Kỳ vọng nâng tầm thành tích thể thao Việt Nam

Khi bác sĩ thể thao  là “mắt xích yếu”

Từ lâu, các thế hệ lãnh đạo của Cục Thể dục Thể thao (TDTT) Việt Nam đều thẳng thắn nhìn nhận: hệ thống y học thể thao chưa theo kịp yêu cầu phát triển của thể thao thành tích cao. Trong nhiều giai đoạn, bác sĩ, nhân viên y tế chủ yếu chỉ được bố trí đi theo đoàn khi thi đấu, trong khi giai đoạn tập huấn dài ngày – thời điểm nguy cơ chấn thương cao nhất, cần được hồi phục để tích lũy thể lực – lại thiếu sự đồng hành thường xuyên của đội ngũ chuyên môn.

Theo bác sĩ thể thao Phạm Mạnh Hùng, để bảo đảm hiệu quả huấn luyện và hạn chế rủi ro, lý tưởng nhất mỗi đội tuyển cần có ít nhất 1 bác sĩ và 1 kỹ thuật viên theo sát trong suốt quá trình tập luyện, chứ không chỉ xuất hiện khi đội bước vào giải đấu. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, việc tìm được những bác sĩ, y sĩ, kỹ thuật viên thực sự am hiểu thể thao thành tích cao là điều không hề dễ. Việc thiếu hụt nhân sự y tế chuyên sâu không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình huấn luyện, phục hồi chấn thương mà còn tác động lâu dài đến chất lượng đào tạo và thành tích thi đấu của các đội tuyển quốc gia.

Thực tế, không ít trung tâm huấn luyện quốc gia rơi vào tình trạng thiếu trầm trọng nhân sự y tế. Có nơi, hơn chục nhân viên y tế phải phục vụ cho gần 1.000 VĐV thuộc nhiều đội tuyển khác nhau. Áp lực công việc lớn, điều kiện làm việc đặc thù nhưng chế độ đãi ngộ chưa tương xứng khiến việc thu hút và giữ chân bác sĩ thể thao càng trở nên khó khăn. Trong khi đó, việc thiếu cơ chế để các đội có bác sĩ thể thao, kỹ thuật viên đồng hành

Cách đây ít tháng, trong buổi làm việc trực tiếp với Ban huấn luyện và VĐV các đội tuyển thể thao quốc gia đang tập huấn tại Hà Nội chuẩn bị cho SEA Games 33, Cục trưởng Cục TDTT Việt Nam Nguyễn Danh Hoàng Việt đã ghi nhận hàng loạt kiến nghị. Bên cạnh yêu cầu cải thiện cơ sở vật chất, tăng cường tập huấn nước ngoài, vấn đề chăm sóc y tế cho VĐV được nhấn mạnh như một yêu cầu cấp bách.

Lúc đó, nhiều đội tuyển phản ánh chưa có đội ngũ y tế riêng, phải trông chờ vào lực lượng y tế chung của trung tâm. Điều này khiến việc theo dõi chấn thương, đánh giá tải lượng tập luyện và phục hồi sau buổi tập chưa đạt hiệu quả tối ưu, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến phong độ và tuổi thọ thi đấu của VĐV.

Vì thế, Đoàn Thể thao Việt Nam vẫn phải trông cậy vào sự phối hợp với Bệnh viện Thể thao Việt Nam để tăng cường bác sĩ, đội ngũ vật lý trị liệu cho VĐV đang tập huấn tại các trung tâm hoặc đưa VĐV về bệnh viện điều trị, phục hồi theo từng mức độ chấn thương.

Trong khi đó, một số quốc gia trong khu vực đã xây dựng hệ thống y học thể thao bài bản. Điển hình là Thái Lan, quốc gia duy trì tỷ lệ 23 VĐV/1 nhân viên y tế từ SEA Games 30, đồng thời áp dụng hệ thống giám sát chấn thương theo chuẩn của Ủy ban Olympic quốc tế. Đây chính là khoảng cách mà thể thao Việt Nam cần từng bước thu hẹp.

Tuy nhiên, để giải quyết căn cơ, không thể chỉ dựa vào nỗ lực của cơ quan quản lý nhà nước. Sự chung tay của các Liên đoàn, Hiệp hội Thể thao quốc gia là yếu tố không thể thiếu. Ngay trước SEA Games 33, Liên đoàn Điền kinh Việt Nam đã chủ động hỗ trợ kinh phí để VĐV đội tuyển điền kinh tập trung cho SEA Games 33 được vật lý trị liệu 2 buổi mỗi tuần, với tổng chi phí ước tính khoảng 100 triệu đồng. Đây được xem là động thái tích cực, thể hiện sự “chịu chơi” và tầm nhìn dài hạn.

Dù vậy, không phải Liên đoàn nào cũng có hình thức hỗ trợ VĐV, chung tay với cơ quản quản lý nhà nước về thể thao như trên.

Điểm đột phá từ một Nghị định

Bước ngoặt quan trọng đến từ Nghị định số 349/2025/NĐ-CP do Chính phủ ban hành ngày 30/12/2025 về chính sách đối với thành viên đội thể thao tham gia tập trung tập huấn, thi đấu. Điểm khác biệt lớn nhất của nghị định này chính là lần đầu tiên bác sĩ, nhân viên y tế đội tuyển được đưa vào diện hưởng chế độ chính thức.

Bác sĩ Nguyễn Mạnh Thắng (Trung tâm Khoa học, Công nghệ và Y học TDTT thuộc Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch) đánh giá, quy định mới này giúp các đội tuyển thể thao quốc gia thoát khỏi điểm nghẽn về nhân sự y tế kéo dài nhiều năm qua.

Theo Nghị định 349/2025/NĐ-CP, đối tượng được hưởng chế độ bao gồm nhân viên y tế (bác sĩ, kỹ thuật) thuộc đội tuyển, đội tuyển trẻ quốc gia hưởng lương hoặc không hưởng lương từ ngân sách Nhà nước. Cụ thể, nhân viên y tế không hưởng lương từ ngân sách Nhà nước sẽ được chi trả tiền lương tương đương. Trong đó, bác sĩ hưởng mức lương của HLV đội tuyển tương ứng; nhân viên kỹ thuật hưởng mức lương của VĐV đội tuyển tương ứng. Theo nghị định, mức tiền công của HLV đội tuyển quốc gia là 750.000 đồng/người/ngày, còn VĐV đội tuyển quốc gia là 550.000 đồng/người/ngày.

Trong khi đó, nhân viên y tế đang hưởng lương từ ngân sách Nhà nước sẽ được giữ nguyên lương hiện hưởng và được bù chênh lệch nếu mức lương thấp hơn quy định.

Kỳ vọng mới nhưng vẫn còn bài toán nhân lực

Theo bác sĩ Nguyễn Mạnh Thắng, bác sĩ và nhân viên y tế cũng cần sự toàn tâm toàn ý khi làm việc với các đội tuyển quốc gia. Do đó, chế độ, chính sách dành cho họ phải mang tính đặc thù, tương xứng với yêu cầu và áp lực công việc, tương tự như HLV và VĐV.

Từ 15/2/2026, khi Nghị định 349/2025/NĐ-CP chính thức được thực thi. Còn hiện tại, nhiều đội tuyển quốc gia đã lên kế hoạch đề xuất bác sĩ, nhân viên y tế tham gia tập huấn xuyên suốt năm 2026. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất vẫn là nguồn nhân lực. Lực lượng y tế tại các trung tâm huấn luyện hiện chỉ ở mức “vừa đủ”, trong khi số bác sĩ được đào tạo bài bản về y học thể thao vẫn còn hạn chế. Việc tìm bác sĩ thể thao, kỹ thuật viên đáp ứng được yêu cầu công việc tại các đội tuyển chắc chắn không hề đơn giản. Thế nên mới cần thêm những giải pháp về nguồn nhân lực về y học thể thao để Nghị định thực sự phát huy hiệu quả khi đi vào cuộc sống.