Thiết kế rõ hơn cơ chế đãi ngộ đối với luật sư công gắn với hiệu quả công việc

Chiều 22/4, tiếp tục Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, thảo luận tại hội trường, các đại biểu Quốc hội bày tỏ đồng tình với sự cần thiết ban hành Nghị quyết thí điểm thực hiện chế định luật sư công và tập trung làm rõ nhiều nội dung của dự thảo nghị quyết, trong đó có vấn đề liên quan đến chế độ đãi ngộ đối với luật sư công.  

Để góp phần hoàn thiện dự thảo nghị quyết, tại phiên họp, đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn Hải Phòng) cho biết, đây là một thiết chế mới và cần được tiếp tục rà soát để khi ban hành, nghị quyết sẽ được xác định rõ về vị trí pháp lý, chặt về kỹ thuật lập pháp và thuận trong tổ chức thực hiện.

Về chế độ bồi dưỡng theo vụ việc tại Điều 10, tuy đồng tình phải có chính sách đủ mạnh để thu hút và giữ chân người có năng lực nhưng theo đại biểu, khoản 2 Điều 10 quy định bồi dưỡng vụ việc tính theo “1 buổi làm việc” bằng 0,5 lần mức lương cơ sở là còn khá cơ học. “Mỗi vụ việc pháp lý không giống nhau về mức độ phức tạp, sức ép, trách nhiệm và giá trị bảo vệ lợi ích Nhà nước. Nếu chỉ tính theo buổi làm việc thì rất dễ bình quân hóa, khó phản ánh đúng tính chất của từng vụ việc. Tôi đề nghị giao Chính phủ quy định khung bồi dưỡng theo nhóm vụ việc, có tiêu chí xác nhận rõ ràng, có trần chi trả và cơ chế kiểm soát, để vừa bảo đảm thu hút, vừa bảo đảm chặt chẽ về ngân sách”, đại biểu đề xuất.

Đồng quan điểm, đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Hồng Hạnh (Đoàn TP Hồ Chí Minh) cho rằng, cơ quan soạn thảo cần cân nhắc nguồn của luật sư công phần lớn là từ cán bộ, công chức, viên chức; số lượng vụ việc có tính chất pháp lý phát sinh ở mỗi cơ quan, đơn vị không giống nhau. Việc cử tham gia các vụ việc ở các cơ quan, đơn vị khác còn phụ thuộc vào chuyên môn và sở trường của luật sư công.

Do vậy, có thể có tình trạng trong tháng luật sư công không nhận vụ việc nào. Nghĩa là không thực hiện nhiệm vụ của luật sư công nhưng lại được hưởng chế độ hỗ trợ hàng tháng. Trong khi nguyên tắc hưởng chế độ hỗ trợ hàng tháng theo nghị quyết của Quốc hội đó là thực hiện nhiệm vụ trực tiếp và thường xuyên.

Đại biểu đề nghị, cân nhắc khi Chính phủ ban hành nghị định về nội dung này, cần bổ sung thêm những điều kiện được hưởng như trong tháng phải có phát sinh vụ việc có tính chất pháp lý, hoặc các điều kiện không được hưởng chế độ hỗ trợ hàng tháng như đang trong thời gian nghỉ không hưởng lương, nghỉ ốm đau dài ngày, nghỉ thai sản, hoặc không có phát sinh vụ việc để việc hưởng chính sách đảm bảo sự công bằng và phù hợp.

Bên cạnh đó, có trường hợp luật sư công đảm nhận các vụ việc pháp lý rất phức tạp, phải đầu tư nhiều thời gian, công sức, kể cả thời gian làm ngoài giờ thì mức 0,5 lần mức lương cơ sở cho một buổi làm việc là rất thấp. Do đó, cơ quan soạn thảo cân nhắc bổ sung quy định theo hướng giao cho Hội đồng nhân dân cấp tỉnh tùy vào khả năng cân đối ngân sách địa phương, và xác định tính chất phức tạp về pháp lý của từng vụ việc để có thể ban hành chính sách hỗ trợ thêm cho phù hợp.

Đại biểu Quốc hội Trương Hồ Hải (Đoàn An Giang) nêu quan điểm, cần xác định rõ phạm vi công việc của luật sư công để tránh bị hành chính hóa. Đây là nút thắt quan trọng nhất của mô hình này. “Nếu không làm rõ, rất dễ dẫn đến chồng chéo và biến luật sư công thành cán bộ pháp chế nâng cấp. Trong khi đó, luật sư công phải được xác định là lực lượng luật sư chuyên nghiệp của Nhà nước, tập trung vào tranh tụng tại tòa án, trọng tài, tư vấn pháp lý chuyên sâu, giải quyết các tranh chấp phức tạp, đặc biệt là trong lĩnh vực đầu tư và thương mại quốc tế”, đại biểu phân tích.

Do đó, đề nghị cần quy định rõ hơn, chỉ giao các vụ việc có tính chất tranh tụng, tư vấn chuyên sâu, rủi ro pháp lý cao. Đồng thời trong giai đoạn thí điểm, cần thiết kế cơ chế "đặt hàng" theo vụ việc để đảm bảo luật sư công không bị cuốn vào các nhiệm vụ không đúng chức năng. Nếu không làm rõ nội dung này, nguy cơ là đội ngũ sẽ suy giảm về chất lượng và Nhà nước có thể vẫn phải thuê luật sư bên ngoài và gây lãng phí nguồn lực.

Đại biểu cũng đề nghị, cần thiết kế rõ hơn cơ chế đãi ngộ gắn với hiệu quả công việc. Các vụ việc của Nhà nước có sự khác biệt rất lớn về quy mô và mức độ phức tạp. Nếu chỉ áp dụng cơ chế lương cố định sẽ khó tạo động lực và không phản ánh đúng giá trị đóng góp. Vì vậy, cần làm rõ hơn cơ chế thưởng theo từng vụ việc gắn với giá trị, mức độ phức tạp và kết quả xử lý. Cách làm này sẽ góp phần nâng cao tính chuyên nghiệp, thu hút nhân lực chất lượng cao và khuyến khích tập trung vào các vụ việc trọng điểm.

* Cùng ngày, Quốc hội đã họp, cho ý kiến về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật về đất đai của tổ chức, cá nhân xảy ra trước khi Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực và giải pháp tiếp tục tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng, kéo dài và Phương án xử lý nguồn tiền thực hiện phán quyết của Trọng tài quốc tế.