Nên sớm trùng tu di tích Yên Thế và xây dựng tượng đài anh hùng Đề Thám
Địa danh Yên Thế đã đi vào lịch sử giữ nước của dân tộc gắn liền với những chiến công lừng lẫy của người anh hùng Hoàng Hoa Thám. Chúng tôi tìm về nơi gìn giữ những giá trị lịch sử và tinh thần của cuộc khởi nghĩa nông dân khi chính quyền và nhân dân địa phương đang chuẩn bị cho lễ kỷ niệm 130 năm cuộc khởi nghĩa Yên Thế. Khu căn cứ của cuộc khởi nghĩa năm xưa nay là Khu di tích Phồn Xương ở thị trấn Cầu Gồ, trung tâm huyện Yên Thế tĩnh lặng trong không gian thanh bình giữa vùng đồi núi tỉnh Bắc Giang.
Thông điệp từ lịch sử
Nghiêng mình kính cẩn trước tượng đài Hoàng Hoa Thám, người phụ nữ vừa từ Hà Nội lên Bắc Giang dường như muốn đứng lâu hơn để cảm nhận một thông điệp dội về từ lịch sử. Chị đã đọc, đã nghe về người anh hùng Đề Thám, về cuộc khởi nghĩa nông dân quy mô lớn nhất, kéo dài nhất trong các cuộc khởi nghĩa chống lại ách thống trị của thực dân Pháp, tiêu biểu cho phong trào yêu nước của dân tộc ta trước khi có Đảng lãnh đạo. Nhưng tới tận hôm nay, chị mới được đứng trước tượng đài của người lãnh đạo cuộc khởi nghĩa, giữa không gian linh thiêng của vùng đất Yên Thế.
Đền Thề nằm trên một ngọn đồi cao, nơi nghĩa quân cắt máu ăn thề làm lễ xuất quân đánh Pháp. Trong đền có tượng thủ lĩnh nghĩa quân Hoàng Hoa Thám. Phía sau đền Thề là nhà trưng bày hình ảnh và hiện vật của cuộc khởi nghĩa như súng kíp, đạn, gươm, mã tấu… cùng các đồ dùng sinh hoạt như mâm đồng, bình lọ, ấm, chén uống nước… của nghĩa quân. Trước sân nhà trưng bày là tượng đài lãnh tụ Hoàng Hoa Thám sừng sững uy nghiêm.
Quần thể di tích lịch sử còn có đồn Phồn Xương, có bức tường thành dài đắp bằng đất và hàng lỗ châu mai. Đồn được Hoàng Hoa Thám cho xây dựng năm 1892, trấn giữ con đường độc đạo đi vào căn cứ nghĩa quân. Trước đồn là một hồ nước bảo vệ mặt tiền đồn, phía sau là di tích doanh trại, chiến lũy của nghĩa quân. Cũng trong khu vực này còn có mộ của bà Hoàng Thị Thế, con gái của Hoàng Hoa Thám.
 |
|
Lễ hội Yên Thế đã trở thành Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. |
Theo sử sách, cuộc khởi nghĩa Yên Thế nổ ra năm 1884 khi thực dân Pháp đem quân xâm chiếm Bắc Kỳ lần thứ 2. Chúng lần lượt đánh chiếm Hà Nội và các tỉnh lân cận, tiếp tục đánh chiếm Bắc Ninh, làm bàn đạp tấn công đánh chiếm phủ Lạng Thương, Yên Thế để mở đường tấn công Lạng Sơn, Thái Nguyên. Nhưng, quân Pháp đã bị nghĩa quân Yên Thế phục kích gây thiệt hại nặng. Sau chiến công đó, Hoàng Hoa Thám chính thức tuyên thề khởi nghĩa chống thực dân Pháp, cuộc khởi nghĩa kéo dài 30 năm. Tên tuổi Hoàng Hoa Thám và nghĩa binh Yên Thế đã trở thành nỗi khiếp đảm đối với quân thù, đi vào sử sách, in đậm trong lòng nhân dân về cuộc khởi nghĩa của những người anh hùng nông dân.
Ghi nhận công lao của nghĩa quân Yên Thế, ngày 10/5/2012, Thủ tướng Chính phủ đã công nhận Di tích lịch sử những địa điểm khởi nghĩa Yên Thế là di tích quốc gia đặc biệt. Mỗi di tích trong hệ thống di tích lịch sử đó đều chuyển tải tới thế hệ sau những giá trị tinh thần đặc biệt của cuộc khởi nghĩa nông dân Yên Thế. Vào đầu năm 2013, nhân dân Yên Thế cũng đã được đón nhận sự kiện Lễ hội Yên Thế được công nhận danh hiệu Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Tấm lòng của những người con xa quê với người anh hùng
Tới thăm khu di tích Phồn Xương, du khách thập phương đều cảm nhận được những giá trị lịch sử về dấu ấn một thời của những người dân dám xả thân vì nghĩa lớn. Nhưng ai cũng trăn trở khi nhìn thấy một số hạng mục của công trình khu di tích lịch sử bị xuống cấp nghiêm trọng. Đặc biệt là tượng đài Hoàng Hoa Thám được xây dựng bằng chất liệu xi măng đã hư hỏng, nhiều vị trí bị rạn nứt, rêu mốc.
Ông Trịnh Tiến Lưu, Phó Bí thư Thường trực Huyện ủy Yên Thế cho biết: “Tượng đài cần được cải tạo, nâng cấp để phát huy giá trị lịch sử to lớn của khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt và phục vụ hoạt động kỷ niệm 130 năm khởi nghĩa Yên Thế (1884-2014). Hiện nay một số hạng mục của di tích như đền thờ Hoàng Hoa Thám và nghĩa quân, khuôn viên di tích… đã được lập dự án xây dựng, cải tạo bằng ngân sách Nhà nước. Còn riêng tượng đài Hoàng Hoa Thám, Huyện ủy, UBND và Hội đồng hương Bắc Giang tại Hà Nội thực hiện chủ trương xã hội hóa để các cá nhân và cộng đồng người Bắc Giang ở trong và ngoài tỉnh có điều kiện chung tay góp sức xây dựng mới tượng đài”.
Tượng đài Hoàng Hoa Thám sẽ vẫn giữ nguyên mẫu cũ, thay đổi chất liệu bê tông, cốt thép sang chất liệu đồng đỏ nguyên chất (khối lượng sử dụng khoảng 7,5 tấn), phần bệ tượng sử dụng chất liệu đá xanh liền khối. Tổng kinh phí xây dựng công trình dự kiến là 4,8 tỷ đồng.
Sáng 16/10, huyện Yên Thế đã tổ chức Hội nghị phát động quyên góp, ủng hộ nâng cấp tượng đài Hoàng Hoa Thám. Tại Hội nghị, bước đầu Hội đồng hương Yên Thế tại Hà Nội đã vận động được 1,220 tỷ đồng và chuyển trực tiếp cho Ban vận động để tiến hành triển khai dự án cho kịp tiến độ kỷ niệm 130 năm khởi nghĩa Yên Thế. Đây là tấm lòng của những người con được sinh ra và nuôi dưỡng trên mảnh đất giàu lịch sử dành để tri ân người anh hùng, thể hiện lòng tự hào dân tộc, tinh thần đoàn kết và tình yêu quê hương đất nước
