩm du lịch liên vùng, gia tăng thời gian lưu trú và mức chi tiêu của du khách, qua đó đóng góp tích cực cho tăng trưởng.
Ba trụ cột tạo động lực tăng trưởng mới
Bên cạnh các động lực truyền thống, TP Hồ Chí Minh đang hình thành những trụ cột tăng trưởng mới mang tính chiến lược. Một trong những dấu ấn quan trọng nhất là việc Chính phủ công bố thành lập Trung tâm Tài chính quốc tế tại Việt Nam theo mô hình "một trung tâm, hai điểm đến", trong đó TP Hồ Chí Minh giữ vai trò hạt nhân. Thành phố cũng đã ra mắt Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế, từng bước hoàn thiện bộ máy quản lý, điều phối.
Trung tâm TP Hồ Chí Minh rực rỡ về đêm.
Trung tâm Tài chính quốc tế được kỳ vọng sẽ giúp TP Hồ Chí Minh thu hút dòng vốn trung và dài hạn, phát triển các dịch vụ tài chính chất lượng cao, nâng cao vị thế trong mạng lưới tài chính khu vực và quốc tế. Đây được xem là "đòn bẩy" quan trọng để thành phố chuyển dịch mô hình tăng trưởng theo chiều sâu, dựa nhiều hơn vào tri thức và giá trị gia tăng cao.
Cùng với tài chính, đầu tư hạ tầng tiếp tục được xác định là khâu đột phá. Năm 2025, TP Hồ Chí Minh giải ngân hơn 89.000 tỷ đồng vốn đầu tư công, đạt 74% kế hoạch, dự kiến đến hết niên độ đạt 95%. Hàng loạt dự án hạ tầng chiến lược như Vành đai 4, quốc lộ 13, quốc lộ 22, cầu Cần Giờ, cầu Thủ Thiêm, các tuyến metro được đẩy nhanh tiến độ, nhằm tháo gỡ căn cơ "3 điểm nghẽn" lớn là ùn tắc giao thông, ngập úng và ô nhiễm môi trường.
Trong không gian phát triển mới sau sáp nhập, việc kết nối hạ tầng liên vùng mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Hệ thống giao thông đa phương thức kết nối khu vực công nghiệp, đô thị và cảng biển được kỳ vọng sẽ làm giảm chi phí logistics, nâng cao năng lực cạnh tranh cho toàn vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.
Song song đó, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo được xác định là trụ cột dài hạn của nền kinh tế tri thức. Khu công nghệ cao TP Hồ Chí Minh tiếp tục giữ vai trò trung tâm với 89 dự án, tổng vốn đầu tư hơn 10,8 tỷ USD, đóng góp lũy kế 32.700 tỷ đồng vào ngân sách Nhà nước. Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030, 40% doanh nghiệp trong khu công nghệ cao có hoạt động R&D, chi phí nghiên cứu đạt 3-5% doanh thu, mỗi năm hỗ trợ 200 startup công nghệ vươn ra thị trường toàn cầu.
TP Hồ Chí Minh đứng trước thời cơ lớn để tạo đột phá phát triển
Theo GS.TS. Ngô Thị Phương Lan, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh, trong tiến trình phát triển của đất nước, TP Hồ Chí Minh luôn giữ vai trò đầu tàu về kinh tế, văn hóa và giáo dục. Những thành tựu mà thành phố đạt được trong thời gian qua không chỉ góp phần quan trọng vào tăng trưởng kinh tế quốc gia, mà còn tạo nền tảng cho việc thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững và hội nhập quốc tế sâu rộng.
GS-TS Ngô Thị Phương Lan.
Định hướng được xác lập trong Nghị quyết Đại hội Đảng bộ TP Hồ Chí Minh, với tầm nhìn đến năm 2030, thể hiện rõ khát vọng đưa thành phố trở thành đô thị văn minh, hiện đại, trung tâm đổi mới sáng tạo, có vị thế nổi trội trong khu vực Đông Nam Á và từng bước gia nhập nhóm các thành phố toàn cầu đáng sống. Đây là mục tiêu vừa có tính chiến lược dài hạn, vừa đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ trong tư duy phát triển và quản trị đô thị.
Đánh giá về các điều kiện phát triển, GS-TS Ngô Thị Phương Lan nhận định TP Hồ Chí Minh đang sở hữu nhiều lợi thế quan trọng. Nền kinh tế năng động, cơ cấu đa ngành; cộng đồng doanh nghiệp và hệ sinh thái khởi nghiệp phát triển; mạng lưới giáo dục đại học, nghiên cứu khoa học lớn nhất cả nước; cùng nguồn nhân lực trẻ, có trình độ và khả năng thích ứng cao là những yếu tố tạo dư địa lớn cho thành phố chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng dựa vào tri thức, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Tuy nhiên, bên cạnh những thuận lợi, TP Hồ Chí Minh cũng đang đối diện với nhiều thách thức mang tính cấu trúc. Áp lực lên hạ tầng đô thị, giao thông và môi trường ngày càng gia tăng; tác động của biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét; sự chênh lệch phát triển giữa các khu vực vẫn tồn tại; trong khi yêu cầu vừa duy trì tăng trưởng kinh tế cao, vừa đảm bảo an sinh xã hội và thu hẹp khoảng cách giàu - nghèo đặt ra nhiều bài toán khó. Theo GS.TS Ngô Thị Phương Lan, nếu không sớm tháo gỡ các "điểm nghẽn" này, mục tiêu bứt phá trong giai đoạn mới sẽ gặp nhiều lực cản.
Kỳ vọng về Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, GS.TS Ngô Thị Phương Lan nhận định đây là dấu mốc chính trị quan trọng, mở ra tầm nhìn và động lực phát triển mới cho đất nước. Đại hội được kỳ vọng sẽ tiếp tục hoàn thiện các đột phá về thể chế, chính sách, tạo nền tảng cho tăng trưởng nhanh nhưng bền vững, lấy con người làm trung tâm và động lực của phát triển, đồng thời nâng cao vị thế Việt Nam trong bối cảnh quốc tế nhiều biến động.
Đối với TP Hồ Chí Minh, GS.TS Ngô Thị Phương Lan kỳ vọng sẽ mở thêm không gian chính sách và cơ chế linh hoạt hơn để thành phố phát huy vai trò đầu tàu, trở thành trung tâm kinh tế, tài chính, giáo dục, khoa học - công nghệ và văn hóa sáng tạo của cả nước và khu vực. Những định hướng này, nếu được triển khai hiệu quả, sẽ giúp TP Hồ Chí Minh tiếp tục đóng góp trọng yếu vào mục tiêu phát triển chung của quốc gia, đồng thời tiến gần hơn đến tầm nhìn một thành phố toàn cầu đáng sống trong giai đoạn phát triển mới.
Từ "đầu tàu" đến siêu đô thị động lực
Sau sáp nhập, TP Hồ Chí Minh không chỉ mở rộng về quy mô mà còn được kỳ vọng chuyển mình về chất lượng tăng trưởng. Từ một "đầu tàu" kinh tế đơn lẻ, thành phố đang từng bước định hình vai trò siêu đô thị động lực quốc gia, hội tụ đầy đủ các yếu tố về tài chính, công nghiệp, logistics, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Trên nền tảng kết quả năm 2025, TP Hồ Chí Minh đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP trên 10% trong năm 2026, đưa GRDP bình quân đầu người lên 9.800 USD, gần gấp đôi mức bình quân cả nước. Để đạt được mục tiêu này, thành phố tiếp tục phát huy 3 động lực truyền thống là sản xuất, tiêu dùng và xuất khẩu; đồng thời thúc đẩy 3 động lực mới gồm Trung tâm Tài chính quốc tế, hệ thống cảng biển - logistics và đổi mới sáng tạo gắn với chuyển đổi xanh, chuyển đổi số.
Việc hình thành Khu thương mại tự do theo mô hình "một khu - nhiều phân khu", với lõi tại Cái Mép Hạ và mở rộng ra Cần Giờ, An Bình, Bàu Bàng, được xem là bước đi chiến lược nhằm khai thác lợi thế kinh tế biển, logistics và kết nối vùng. Mô hình này không chỉ tạo không gian thử nghiệm các cơ chế, chính sách đặc thù, mà còn giúp TP Hồ Chí Minh tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Nhìn tổng thể, năm 2025 không chỉ là năm tổng kết một giai đoạn phát triển, mà còn là điểm khởi đầu cho chu kỳ tăng trưởng mới của TP Hồ Chí Minh trong không gian phát triển mở rộng. Với nền tảng kinh tế vững chắc, động lực mới được hình thành rõ nét và tầm nhìn chiến lược dài hạn, thành phố đang từng bước khẳng định vị thế trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước, đóng vai trò dẫn dắt và lan tỏa mạnh mẽ hơn trong tiến trình phát triển quốc gia.
Tâm thế đầu tàu trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam
Theo TS Kinh tế, LS Lê Bá Thường - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Pháp luật và Văn hóa doanh nghiệp, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng được xác định là dấu mốc quan trọng, mở ra "Kỷ nguyên mới - Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam". Trong tiến trình đó, TP Hồ Chí Minh - trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước - tiếp tục giữ vai trò đầu tàu, động lực tăng trưởng và nơi thử nghiệm những mô hình phát triển mới.
TS Lê Bá Thường.
Nhận định về bối cảnh hiện nay, TS Lê Bá Thường cho rằng, TP Hồ Chí Minh đang nắm giữ những lợi thế mang tính nền tảng, đặc biệt là "chìa khóa thể chế" từ Nghị quyết số 98/2023/QH15 của Quốc hội về thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù. Nghị quyết này không chỉ tạo dư địa tự chủ lớn hơn cho thành phố trong huy động và phân bổ nguồn lực, mà còn thể hiện sự tin tưởng của Đảng và Nhà nước đối với năng lực sáng tạo và tinh thần năng động của đô thị đặc biệt này.
Bên cạnh đó là lợi thế về vị thế chiến lược khi TP Hồ Chí Minh nằm ở trung tâm khu vực Đông Nam Á - khu vực kinh tế phát triển năng động hàng đầu thế giới. Thành phố sở hữu nguồn nhân lực chất lượng cao, tư duy kinh tế thị trường nhạy bén, cùng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo ngày càng hoàn thiện, với các khu công nghệ cao, trung tâm đổi mới sáng tạo và định hướng xây dựng Trung tâm Tài chính Quốc tế.
Tuy nhiên, TP Hồ Chí Minh cũng đang đối diện nhiều thách thức lớn, điểm nghẽn hạ tầng, tình trạng ùn tắc giao thông, ngập nước kéo dài và sự quá tải của hạ tầng xã hội đang ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất lao động và sức hấp dẫn đầu tư. Cùng với đó, mô hình tăng trưởng cũ dựa nhiều vào lao động và đất đai đã dần chạm ngưỡng, đòi hỏi thành phố phải chuyển đổi mạnh mẽ sang kinh tế số, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn.
Theo TS Lê Bá Thường, Đại hội XIV được kỳ vọng sẽ tạo "cú hích" về thể chế, thúc đẩy tư duy "kiến tạo phát triển", mở đường cho kinh tế số, công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và năng lượng tái tạo bứt phá. Với TP Hồ Chí Minh, thành phố được kỳ vọng tiếp tục đóng vai trò "phòng thí nghiệm chính sách", tiên phong xây dựng Trung tâm Tài chính Quốc tế, phát triển đô thị thông minh và trở thành đô thị đáng sống.
Nhìn lại lịch sử, TP Hồ Chí Minh luôn là nơi khởi nguồn của đổi mới. Với định hướng từ Đại hội XIV và quyết tâm của cả hệ thống chính trị, thành phố được kỳ vọng tiếp tục giữ vững vai trò đầu tàu, góp phần hiện thực hóa khát vọng vươn mình của dân tộc Việt Nam trong kỷ nguyên mới.
Phát huy sức trẻ trên thành phố mang tên Bác 
