Độc quyền xăng dầu, rút ruột công trình làm nóng nghị trường

Ngày đầu Quốc hội chất vấn Bộ trưởng Công thương Vũ Huy Hoàng và Bộ trưởng Xây dựng Trịnh Đình Dũng, các bức xúc đặt ra tuy cũ nhưng cách giải quyết vấn đề đã hé lộ nhiều điểm mới. Với Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng, đó là hướng đi cho thương hiệu nông sản, việc giải quyết hàng tồn đọng, đặc biệt là thị trường kinh doanh xăng dầu. Còn Bộ trưởng Trịnh Đình Dũng cũng tìm ra giải pháp trước hiện trạng rút ruột công trình, dự án, tháo gỡ nút thắt thị trường bất động sản...

Bộ trưởng Bộ Công thương Vũ Huy Hoàng: Cạnh tranh xăng dầu, Nhà nước không làm thay được!

Biết rằng chủ điểm chất vấn không mới, trong đó nhiều vấn đề đã nhắc đi nhắc lại rất nhiều lần ở các kỳ chất vấn trước đây nên Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng định hướng rất rõ cho người hỏi và người trả lời: vấn đề đặt ra có thể không mới, nhưng cách giải quyết phải mới và phải tạo ra sự đột phá, giải quyết được bức xúc. Chủ tịch cũng lưu ý, cách hỏi, cách trả lời cũng phải mới.

Tuy nhiên, chỉ sau giải lao mới xuất hiện độ nóng cần thiết. Đó là khi đại biểu đặt câu hỏi về thương hiệu gạo quốc gia, về việc tăng giá xăng ở thời điểm được cho là “linh hoạt” và đặc biệt khi yêu cầu công khai thu nhập của lãnh đạo Tập đoàn Xăng dầu Petrolimex. 

Đại biểu Đỗ Văn Đương khiến nghị trường ồn ào khi viện dẫn ví dụ khiến nhiều người phải để ý: Giá xăng dầu giảm kỳ họp thứ 2 năm ngoái, sau đó tăng vùn vụt, tối qua lại thấy giảm 500 đồng. “Vậy đây có phải là sự trùng hợp ngẫu nhiên, hay là sự “linh hoạt” của 2 Bộ trưởng trước thềm chất vấn? Ông cũng nhắc lại tại kỳ thứ 2, Bộ trưởng Hoàng có hứa tham mưu Chính phủ sửa Nghị định 84 về kinh doanh xăng dầu, nay vẫn chưa thấy sửa, là bởi tại sao?

Bộ trưởng nói: Giảm giá xăng 500 đồng, “tôi nghĩ đó là sự trùng hợp ngẫu nhiên, chứ với góc độ trách nhiệm, không thể có động thái theo ý đại biểu nêu là linh hoạt, vì giá thế giới giảm, ta phải giảm”. “Tôi nghe nói Tổng Công ty Xăng dầu nói lỗ lớn nhưng lương lại rất cao, Bộ trưởng cho biết cụ thể?”. Ông còn cho rằng, xăng dầu tạm nhập, tái xuất gian lận lớn, Bộ trưởng cho biết thực chất tình hình quy mô, tính chất việc này nghiêm trọng ra sao, gây thiệt hại bao nhiêu nghìn tỉ? Giá xăng dầu diễn biến khó hiểu, có biểu hiện lợi ích nhóm, chất lượng không đảm bảo?

Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng phát biểu khai mạc phiên chất vấn và trả lời chất vấn. Ảnh: TTXVN.

Đại biểu Đồng Hữu Mão (Thừa Thiên - Huế) hỏi: Kinh doanh xăng dầu không có cạnh tranh là nguyên nhân chính dẫn tới bất cập. Bộ trưởng cho biết khi nào, và làm thế nào để có thị trường cạnh tranh xăng dầu?

Bộ trưởng Hoàng tiếp nhận vấn đề và giải thích: Nghị định 84 cho phép doanh nghiệp nếu có đủ điều kiện thì đều có thể được xem xét kinh doanh xăng dầu. Ông viện dẫn, từ 2009 đến nay, đã có thêm 4 doanh nghiệp ngoài quốc doanh làm đầu mối xuất nhập khẩu xăng dầu. “Như vậy là đã tạo điều kiện cho cạnh tranh. Còn việc làm thế nào nữa, bản thân các doanh nghiệp phải có biện pháp, Nhà nước không làm thay được” - Bộ trưởng Hoàng chốt.

Tuy nhiên, câu trả lời này khiến đại biểu Mão trong phiên chất vấn đầu giờ chiều hỏi lại. Ông Mão phân trần: Đúng là theo Nghị định 84 thì doanh nghiệp có điều kiện được kinh doanh xăng dầu, nhưng làm thế nào để có cạnh tranh, Bộ trưởng nói đó là việc của doanh nghiệp, Nhà nước không làm thay. “Tôi rất băn khoăn đoạn này” - ông lắc đầu. Đại biểu Mão viện dẫn, trong báo cáo của Phó Thủ tướng nói rằng, hiện có 13 doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu nhưng bị chi phối bởi một doanh nghiệp chiếm thị phần lớn. “Tôi nghĩ, ngay cả khi tạo điều kiện, chiếm tỉ lệ lớn như vậy, sao Bộ trưởng lại nói Nhà nước không làm thay, nếu thế làm sao có cạnh tranh xăng dầu?”.

Bộ trưởng Hoàng thừa nhận, do tính lịch sử nên Petrolimex chiếm thị trường lớn cũng là dễ hiểu, nhưng so trước, nay đã giảm nhiều. “Việc làm thế nào để tạo điều kiện cho các doanh nghiệp được tham gia cạnh tranh, theo tinh thần chung là tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước. Hiện đang sắp xếp, tái cơ cấu Petrolimex” - Bộ trưởng lý giải. Tuy nhiên, hàm ý trong câu hỏi đại biểu Mão là Nhà nước (ở đây là Bộ Công thương) xác định trách nhiệm như thế nào để có thị trường xăng dầu cạnh tranh thực sự, lại chưa được Bộ trưởng trả lời.

Xăng dầu tiếp tục làm nóng nghị trường.

Bộ trưởng Trịnh Đình Dũng: Chuyển bất động sản thương mại sang nhà ở xã hội

Phiên chất vấn Bộ trưởng Trịnh Đình Dũng nóng ngay từ câu hỏi đầu tiên. Gương mặt chất vấn quen thuộc đến từ Thái Nguyên, đại biểu Lê Thị Nga hỏi ngay: Công trình xây dựng chất lượng kém nhưng xảy ra xong mới phát hiện được, hay vụ đổ tháp Truyền hình Nam Định mới đây cho thấy hiện trạng rút ruột công trình nghiêm trọng. Bà nói, một nhà cao ốc bị rút ruột, sụp đổ gây hậu quả nhưng còn giới hạn, còn thủy điện bị rút ruột thì ảnh hưởng cả một vùng, thậm chí là quốc gia. “Vậy, chống thất thoát trong xây dựng công trình, dự án thế nào?” - bà đề nghị. Cùng quan điểm, đại biểu Nguyễn Thành Tâm viện dẫn, bão đến tàn phá nhiều công trình, nhưng bão đi mới lộ ra nhiều chuyện, công trình bị đục khoét, rút ruột. “Bão là nỗi lo sợ của người dân nhưng lại là nỗi mong chờ của những người rút ruột công trình và cán bộ. Từ vụ đổ tháp Truyền hình Nam Định lộ rõ điều này” - ông nói. Vậy, Bộ trưởng có giải pháp nào để phát hiện, xử lý hiện trạng rút ruột, để có thiên tai cũng không thể xóa được tham nhũng, tiêu cực. Đại biểu Nguyễn Anh Sơn (Nam Định) bổ sung: Thị trường bất động sản nếu đổ vỡ xảy ra, Bộ trưởng có phương án đối phó ra sao?

Bộ trưởng Trịnh Đình Dũng lần đầu trả lời chất vấn, tuy nhiên, những câu hỏi đại biểu nêu, thực chất cũng nằm trong nhóm đã “khoanh vùng” và chính Bộ trưởng từng nói khá rõ điều này trong các lần trả lời phỏng vấn báo chí và chuyên mục “dân hỏi, Bộ trưởng trả lời” gần đây. Ông thừa nhận, việc rút ruột, lãng phí, thất thoát trong đầu tư xây dựng công trình đã nói nhiều, nhưng đúng là vẫn phức tạp. Nguyên do thể chế chưa được hoàn thiện, ví dụ như Luật Đất đai sửa đổi nhiều lần. Rồi công tác kiểm soát công trình, năng lực cán bộ cũng như thiếu cơ chế để giám sát, xử lý, thiếu những chế tài mạnh đối với các sai phạm...

Vậy trách nhiệm thế nào? Bộ trưởng Dũng thừa nhận, trước hết thuộc chính Bộ Xây dựng, sau đó liên quan các bộ khác. Bộ sẽ tham mưu hoàn thiện thể chế pháp luật theo hướng tăng cường công tác quản lý nhà nước về xây dựng. Ông cũng thừa nhận phải mở rộng cơ chế để người dân tham gia giám sát, ví dụ như đập thủy điện Sông Tranh được nhiều nhà khoa học giám sát, phản biện.

 Việc tồn kho bất động sản, ông cho rằng, nguyên do bất động sản phát triển tự phát, theo phong trào, dự án quá nhiều, vượt quá nhu cầu. Nhưng bất động sản lại vừa thừa vừa thiếu, thừa bất động sản cao cấp, thừa bất động sản trung bình và phục vụ người thu nhập thấp. Trong khi vốn cho bất động sản, các nhà đầu tư chủ yếu đi vay. Khi tín dụng bị thắt chặt, các chủ đầu tư không xoay xở được... Cách giải quyết là tập trung phát triển nhà ở xã hội, cơ cấu lại các sản phẩm bất động sản. Tùy theo từng vị trí, đô thị và dự án cụ thể để cơ cấu lại các căn hộ phù hợp khả năng người dân. Khuyến khích chuyển bất động sản thương mại sang nhà ở xã hội, Nhà nước sẽ hỗ trợ tiền sử dụng đất và thuế.

“Chất lượng công trình ở Việt Nam thế nào, tốt hay xấu, hay trung bình” - Chủ tịch Nguyễn Sinh Hùng hỏi. Bộ trưởng Dũng cho hay, cả nước có 54 nghìn công trình đang đầu tư xây dựng, nói chất lượng thì cơ bản kiểm soát được. Với công trình vốn ngân sách, ít có sự cố. Chưa hài lòng, bà Nga đề nghị phải giám sát chặt, tránh việc để tình trạng nhà thầu, thanh tra, kiểm toán bắt tay nhau rút ruột. “Ta có thanh tra nhân dân, giám sát cộng đồng nhưng các công trình xây dựng luôn có biển treo “không phận sự miễn vào” - bà băn khoăn.