“Nhiều người “né” bảo hiểm y tế vì bị phân biệt, đối xử”

Nhiều giải pháp về độ “bao phủ” tiến tới BHYT toàn dân và xây dựng nền y tế công bằng đã được các đại biểu thảo luận ngày 8/11.

Chỉ khi ốm mới đi mua bảo hiểm y tế

“Còn nhiều vấn đề chưa hài lòng về chất lượng y tế bảo hiểm. Còn nhiều bất cập, chưa kịp thời nên ảnh hưởng đến chất lượng khám, chữa bệnh. Vẫn còn thái độ thờ ơ, cửa quyền ban ơn của cán bộ y tế…”, đại biểu Trương Thị Thu Trang (Tiền Giang) nói. Bà Trang cho rằng, tuyến tỉnh và tuyến Trung ương thực sự quá tải, từ đó đã bỏ qua các ca bệnh thông thường làm ảnh hưởng đến bệnh nhân. BHYT là một trong những chính sách an sinh xã hội quan trọng, phải từng bước nâng cao chất lượng dịch vụ BHYT.

Đa số các đại biểu lo lắng, vì thời gian qua lĩnh vực này còn nhiều bất cập. Không chỉ là thái độ phục vụ, y đức của một số cán bộ ngành Y ở tuyến cơ sở chưa thực sự tận tình, mà công tác truyền thông còn hạn chế, người dân chưa hiểu hết tác dụng của việc tham gia BHYT. Cung ứng dịch vụ, chất lượng chưa hiệu quả, cho dù người bệnh có BHYT hay không vẫn phải chi trả đủ các loại tiền, một số thuốc đặc trị vẫn chưa được đảm bảo.

Về độ “bao phủ” vẫn chưa đạt được yêu cầu, người dân không “mặn mà” với BHYT vì họ không thấy được hiệu quả của nó. Chỉ tới khi có bệnh thì mới quan tâm… vì vậy mà quyền lợi bị ảnh hưởng.

Những bất cập tồn tại, còn là công tác phối hợp trong thực hiện chính sách với các cơ quan khác từ Trung ương tới địa phương chưa đồng bộ. Mỗi đối tượng thuộc nhiều nhóm đối tượng khác nhau (người nghèo, dân tộc thiểu số, cựu chiến binh…) nên đã cấp trùng số lượng lớn thẻ BHYT, dẫn tới tình trạng 1 người có nhiều thẻ gây lãng phí lớn tiền bạc. Ở khu vực tư nhân chỉ chiếm 20-30%, một số doanh nghiệp trốn tránh mua BHYT cho người lao động, nhưng không được phát hiện và xử lý.

Bên cạnh đó là tính công khai minh bạch trong cung ứng dịch vụ y tế, y đức và sự lạm dụng của cán bộ chưa được thanh tra, kiểm tra kịp thời. Người dân vẫn luôn phàn nàn về sự rườm rà khi đi khám, chữa bệnh theo bảo hiểm. Bác sĩ chỉ lo kê đơn thuốc, bảo hiểm thì chỉ lo thâm hụt quỹ, các nhóm thuốc thì chênh nhau về giá ngay trong một địa bàn… Từ đó, dẫn tới người dân không tha thiết, khiến độ bao phủ BHYT thấp (67%), gây khó khăn cho quản lý, dẫn tới bội chi.

Đại biểu thảo luận tại hội trường.

Phải tăng cường xã hội hóa y tế

“Bảo hiểm y tế đã đạt được kết quả ban đầu đáng khích lệ, người bệnh được hưởng y tế hiện đại hiệu quả. Từ đó giúp nhiều người dân chữa bệnh hiểm nghèo, ít chi phí hơn và phát triển mạng lưới y tế cơ sở”, đại biểu Nguyễn Thị Bạch Ngân (Bà Rịa - Vũng Tàu) đánh giá về công tác BHYT những năm qua. Chính sách BHYT đã đi vào cuộc sống, ảnh hưởng chất lượng khám chữa bệnh cho người dân. Bên cạnh những yếu tố tích cực, bà Ngân cho rằng vẫn còn những khó khăn, thách thức.

Tuy tỉ lệ dân số tham gia BHYT cao (70%), nhưng chủ yếu là cán bộ công chức, trẻ em dưới 6 tuổi, đối tượng chính sách… chủ yếu nguồn ngân sách Nhà nước chi trả. Còn người làm nông - lâm nghiệp, doanh nghiệp… thì ở mức trung bình, chủ yếu là cá nhân mà không theo hộ gia đình. Mỗi khi có bệnh là người bệnh lại vượt tuyến, vì họ không tin vào tay nghề tuyến dưới nên ảnh hưởng đến khám chữa bệnh. Về danh mục thuốc chưa được cập nhật thường xuyên nên ảnh hưởng đến chất lượng khám chữa bệnh. Sự chênh lệch giữa thành phố và nông thôn, tồn tại sự chi trả không công bằng ở cùng một bệnh viện…

Một số đại biểu cho rằng, đó là hệ quả của quản lý nhà nước, hoạt động tuyên truyền không rộng khắp, chưa xác định được nhóm đối tượng để hiểu được chính sách về BHYT còn nhiều hạn chế. Công tác định giá cũng chưa thống nhất, về phía y tế muốn đưa nhiều dịch vụ đến người bệnh, về phía bảo hiểm lại không muốn, vì sợ chi trả nhiều. Đó là những bất cập kéo dài mà không có cơ quan nào giải quyết.

Các đại biểu mong muốn thúc đẩy y tế toàn dân, và cần phải tạo hành lang pháp lý cho sự tham gia BHYT theo hộ gia đình. Những thủ tục rườm rà nên loại bỏ và một số bệnh như tai nạn giao thông, hiếm muộn… không được bảo hiểm chi trả, nhiều khi người dân phải dừng lại.

“Bảo hiểm cần phải công bằng và hiệu quả, nên chi trả cho những người bị tai nạn giao thông, hiếm muộn và tai nạn lao động… để người dân không rơi vào cảnh nghèo đói”, đại biểu Nguyễn Thu Anh (Lâm Đồng) nói. Theo đại biểu Thu Anh, phải phân cấp cho các bệnh viện tư nhân, tránh gây bức xúc cho bệnh viện tư nhân, tránh cấp thẻ trùng, cấp thẻ muộn và cần xây dựng các bệnh viện tăng chi ngân sách để đáp ứng nhu cầu người dân, tạo niềm tin và thu hút người dân tham gia BHYT…