Thủ tướng Lê Minh Hưng: Bộ Tư pháp có trách nhiệm rất lớn để thể chế thực sự là đột phá

Sáng 11/5, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng chủ trì cuộc làm việc với Bộ Tư pháp về tình hình thực hiện nhiệm vụ từ đầu năm 2026 đến nay, phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm thời gian tới, nhất là trong việc xây dựng, hoàn thiện thể chế phát triển đồng bộ, hiện đại, cạnh tranh để tạo đột phá, đáp ứng yêu cầu tăng trưởng “hai con số” bền vững.

Tham dự cuộc làm việc có Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc; Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu; Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng; lãnh đạo các bộ, ngành, cơ quan.

Tại cuộc họp, các đại biểu đã tập trung đánh giá, làm rõ kết quả đã đạt được; những khó khăn, thách thức đối với ngành Tư pháp, những vướng mắc, tồn tại kéo dài cần tháo gỡ dứt điểm và chỉ rõ nguyên nhân; cho ý kiến về đề xuất, kiến nghị của Bộ Tư pháp với Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ; xác định những nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm cần tập trung triển khai trong thời gian tới.

Phát biểu kết luận, Thủ tướng Lê Minh Hưng nêu rõ Đại hội XIV của Đảng tiếp tục xác định thể chế là 1 trong 3 đột phá chiến lược; với yêu cầu tập trung hoàn thiện toàn diện, đồng bộ thể chế phát triển; hình thành được một hệ thống pháp luật chất lượng cao, hiện đại, phù hợp thông lệ quốc tế, được thực hiện nghiêm minh, nhất quán.

Thủ tướng nhấn mạnh, là cơ quan “gác cổng pháp lý,” tham mưu chiến lược cho Chính phủ về xây dựng pháp luật, hoàn thiện thể chế, trong bối cảnh yêu cầu công việc rất cao, thời gian rất hạn hẹp, Bộ Tư pháp có trách nhiệm rất lớn, vai trò quan trọng để pháp luật, thể chế thực sự là một đột phá chiến lược, phục vụ phát triển đất nước, tăng trưởng hai con số.

Bộ, ngành Tư pháp cần đi đầu trong đổi mới tư duy xây dựng pháp luật; phát huy vai trò trong nâng cao khả năng quản trị rủi ro pháp lý quốc gia khi đất nước hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng; nâng cao năng lực và tăng cường kỷ luật trong tổ chức thực thi chính sách, pháp luật.

Thủ tướng đánh giá cao sự nỗ lực, tích cực, chủ động và kết quả đạt được của Bộ Tư pháp, đóng góp quan trọng vào thành tựu chung thời gian qua, đặc biệt trong những tháng đầu năm 2026 với khối lượng công việc rất cấp bách.

Bộ Tư pháp đã tham mưu cấp có thẩm quyền nhiều đề án lớn về hoàn thiện thể chế, pháp luật; hoàn thành, trình Chính phủ và Quốc hội 24 văn bản, trong đó đã tham mưu trình Quốc hội thông qua 7 dự án luật, nghị quyết tại Kỳ họp thứ nhất, xử lý kịp thời nhiều vấn đề vướng mắc pháp lý.

Cùng với đó, Bộ chủ động tham mưu nhiều giải pháp quyết liệt để khắc phục tình trạng chậm ban hành văn bản quy định chi tiết; công tác thẩm định, kiểm tra, rà soát văn bản được tăng cường, kịp thời phát hiện, xử lý các “điểm nghẽn” về thể chế.

Bộ Tư pháp là một trong 3 bộ, ngành hoàn thành vượt các chỉ tiêu cải cách thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.

Là cơ quan có chức năng kiểm soát thủ tục hành chính, Bộ Tư pháp đã tổng hợp, tham mưu Thủ tướng Chính phủ về phương án phân cấp, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh của các bộ, ngành, trong thời gian rất ngắn.

Công tác thi hành án dân sự, thu hồi tài sản tham nhũng, kinh tế; công tác hành chính tư pháp, bổ trợ tư pháp, pháp luật quốc tế, chuyển đổi số, nghiên cứu khoa học… tiếp tục được triển khai bài bản, đạt nhiều kết quả tích cực.

Bên cạnh kết quả đạt được Thủ tướng nêu rõ, bộ, ngành Tư pháp cần nhìn nhận những tồn tại, hạn chế để tháo gỡ và giải quyết triệt để thời gian tới, mà trước hết là đổi mới tư duy trong xây dựng, hoàn thiện và thi hành pháp luật; “không chỉ lãnh đạo bộ, thủ trưởng các đơn vị và cán bộ của Bộ Tư pháp, mà đội ngũ cán bộ pháp chế của các bộ ngành, địa phương cũng phải đổi mới tư duy, đây là điều đặc biệt quan trọng,” đồng thời có cơ chế huy động đội ngũ chuyên gia, nguồn lực cho công tác này.

Cùng với đó, Thủ tướng chỉ rõ chất lượng, tiến độ xây dựng, thẩm định một số văn bản quy phạm pháp luật còn chậm; công tác phối hợp với các bộ, cơ quan có lúc chưa chặt chẽ; việc ứng dụng công nghệ số, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo trong công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật còn hạn chế.

Tăng trưởng hai con số dựa trên cải cách mạnh mẽ thể chế

Về nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm thời gian tới, Thủ tướng nhấn mạnh trước hết yêu cầu tập trung xây dựng Đảng bộ trong sạch, vững mạnh, toàn diện; rà soát, sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện quy chế, đổi mới lề lối làm việc nhằm tạo bước chuyển căn bản trong chất lượng, hiệu quả hoạt động.

Về công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật, Thủ tướng nêu rõ, nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách và lâu dài của Bộ Tư pháp là cần bám sát mục tiêu, yêu cầu “tăng trưởng hai con số dựa trên cải cách mạnh mẽ thể chế” theo chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và “Xây dựng và hoàn thiện thể chế phù hợp để xác lập mô hình tăng trưởng mới, cơ cấu lại nền kinh tế, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa; chuyển mạnh phương thức quản lý nhà nước từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, khẩn trương tháo gỡ căn bản các rào cản, điểm nghẽn về thể chế, cơ chế, chính sách” theo Kết luận số 18-KL/TW của Hội nghị Trung ương 2.

Trên tinh thần đó, Thủ tướng đề nghị Bộ Tư pháp tiếp tục nghiên cứu kỹ lưỡng, triển khai, thể chế hóa kịp thời, thực hiện quyết liệt, đồng bộ, hiệu quả Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, Kết luận số 18 của Hội nghị Trung ương 2, nghị quyết, kết luận, chỉ thị của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật; với kế hoạch, đề án và giải pháp cụ thể, bảo đảm tiến độ và chất lượng.

Thủ tướng chỉ đạo Bộ Tư pháp tập trung xây dựng Đề án Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới với tầm nhìn đến năm 2045, báo cáo Ban Thường vụ Đảng ủy Chính phủ trước ngày 15/10/2026.

Cùng với đó, thường xuyên rà soát tiến độ soạn thảo, trình các dự án luật tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI theo Chương trình lập pháp năm 2026; đặc biệt chú ý các nội dung liên quan Luật Đấu thầu, Luật Đầu tư công, Luật Ngân sách nhà nước, Luật Đất đai, Luật Điện lực, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, quy hoạch sử dụng đất.

Người đứng đầu Chính phủ yêu cầu nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác thẩm định theo hướng thực chất, độc lập, chuyên sâu, bảo đảm nội dung thẩm định đầy đủ, chặt chẽ, chú trọng thẩm định, rà soát kỹ quy định liên quan đến nhiệm vụ, thẩm quyền của các bộ, cơ quan trong các nghị định, không để xảy ra tình trạng chồng chéo, trùng lặp về nhiệm vụ, thẩm quyền của các bộ, cơ quan.

Cùng với đó, Thủ tướng lưu ý phải hiện đại hóa, hoàn thiện, nâng cao hiệu quả phương thức phối hợp với các bộ ngành, cơ quan; các bộ, ngành chủ trì xây dựng văn bản quy phạm pháp luật phải nghiên cứu, tiếp thu, giải trình đầy đủ các ý kiến thẩm định của Bộ Tư pháp, tránh tình trạng văn bản vừa ban hành đã phải sửa đổi hoặc không thể thi hành được trên thực tiễn.

Thủ tướng nêu rõ Bộ Tư pháp, Văn phòng Chính phủ phải rà soát rất kỹ dự thảo trước khi báo cáo Chính phủ, Thủ tướng, nếu còn ý kiến khác nhau phải tăng cường trao đổi trực tiếp với cơ quan soạn thảo, “trao đổi trực tiếp thì chỉ mất một tiếng là có thể giải quyết rất thông suốt, nhưng nếu phát văn bản thì cả tháng không xong.”

Thủ tướng cũng chỉ đạo Bộ Tư pháp theo dõi, tổng hợp tình hình thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng tại Công điện số 36/CĐ-TTg ngày 25/4/2026 về việc tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong xây dựng, ban hành văn bản quy định chi tiết, báo cáo Thủ tướng Chính phủ kết quả thực hiện trước ngày 15/5/2026, trong đó nêu rõ cơ quan để chậm nợ văn bản, xác định nguyên nhân, trách nhiệm và đề xuất giải pháp; công khai tiến độ xây dựng pháp luật của các bộ ngành.

Đồng thời, rà soát, tham mưu giải pháp, phương án, lộ trình xử lý các văn bản quy phạm pháp luật sẽ hết hiệu lực từ ngày 1/3/2027, bảo đảm không gây vướng mắc, gián đoạn trong quá trình thực hiện, báo cáo Thủ tướng Chính phủ trước ngày 15/6/2026.

Tập trung nguồn lực tổng rà soát văn bản quy phạm pháp luật; khẩn trương tổ chức thẩm định kết quả rà soát của các bộ, cơ quan, địa phương, tổng hợp, hoàn thiện báo cáo, trình Chính phủ trước ngày 31/7/2026 để bảo đảm tiến độ trình cấp có thẩm quyền theo quy định.

Thủ tướng lưu ý việc rà soát các cơ chế đặc thù để nghiên cứu, đề xuất mở rộng áp dụng nếu có hiệu quả.

Xây dựng cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật và ứng dụng trí tuệ nhân tạo

Thủ tướng yêu cầu đẩy mạnh cải cách hành chính, kiểm soát TTHC và chuyển đổi số toàn diện trong Bộ Tư pháp và toàn ngành. Hoàn thành việc xây dựng, kết nối, đồng bộ dữ liệu của các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành về Trung tâm dữ liệu quốc gia, khắc phục các lỗi kỹ thuật của hệ thống đăng ký, quản lý hộ tịch điện tử, hoàn thành trong tháng 5/2026.

Chuẩn hóa, làm sạch, cập nhật dữ liệu thuộc phạm vi quản lý, bảo đảm dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống, kết nối, chia sẻ, tái sử dụng được”; tái cấu trúc các thủ tục, không yêu cầu người dân, doanh nghiệp cung cấp thông tin đã có.

Tiếp tục thực hiện tốt nhiệm vụ kiểm soát và tổ chức thực hiện rà soát, cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh theo đúng Kết luận số 18 của Trung ương và kiểm soát chặt chẽ, kiên quyết không để phát sinh thêm sau khi cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa.

Nghiên cứu, xây dựng Đề án thí điểm thực hiện đánh giá, chấm điểm (KPI) về công tác cải cách thủ tục hành chính của các bộ, cơ quan, địa phương.

Thủ tướng chỉ đạo Bộ nâng cao hiệu quả công tác thi hành án dân sự, việc chấp hành pháp luật tố tụng hành chính và thi hành án hành chính, đặc biệt là thu hồi tài sản tham nhũng, kinh tế; xác định việc nâng cao chất lượng thi hành án dân sự là giải pháp then chốt để giải phóng nguồn lực tài chính, tài sản trong các tranh chấp, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế và bảo đảm thượng tôn pháp luật.

Tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong các lĩnh vực bổ trợ tư pháp, hành chính tư pháp.

Về công tác pháp luật quốc tế và hợp tác quốc tế, Thủ tướng yêu cầu tiếp tục nâng cao năng lực, hiệu quả trong việc xử lý các vấn đề pháp lý quốc tế phát sinh, nhất là các tranh chấp đầu tư quốc tế, tổng hợp các bài học kinh nghiệm để các bộ ngành, cơ quan, địa phương tham khảo; hình thành đội ngũ luật sư công chất lượng cao; tập trung phát huy vai trò Cơ quan đại diện pháp lý của Chính phủ nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia-dân tộc, quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức, cơ quan nhà nước Việt Nam.

Khẩn trương phối hợp với Bộ Tài chính trình Chính phủ ban hành Nghị định hướng dẫn thi hành Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế phối hợp, chính sách đặc thù nâng cao hiệu quả phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế.

Về công tác xây dựng ngành, Thủ tướng yêu cầu tiếp tục kiện toàn tổ chức bộ máy, nhân sự và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao làm công tác tham mưu xây dựng pháp luật.

Hoàn thiện Đề án xây dựng Cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật và Đề án ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong công tác xây dựng, kiểm tra, rà soát văn bản quy phạm pháp luật, trình Thủ tướng Chính phủ trong tháng 5/2026.

Thủ tướng giao Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương nghiên cứu xây dựng mô hình soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật tập trung, chuyên nghiệp, trình Thủ tướng Chính phủ trong tháng 9/2026.