Hà Nội: Sụt lún do khai thác nước ngầm

Theo số liệu thu thập từ 91 công trình quan trắc động thái nước dưới đất do Sở Tài nguyên Môi trường và Nhà đất (TN- MT & NĐ) thành phố tiến hành, tình trạng cạn kiệt nguồn nước ngầm trên địa bàn thành phố Hà Nội đã đến mức đáng báo động.

Mực nước trung bình ghi được tại giếng quan trắc P41 (Hạ Đình, Thanh Xuân) là - 33,65m (thấp hơn so với năm 2002 là -0,73m); tại giếng quan trắc Q63 khu vực nhà máy nước Mai Dịch là -24,78m (thấp hơn so với năm 2002 là - 0,11m). Ở một số điểm tại các phường Vĩnh Tuy, Giáp Bát... nhiều hộ phải khoan tới độ sâu trên dưới 40m mới thấy mạch nước ngầm.

Theo kết quả quan trắc của Viện Khoa học công nghệ và kinh tế xây dựng Hà Nội, tại 10 trạm đo lún bề mặt đất do thay đổi mực nước ngầm, bề mặt đất thành phố hàng năm có sụt lún nhưng không đồng đều. Hiện tượng này đã tạo trên bề mặt những phễu lún phân bố rải rác ở nội thành và các vùng ven; kích thước các phễu lún phát triển sâu hơn và rộng hơn theo thời gian. Trong đó, khu vực Thành Công có tốc độ lún lớn nhất (trên 41mm/năm). Nhiều tòa nhà tại khu này sẽ bị lún, nứt, gây ảnh hưởng nặng nề tới đời sống người dân trong khu vực. Bên cạnh đó là các khu vực có nhà máy nước lớn như Mai Dịch, Pháp Vân, Lương Yên, Tương Mai, Hạ Đình... cũng bị lún trong nhiều năm dài.

Mực nước ngầm bị hạ thấp là nguyên nhân chính gây nên biến dạng lún bề mặt đất trên địa bàn thành phố. Việc đào và đóng các cọc móng của những tòa nhà cao tầng khiến sự vận động của nước dưới đất bị cản trở cũng dẫn tới sụt lún cục bộ.

Tại một số khu tập thể lớn như Thành Công, Thanh Xuân, mức độ ăn mòn thép liên kết mối nối tại vị trí tường ngoài ẩm ướt là 22,5%, vị trí bê tông mối nối bị phá vỡ lớp rỉ thép dầy tới 3-3,5mm (rút tiết diện thép liên kết từ 6mm xuống còn 3,2mm). Các chung cư cũ được xây dựng trên nền đất yếu, phân bố phức tạp, có nhiều lớp bùn ở bên dưới, có chỗ bùn dày tới độ sâu 37m. Các chung cư này đều thiết kế móng nông (đáy móng sâu chỉ 1,5 đến 2,5m so với mặt đất) và kết cấu thân nhà chủ yếu dùng kết cấu xây gạch hoặc lắp ghép bằng tấm lớn.

Để giảm tải cho nguồn nước ngầm, Hà Nội đang gấp rút triển khai xây dựng các nhà máy nước lớn khai thác nước mặt để phục vụ người dân như: Nhà máy nước mặt sông Đà, Nhà máy nước mặt sông Hồng.

Tuy nhiên, theo cảnh báo của một số chuyên gia, nếu Hà Nội không khảo sát kỹ lại hệ thống mạng lưới đường ống khu vực Tây Nam thành phố, sẽ có nguy cơ không nhỏ khi tiếp nhận nước từ Nhà máy nước mặt sông Đà. Bởi với một khối lượng nước lớn, khả năng bục, rò rỉ rất dễ xảy ra do đường ống đã quá cũ nát, không đủ sức tiếp nhận sức ép lớn