Tạo đột phá trong công tác phòng, chống vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật

Hoạt động tạo dựng, phát tán tin giả, tin sai sự thật diễn biến phức tạp

Theo Bộ Công an, hiện nay, ở trong nước, hoạt động tạo dựng, phát tán tin giả, tin sai sự thật tiếp tục có nhiều diễn biến mới, phức tạp. Việc đăng tải, tạo dựng, chia sẻ tin giả xuất phát từ nhiều nguyên nhân như thiếu kiến thức kiểm chứng thông tin, nhẹ dạ cả tin, mất cảnh giác hoặc vì mục đích câu view, câu like. Đặc biệt, nhiều trường hợp vì động cơ, mục đích chống phá, gây phức tạp an ninh, trật tự. 

Về hậu quả, tin giả, tin sai sự thật ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống kinh tế, xã hội, an ninh chính trị. Trong đó, đối với các cá nhân, tin giả, tin sai sự thật tác động làm cho người dân hiểu sai, nhận thức sai, từ đó đưa ra các quyết định sai, dẫn đến thiệt hại về uy tín, tư tưởng, kinh tế… ảnh hưởng lớn đến việc đầu tư, học tập, kinh doanh, tiêu dùng, sức khỏe, tổn hại danh dự, uy tín cá nhân. Đối với xã hội, tin giả, tin sai sự thật gây ra sự hoang mang, khủng hoảng trong cộng đồng, gây chia rẽ, xung đột, mất đoàn kết, gây kích động, suy giảm niềm tin vào Đảng, Nhà nước, các cơ quan chức năng. Đối với kinh tế, tin giả, tin sai sự thật gây thiệt hại về tài chính, đầu tư doanh nghiệp, tạo nguy cơ làm hỗn loạn thị trường tài chính, kinh tế, cản trở hoạt động kinh doanh và môi trường đầu tư. Đối với quản lý nhà nước, tin giả, tin sai sự thật gây hiểu nhầm chính sách, làm giảm hiệu quả quản lý, cản trở hoạt động của các cơ quan nhà nước, đe dọa an ninh, trật tự, làm suy yếu môi trường thông tin lành mạnh, thậm chí gây “khủng hoảng truyền thông”.

Mặt khác, trong công tác đấu tranh, xử lý để bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội, bảo vệ lợi ích, tính mạng, sức khỏe của quần chúng nhân dân, các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, nhiều vụ việc, đối tượng vi phạm đã bị xử lý. Tuy nhiên, hiện vẫn còn một số vấn đề hạn chế như: Xu hướng tán phát tin giả, tin sai sự thật đang trở thành vấn nạn ở các quốc gia trên thế giới trong đó có Việt Nam nhưng chưa có giải pháp đồng bộ để phòng ngừa, đấu tranh, ngăn chặn; chưa có các quy định pháp luật trực tiếp để hạn chế vấn nạn tin giả, sai sự thật; chưa có văn bản pháp lý chính thức của Nhà nước quy định về khái niệm “tin giả”, “tin sai sự thật” (fake news) một cách toàn diện, đầy đủ để làm căn cứ, cơ sở áp dụng các biện pháp phòng ngừa, đấu tranh, xử lý tin giả, tin sai sự thật tạo sự phòng ngừa sâu rộng trong xã hội. Việc phối hợp với công ty cung cấp dịch vụ internet, mạng xã hội xuyên biên giới để kịp thời phòng ngừa, xác minh, xử lý các cá nhân, tổ chức có hành vi tán phát tin giả, tin sai sự thật trên không gian mạng xâm phạm chưa thật sự đạt nhiều hiệu quả bởi chưa có cơ chế pháp lý, hợp tác quốc tế để ràng buộc… Mặt khác, thực tiễn công tác trong phòng, chống tin giả, tin sai sự thật vẫn còn một số vấn đề khó khăn, bất cập. Việc triển khai vận dụng các quy định pháp luật để đấu tranh, phòng chống tin giả, tin sai sự thật vẫn còn một số điểm bất cập trong thực tiễn.

Xuất phát từ thực tiễn, việc xây dựng nghị định quy định một số biện pháp trong phòng, chống vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật là yêu cầu hết sức cần thiết. Bên cạnh đó, việc xây dựng nghị định cũng là một nội dung quan trọng, thể hiện quyết tâm của Chính phủ trong thể chế hóa thành các quy định của pháp luật từ các chỉ thị, nghị quyết, kết luận của Bộ chính trị, Ban Bí thư phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng trong bảo đảm an ninh, trật tự trong tình hình mới, đảm bảo quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp trong xã hội.

Thẩm quyền, trách nhiệm của Bộ Công an trong phòng, chống vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật

Dự thảo Nghị định quy định một số biện pháp trong phòng, chống vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật; thẩm quyền, trách nhiệm của các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, UBND các cấp, cá nhân, tổ chức có liên quan trong phòng, chống vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật. Theo dự thảo, nghị định áp dụng đối với: Công dân, cơ quan, tổ chức Việt Nam; người gốc Việt Nam chưa xác định được quốc tịch đang sinh sống tại Việt Nam; tổ chức quốc tế, tổ chức nước ngoài có hoạt động tại Việt Nam, người nước ngoài cư trú tại Việt Nam; nhà cung cấp dịch vụ internet, mạng xã hội hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam, các nhà cung cấp dịch vụ xuyên biên giới; cơ quan, tổ chức, cá nhân nước ngoài liên quan đến vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật ảnh hưởng quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức, Nhà nước Việt Nam, trừ trường hợp điều ước quốc tế mà nước Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên có quy định khác.

Về nguyên tắc phòng, chống vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật, dự thảo nghị định quy định các nguyên tắc gồm: Tuân thủ quy định của pháp luật; tôn trọng quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân; chủ động phòng ngừa; kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý mọi hành vi vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật; bảo đảm và hạn chế thấp nhất thiệt hại về sức khỏe, tính mạng, danh dự, nhân phẩm, uy tín và tài sản của tổ chức, cá nhân do hành vi vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật gây ra; bảo đảm lợi ích quốc gia, dân tộc, quốc phòng, an ninh, đối ngoại. Các hành vi bị nghiêm cấm trong phòng, chống vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật gồm: Thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật; không kiểm duyệt, xác thực nội dung thông tin dẫn đến vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật; cung cấp tin giả, tin sai sự thật cho người khác hoặc cơ quan, tổ chức; cản trở hoặc không tự giác cung cấp thông tin về hành vi vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật cho các cơ quan có thẩm quyền; không tự giác, hợp tác khắc phục, đính chính thông tin sau khi thực hiện các hành vi vi phạm tin giả, tin sai sự thật; trực tiếp hoặc tham gia thành lập các tổ chức, hội, nhóm thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật tin giả, tin sai sự thật; trực tiếp hoặc tham gia tạo lập, vận hành, quản trị, kiểm duyệt các trang web, blog, trang thông tin điện tử, trang mạng xã hội, tài khoản mạng xã hội chứa tin giả, tin sai sự thật; đào tạo, huấn luyện cá nhân, tổ chức khác thực hiện hành vi vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật; sử dụng công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo để thực hiện hành vi vi phạm về tin giả, tin sai sự thật; sử dụng hình ảnh, danh nghĩa, ảnh hưởng của cá nhân, tổ chức để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật; giả mạo cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện hành vi vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật.

Theo dự thảo, trách nhiệm, thẩm quyền của Bộ Công an được quy định như sau: Giúp Chính phủ quản lý nhà nước về phòng, chống vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật; tham mưu với Thủ tướng Chính phủ ban hành các quy định pháp luật về phòng, chống vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật; hướng dẫn các cơ quan, bộ, ban, ngành thực hiện các biện pháp phòng, chống vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật; giám sát, rà soát, kiểm tra hành vi vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật; thanh tra, kiểm tra hoạt động phòng, chống vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật của các bộ, ban, ngành, cơ quan, tổ chức thực hiện nhiệm vụ phòng, chống vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật; tiếp nhận, giải quyết tin báo, tố giác hành vi vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật; xác định, kiểm chứng tin giả, tin sai sự thật trên lĩnh vực an ninh, trật tự và trong trường hợp các cơ quan, bộ, ban, ngành, UBND các cấp không có đủ căn cứ để xác định tin giả, tin sai sự thật hoặc khi cá nhân, cơ quan, tổ chức phản ánh, tố giác hành vi vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật với lực lượng CAND; công bố, cảnh báo tin giả, tin sai sự thật trên Trung tâm cơ sở dữ liệu quốc gia phòng, chống vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật; trên trang website, cổng thông tin điện tử của Bộ Công an, ứng dụng VNeID; phối hợp với Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức công bố rộng rãi trên các phương tiện truyền thông đại chúng đối với các hành vi vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật có nguy cơ gây khủng hoảng truyền thông, ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh, trật tự; trật tự quản lý kinh tế; tổ chức các biện pháp ngăn chặn, gỡ bỏ, điều tra, làm rõ hành vi vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật; yêu cầu cá nhân, tổ chức có hành vi vi phạm pháp luật hoặc có dấu hiệu vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật và cá nhân, tổ chức có liên quan phối hợp, trao đổi, cung cấp thông tin để điều tra, xử lý, đấu tranh, ngăn chặn hành vi vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật; chủ trì, phối hợp với các cơ quan có liên quan áp dụng hợp tác quốc tế về phòng, chống tin giả, tin sai sự thật; chủ trì quản lý, điều hành Trung tâm cơ sở dữ liệu quốc gia phòng, chống vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật; phối hợp với các cơ quan, bộ, ban, ngành liên kết, trao đổi, bổ sung, cập nhật thông tin về phòng, chống vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật vào cơ sở dữ liệu của Trung tâm cơ sở dữ liệu quốc gia phòng, chống vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật

Dự thảo nghị định cũng đã quy định các biện pháp phòng, chống vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật; phân quyền, phân cấp giữa các bộ, ban, ngành, UBND các cấp trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ được Nhà nước giao thẩm quyền và đảm bảo hiệu quả trong phòng, chống vi phạm pháp luật về tin tin giả, tin sai sự thật, khắc phục những vướng mắc, bất cập trong thực tiễn phòng, chống vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật.