Gần 15 ngàn hộ dân sẽ phải di dời để “thoát lũ sông Hồng”

Trị thủy sông Hồng là tiền đề cho dự án xây dựng TP ven sông

Theo ông Vũ Hồng Châu, Phó Viện trưởng Viện Quy hoạch thủy lợi, hệ thống sông Hồng thuộc loại vừa nhưng lượng nước hàng năm và lũ lại rất lớn. Tổng lượng bình quân năm của sông Hồng đứng thứ 22, còn lưu lượng đỉnh lũ đứng thứ 15 trên thế giới. Vì vậy, quy hoạch hành lang thoát lũ sông Hồng không chỉ có ý nghĩa về thoát lũ mà còn là mốc, là căn cứ xác định chỉ giới khi xây dựng thành phố ven sông Hồng.

Theo số liệu điều tra, tổng diện tích ngoài đê chính trên sông Hồng là 5.699 ha, trong đó, vùng hữu Hồng là 2.537ha, vùng tả Hồng là 3.162ha. Diện tích dành cho chỉ giới thoát lũ tính toán dựa trên phương án phòng chống lũ là 5.729ha, trong đó vùng hữu Hồng là 1.499ha. Tuy nhiên, việc lấn chiếm hai bên bờ sông vẫn đang tiếp diễn với tốc độ "chóng mặt". Số liệu điều tra của Viện Quy hoạch thủy lợi cho thấy, đứng đầu "danh sách" lấn chiếm là các phường Nhật Tân, Tứ Liên, Yên Phụ, Phúc Xá với số lượng hộ lấn chiếm đất bãi cao nhất. Bên tả sông Hồng cũng đang trong tình trạng bị lấn chiếm hàng ngày, nhiều nhất là đoạn các xã Võng La, Đại Mạch vì đất khu vực này khá đẹp, gần khu công nghiệp Thăng Long.

Hành lang thoát lũ ngày càng bị lấn chiếm nghiêm trọng.

Dự án Quy hoạch phòng, chống lũ cho sông Hồng được xây dựng theo yêu cầu phải đảm bảo chống lũ cho Hà Nội khi trên sông Hồng xảy ra lũ tương ứng với tần suất 250 năm (từ nay đến năm 2010) khi có thêm hồ Tuyên Quang tham gia cắt lũ cho hạ du và 500 năm khi có hồ Sơn La tham gia chống lũ (2015). Quy hoạch cũng vạch ra được chỉ giới thoát lũ cho các tuyến sông để phục vụ cho việc phát triển kinh tế - xã hội cho các vùng bãi sông mà vẫn đảm bảo an toàn thoát lũ theo thiết kế, đồng thời quy hoạch này cũng là tiền đề cho việc xây dựng, phát triển TP ven sông Hồng.

18 năm là khoảng thời gian để thực hiện quy hoạch trên. Tuy nhiên, số dân cần di dời là một trong những vấn đề gây tranh cãi về tính khả thi của dự án vì ban đầu, dự kiến có tới 26.120 hộ dân nằm trong diện di dời phục vụ cho quy hoạch trên. Sau nhiều tranh cãi và chỉnh sửa, cuối cùng, chốt lại sẽ có tối thiểu 11.651 hộ dân nội đô nằm trong chỉ giới thoát lũ sẽ phải di dời để đảm bảo khả năng thoát lũ cho Hà Nội.

Năm 2010 sẽ thí điểm di dời dân từng đoạn sông

Quy hoạch hành lang thoát lũ sông Hồng do Viện Quy hoạch thủy lợi lập dự án đã chỉ rõ từng tuyến chỉ giới thoát lũ, theo đó, tất cả những hộ dân, công trình nằm từ chỉ giới thoát lũ trở ra phía mép bờ sông đều thuộc diện giải tỏa. Tại khu vực bãi Thượng Cát - Liên Mạc, đường chỉ giới thoát lũ được xác định từ tuyến đê bối Đông Ba - Thượng Cát - Liên Mạc, có nghĩa tất cả những hộ dân, công trình nằm từ tuyến đê bối trên trở ra phía bờ sông sẽ phải di dời. Tại khu vực xã Thụy Phương, phường Phú Thụy, chỉ giới thoát lũ đi theo tuyến đê chính, những hộ nằm ngoài đê chính ra phía bờ sông phải giải tỏa.

Khu vực bãi Nhật Tân, Tứ Liên, chỉ giới "đỏ" đi theo tuyến đê bối Nhật Tân - Tứ Liên, những ngôi nhà nằm ngoài tuyến đê bối trên sẽ phải dỡ bỏ. Cụ thể, tại bãi Yên Phụ, chỉ giới thoát lũ được tính từ điểm nối giữa đê bối Tứ Liên với phố Nghĩa Dũng, có nghĩa toàn bộ khu dân cư nằm trên phố Nghĩa Dũng ở phía bờ sông nằm trong diện di dời.

Chỉ giới thoát lũ khu vực bãi Phúc Xá cũng đi theo tuyến đường trục trong khu dân cư Tân Ấp - Phúc Xá, tính từ đường trục này trở ra phía bờ sông các hộ dân trong đó sẽ phải giải tỏa. Một loạt tuyến phố khác như Phúc Tân - Chương Dương - Bạch Đằng cũng được xác định là chỉ giới hành lang thoát lũ, như vậy hàng trăm hộ dân thuộc các phố trên mà ở vị trí bên kia đường (phía sông) sẽ phải di chuyển để phục vụ thi công tuyến hành lang thoát lũ sông Hồng.

Việc cắm mốc chỉ giới thoát lũ trên thực địa sẽ được tiến hành ngay sau khi HĐND thành phố thông qua Nghị quyết Quy hoạch phòng, chống lũ chi tiết của từng tuyến sông có đê trên đại bàn Hà Nội (trong đó có quy hoạch hành lang thoát lũ sông Hồng). Tại Dự thảo Nghị quyết, HĐND yêu cầu trước mắt năm 2010 thí điểm thực hiện quy hoạch trên một đoạn sông, trên cơ sở đó rút kinh nghiệm tổ chức triển khai trên toàn địa bàn...