Án ma tuý ít xảy ra oan sai nhất

So với 10 năm trước thì nay số án ma tuý tăng 5 lần, số tội phạm cũng tăng gần 5 lần, tính chất, thủ đoạn phạm tội ngày càng tinh vi, xảo quyệt, trong khi công tác kiểm sát loại án này đang có nhiều bất cập...

Tại Hội nghị do Viện KSND tối cao tổ chức ngày 13/11 về kinh nghiệm trong công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát điều tra và kiểm sát xét xử sơ thẩm các vụ án ma tuý, Phó Viện trưởng Viện KSND tối cao Hoàng Nghĩa Mai thẳng thắn thừa nhận sự "chưa ngang tầm" của công tác kiểm sát trước yêu cầu công việc.

Tăng gần 5 lần số vụ và số đối tượng phạm tội

Theo Phó Viện trưởng Hoàng Nghĩa Mai, trong 10 năm qua, tình hình tội phạm ma tuý diễn biến phức tạp cả về phương thức, thủ đoạn phạm tội và tính chất tội phạm, số vụ, số đối tượng phạm tội tăng so với thời kỳ trước đó.

So với 10 năm trước, số vụ tăng 5 lần, số đối tượng phạm tội tăng 4,7 lần, trọng lượng heroin thu giữ tăng 1,5 lần và trọng lượng cần sa thu giữ tăng 3,6 lần. Các cơ quan chức năng đã phát hiện, bắt giữ tổng số 111.296 vụ với 190.768 đối tượng phạm các tội về ma tuý, đã thu 1.206 kg heroin, 4.334 kg thuốc phiện, hơn 17 tấn cần sa, hơn 1 triệu viên, ống tân dược gây nghiện, trên 840.000 viên ma tuý tổng hợp, tài sản thu giữ hàng trăm tỉ đồng.

Bên cạnh đó, tính chất, thủ đoạn phạm tội ma tuý lại ngày càng tinh vi, xảo quyệt, bọn tội phạm luôn thay đổi phương thức phạm tội, chúng khai thác, lợi dụng triệt để các chính sách mở cửa, các biện pháp thông thoáng trong quản lý xuất nhập cảnh để phạm tội, đã hình thành các tổ chức phạm tội xuyên quốc gia, nhiều vụ có sự cấu kết chặt chẽ với các đường dây buôn lậu ma tuý quốc tế.

Tội phạm ma tuý đã bằng mọi thủ đoạn để lôi kéo, xúi giục những người khác cùng tham gia thực hiện tội phạm, đặc biệt là sử dụng người nghiện, người không có việc làm, thậm chí lôi kéo trẻ em vào đường dây tội phạm, lợi dụng lôi kéo những cán bộ thoái hoá biến chất trong lực lượng phòng, chống tội phạm trở thành đồng phạm, bảo kê, bao che cho tội phạm ma tuý.

Phát biểu tại Hội nghị, Thiếu tướng Vũ Hùng Vương - Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát khẳng định công tác điều tra đấu tranh án ma tuý là vô cùng khó khăn, phức tạp, nguy hiểm bởi các đối tượng phạm tội này khi không mua chuộc được thì thường chống trả rất quyết liệt, liều mạng. Tuy vậy, công tác đấu tranh vẫn luôn đạt hiệu quả cao.

Thiếu tướng Vũ Hùng Vương cũng cho biết, án ma tuý là loại án ít xảy ra oan sai nhất, trong khi tỉ lệ xử lý hình sự đạt cao, trên 80% tổng số án.

Đấu tranh kiên quyết, nhưng chất lượng kiểm sát "chưa ngang tầm"

Trong 10 năm qua, các cơ quan tiến hành tố tụng các cấp đã khởi tố 87.531 vụ án với trên 120.000 bị can, truy tố hơn 80.000 vụ với khoảng 110.000 bị can, chiếm khoảng 20% tổng số án hình sự của toàn quốc.

Trong đó, các chuyên án lớn đã khám phá nhiều đường dây, ổ nhóm phạm tội có tính chất, mức độ đặc biệt nghiêm trọng, với nhiều đối tượng tham gia, khối lượng lớn, phạm vi phạm tội rộng, liên quan đến yếu tố nước ngoài; nhiều tụ điểm ma tuý phức tạp đã được phát hiện triệt phá và đưa ra truy tố, xét xử.

Theo Phó Viện trưởng Hoàng Nghĩa Mai, nhìn chung kết quả công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát điều tra, kiểm sát xét xử các vụ án ma tuý của toàn ngành Kiểm sát đã có nhiều tiến bộ, góp phần đáng kể trong thành tích chung trên mặt trận đấu tranh phòng, chống tội phạm và tệ nạn xã hội.

Tuy nhiên, kết quả chất lượng công tác vẫn chưa ngang tầm so với đòi hỏi chung. Mặc dù, tinh thần trách nhiệm cao, thái độ đấu tranh với tội phạm là kiên quyết, nhưng nhận thức của từng kiểm sát viên và ở cả các địa phương về bản chất, đặc điểm tội phạm ma tuý chưa thống nhất, chưa có sự phân biệt tính chất đặc thù của loại tội phạm này so với các tội phạm hình sự khác, nên phương pháp giải quyết đôi lúc còn giản đơn.

Bên cạnh đó, do hệ thống pháp luật về tội phạm ma tuý và các giải thích hướng dẫn áp dụng không đầy đủ, chưa kịp thời cũng là những khó khăn cho việc thực hiện pháp luật. 

Ông Nguyễn Hải Phong - Vụ trưởng Vụ 1C Viện KSND tối cao cho biết, so với vi phạm, tội phạm về ma tuý xảy ra trên thực tế thì công tác đấu tranh, xử lý tội phạm về ma tuý còn những hạn chế nhất định, nhiều vụ án ma tuý mới chỉ phát hiện xử lý được đối tượng vận chuyển thuê hoặc mua bán nhỏ lẻ mà chưa xác định được đối tượng chủ mưu, cầm đầu.

Bên cạnh đó, tội phạm ma tuý có mức án rất cao, nên các đối tượng phạm tội không từ bất cứ một thủ đoạn nào để thực hiện hành vi phạm tội cũng như che giấu việc phạm tội; mặt khác, lợi dụng mở cửa, hội nhập, các đối tượng phạm tội đã câu kết thực hiện các hình thức phạm tội mới mang tính quốc tế…

Do vậy, công tác điều tra tội phạm này cũng gặp nhiều khó khăn