Lá cờ tung bay trên đỉnh Tháp Rùa chào mừng sinh nhật Bác

Cách đây tròn 60 năm, đúng ngày sinh của Bác (19/5/1948), cả Hà Nội chấn động khi lần đầu tiên kể từ ngày Pháp chiếm Hà Nội, lá cờ đỏ sao vàng ngạo nghễ tung bay trên đỉnh Tháp Rùa, như lời tuyên ngôn hùng hồn về sự hiện diện của cách mạng ngay giữa lòng địch.

Những ngày này, cả nước tưng bừng kỷ niệm lần thứ 118 Ngày sinh của Bác, cũng là dịp Trường Chu Văn An - nơi đào tạo nhiều danh nhân Việt Nam như cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng, GS. Tôn Thất Tùng, Nguyễn Khắc Viện v.v… kỷ niệm 100 năm, đồng đội xưa của các liệt sĩ đã cùng ôn lại ký ức hào hùng của họ, với mong muốn sự hy sinh anh dũng của họ sẽ mãi là tấm gương của các thế hệ học sinh Trường Chu Văn An cũng như tuổi trẻ cả nước.

Ông Trịnh Văn Bảo - nguyên Liên tổ trưởng Học sinh Kháng chiến Trường Chu Văn An, cựu cán bộ Công an quận 6, kể: Đầu năm 1948, Trường Chu Văn An được mở lại sau một thời gian dài đóng cửa thực hiện vườn không nhà trống. Với tấm lòng yêu nước của mọi tầng lớp học sinh, Trường Chu Văn An luôn dẫn đầu trong các phong trào đấu tranh chống bắt lính, giác ngộ lính Pháp, rải truyền đơn, treo cờ đỏ sao vàng v.v…

Cùng với số dân hồi cư, các tổ chức của ta như Công an, Ty Điệp báo TW, Thanh niên v.v… đều đưa người vào các nhà trường, để xây dựng cơ sở trong học sinh và chỉ đạo hoạt động theo ngành dọc.

Khi đó, ông Ngọc Nhuôm (tức Xuân Hồng, nguyên Tham tán ĐSQ Việt Nam ở Liên Xô) chỉ đạo mạng lưới cơ sở mà đa phần là học sinh Trường Chu Văn An, như ông Nguyễn Đức Minh, Nguyễn Trọng Quang, Nguyễn Sĩ Vân và Nguyễn Văn Khâm - thành viên Đội Bát Sắt, Thiếu niên Tiền phong thành Hoàng Diệu, ông Minh Đông (Đội phó Đội Bát Sắt) v.v…

Thiếu tướng Nguyễn Đức Minh - nguyên Phó Tổng cục trưởng Tổng cục XDLL CAND nhớ lại: "Để kỷ niệm sinh nhật Hồ Chủ tịch vào ngày 19/5/1948 giữa lòng Hà Nội tạm chiếm, ông Ngọc Nhuôm gửi cho chúng tôi một số lá cờ đỏ sao vàng cỡ 0,8mx1,2m để treo nơi công cộng.

Rạng sáng 19/5/1948, với sự yểm trợ của anh Khâm, anh Quang và anh Vân đã bơi từ bờ hồ phía khách sạn Phú Gia ra Tháp Rùa, rồi công kênh nhau lên để treo cờ vào tường Tháp Rùa. Lá cờ tung bay giữa trái tim Hà Nội vào đúng Ngày sinh của Bác, làm náo nức lòng người.

Cả Hà Nội xôn xao bàn tán với niềm tin tưởng vào thắng lợi của cách mạng. Mãi đến trưa, bọn giặc mới dám gỡ lá cờ xuống".

Ngay lập tức, giặc tổ chức lùng sục, vây ráp và bắt bớ tràn lan. Các ông Nguyễn Trọng Quang, Nguyễn Sĩ Vân, Nguyễn Văn Khâm, Minh Đông, Nguyễn Đức Minh, An Văn Bình (giao liên)… lần lượt sa vào tay giặc..

Theo ông Minh Đông: "Đêm hôm trước khi địch chuyển chúng tôi sang Hỏa Lò (đầu tháng 6-1948), anh Quang đã vẽ lá cờ đỏ sao vàng và khẩu hiệu "Hồ Chủ tịch muôn năm" lên buồng giam. Sáng hôm sau, địch đưa tất cả chúng tôi đi tra tấn suốt ngày để truy xem ai là tác giả. Anh Quang khảng khái đứng ra nhận. Thế là chúng đưa 13 anh em chúng tôi sang Hầm đá Cửa Đông, còn các anh Quang, Trụ, Khâm và An Đức Bình là những đối tượng "đặc biệt nguy hiểm" bị giữ lại ở phòng Nhì rồi đưa lên giam ở bốt Phùng.

Theo anh em tù kể lại, một chiều tháng 6, chúng tập trung một trung đội lính da đen, bố trí đội hình chiến đấu, đặt cả súng liên thanh trên gò đất, rồi dẫn 4 anh ra ven sông, trói tay lại và thả cho chạy để lính bắn chết rồi vu là tù chạy trốn. Cho đến nay, xác của cả 4 người vẫn không rõ bị địch vùi ở đâu!".

Người còn lại trong nhóm cắm cờ trên đỉnh Tháp Rùa - ông Nguyễn Sỹ Vân - bị đưa đi đày ở Khe Tù, Tiên Yên, Quảng Ninh cùng với ông  Nguyễn Đức Minh và ông Minh Đông. Tháng 10-1948, ông Vân rủ ông Nguyễn Đức Minh trốn tù nhưng bị bắt lại. Chúng trói và đánh đập dã man cả 2 người ngay tại cổng trại tù, sau đó, ông Vân đã hy sinh giữa tuổi 18.

Năm 2001, với sự giúp đỡ của các đồng đội cũ, gia đình đã tìm lại được phần mộ của liệt sĩ Nguyễn Sỹ Vân tại Khe Tù và đưa về an táng tại quê ở thôn Đại Từ, xã Lam Điền, Chương Mỹ, Hà Tây.

Còn liệt sĩ Nguyễn Trọng Quang, không chỉ thi thể mà địa chỉ gia đình ông ở đâu, đồng đội cũng không ai biết để làm thủ tục công nhận liệt sĩ. Trải qua rất nhiều cuộc tìm kiếm, đầu năm 2007, phóng viên Báo CAND cùng các đồng đội cũ của liệt sĩ Quang là Thiếu tướng Nguyễn Đức Minh và ông Trịnh Văn Bảo đã tìm được thân nhân của ông tại 12 Bát Đàn, Hà Nội sau 59 năm bặt vô âm tín (Báo CAND số 580 đã có bài phản ánh và lãnh đạo Báo CAND đã đến thắp hương, tặng quà gia đình liệt sĩ). Ngay sau đó, Công an Hà Nội đã nhanh chóng hoàn tất các thủ tục để công nhận liệt sĩ cho ông Nguyễn Trọng Quang, nhưng đến nay vẫn chưa được.

Kỷ niệm 60 năm Ngày các cựu học sinh Trường Chu Văn An và cán bộ Công an quận 6 cắm cờ trên Tháp Rùa, bài viết này như một nén nhang thành kính tưởng nhớ người đã khuất. Thay mặt đồng đội và gia đình liệt sĩ, Báo CAND đề nghị các cơ quan chức năng sớm công nhận liệt sĩ đối với ông Nguyễn Trọng Quang.

Bởi đây không chỉ là nghĩa cử mà còn là trách nhiệm với người đã anh dũng hy sinh cho độc lập dân tộc, nhất là khi 2 người trong nhóm treo cờ ngày ấy, ông Nguyễn Sỹ Vân và Nguyễn Văn Khâm đều đã được công nhận là liệt sĩ từ nhiều năm