Nhiều thay đổi trong quản lý dịch vụ viễn thông

Chiều 12/4, tiếp tục phiên họp chuyên đề pháp luật tháng 4/2023, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tiến hành cho ý kiến vào dự án Luật Viễn thông (sửa đổi).

Bổ sung quy định quản lý dịch vụ viễn thông cơ bản trên internet 

Trình bày tờ trình của Chính phủ, Thứ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Phạm Đức Long cho biết, dự thảo Luật Viễn thông (sửa đổi) mở rộng phạm vi điều chỉnh đối với dịch vụ trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây và dịch vụ viễn thông cơ bản trên internet (OTT- Over The Top) vì phù hợp với xu hướng phát triển của viễn thông trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ và xu hướng hội tụ trong lĩnh vực này ngày càng trở nên rõ ràng. Dự thảo luật bổ sung quy định quản lý việc cung cấp dịch vụ viễn thông (trong đó có dịch vụ vệ tinh) xuyên biên giới vào Việt Nam theo nguyên tắc nội luật hóa cam kết quốc tế việc cung cấp dịch vụ viễn thông xuyên biên giới đến người sử dụng trên lãnh thổ Việt Nam phải thông qua thỏa thuận thương mại với doanh nghiệp viễn thông Việt Nam; bảo đảm an toàn, an ninh khi cung cấp dịch vụ viễn thông xuyên biên giới thông qua các yêu cầu kỹ thuật.

Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường (KH-CN-MT) Lê Quang Huy cho biết, Ủy ban cơ bản tán thành việc sửa đổi Luật Viễn thông. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra nhận định, chính sách về "quản lý dịch vụ ứng dụng internet trong viễn thông (OTT)” trong hồ sơ dự án luật mà Chính phủ trình lần này là chính sách mới, hơn nữa, chính sách này chưa được đánh giá tác động đầy đủ, lấy ý kiến của các bộ, ngành có liên quan. Đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo bổ sung thông tin, hoàn thiện hồ sơ trình Quốc hội. “Thường trực Ủy ban KH-CN-MT nhận thấy, dịch vụ OTT viễn thông về bản chất là dịch vụ sử dụng mạng viễn thông để cung cấp các ứng dụng công nghệ thông tin (như Zalo, Viber, Telegram…). Việc sử dụng dịch vụ OTT phát triển rất nhanh, ảnh hưởng lớn đến doanh thu của các dịch vụ tin nhắn và thoại truyền thống của các doanh nghiệp viễn thông ở nhiều quốc gia, bao gồm cả thị trường Việt Nam. Quản lý OTT viễn thông là chính sách quan trọng, có tác động lớn đến người dân, doanh nghiệp, đến công cuộc chuyển đổi số, phát triển kinh tế số, xã hội số mà Đảng và Nhà nước đang thúc đẩy. Việc pháp luật hiện hành chưa có quy định quản lý sẽ dẫn đến việc không bảo đảm quyền lợi của người sử dụng, an toàn, an ninh thông tin, do đó dịch vụ OTT cần phải được quản lý theo cách thức phù hợp.

Thường trực Ủy ban KH-CN-MT đề nghị nghiên cứu chỉnh lý các quy định để bảo đảm chặt chẽ, khả thi, phù hợp; rà soát việc quy định về trách nhiệm, nghĩa vụ của các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ OTT cần gắn với quyền lợi của các doanh nghiệp này.

Cần thống nhất với Luật Căn cước và các luật khác

Ghi nhận dự thảo luật đủ điều kiện trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 5, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng và An ninh (QP và AN) Lê Tấn Tới cho biết thêm, qua quá trình thẩm tra Luật Căn cước, Uỷ ban nhận thấy 2 luật này có những nội dung về kỹ thuật số cần được thống nhất như lưu trữ thông tin, cập nhật cơ sở dữ liệu quốc gia; đề nghị Bộ Công an và Bộ Thông tin và Truyền thông cần có sự trao đổi, thống nhất.

Chủ nhiệm Uỷ ban QP và AN cũng quan tâm đến quy định về bí mật thông tin tại Điều 6 của dự thảo luật và đề nghị phải bổ sung trường hợp doanh nghiệp viễn thông được chia sẻ, cung cấp thông tin thuê bao cho cơ sở dữ liệu do Chính phủ quản lý mà không cần phải có sự đồng ý của chủ thuê bao. Về chia sẻ, cung cấp thông tin theo yêu cầu của cơ quan chuyên môn, Trung tướng Lê Tấn Tới cho rằng, dự thảo luật này có những điểm “vênh” so với Bộ luật Tố tụng Hình sự và đề nghị điều chỉnh dự thảo theo Bộ luật Tố tụng Hình sự, tránh gây khó khăn cho việc điều tra vụ án, ảnh hưởng đến tiến độ điều tra hoặc là giải quyết những vấn đề về an ninh trật tự; phải phục vụ cho công tác điều tra, góp phần bảo đảm an ninh quốc gia, giữ gìn TTATXH,.

Góp ý về tính thống nhất của dự án Luật Viễn thông (sửa đổi) với Luật an toàn thông tin mạng và Luật An ninh mạng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội Trần Hồng Nguyên cho biết, tại Điều 5 dự thảo luật quy định về bảo đảm an toàn cơ sở hạ tầng viễn thông, an toàn thông tin mạng trong hoạt động viễn thông, trong đó giao trách nhiệm cho Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông quy định về bảo đảm an toàn cơ sở hạ tầng viễn thông, an toàn thông tin mạng trong hoạt động viễn thông, trách nhiệm của Bộ Công an quy định về bảo đảm an ninh mạng, an ninh thông tin trong hoạt động viễn thông.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội Trần Hồng Nguyên cho rằng, theo quy định của Luật An toàn thông tin mạng và Luật An ninh mạng, công tác quản lý Nhà nước thuộc trách nhiệm của nhiều bộ, ngành khác như Bộ Quốc phòng, Ban cơ yếu Chính phủ. Do đó, để đảm bảo tính thống nhất hệ thống pháp luật, quản lý Nhà nước, đề nghị chỉnh lý quy định tại Điều 5 của dự thảo luật theo hướng giao Chính phủ quy định về bảo đảm an toàn thông tin mạng, an ninh mạng trong hoạt động viễn thông.

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ đề nghị rà soát để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật. Chủ tịch Quốc hội chỉ rõ, có đến 205 văn bản quy phạm pháp luật còn hiệu lực liên quan đến Luật Viễn thông 2009, trong đó có liên quan đến 64 luật và bộ luật, 72 nghị định, 65 thông tư,  4 thông tư liên tịch và 12 điều ước quốc tế. Do đó, cần phải tiếp tục rà soát để bảo đảm không chồng chéo giữa những quy định của luật này với các luật có liên quan và việc áp dụng pháp luật.

Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Nguyễn Mạnh Hùng cho biết, hạ tầng viễn thông vốn là hạ tầng thông tin liên lạc truyền thống đã trở thành một loại hạ tầng mới, là hạ tầng số. Đó là hạ tầng của nền kinh tế số, bao gồm hạ tầng viễn thông băng rộng và phổ cập, hạ tầng trung tâm dữ liệu và điện toán đám mây, hạ tầng công nghệ số và nền tảng số. Hạ tầng số ngày càng đóng vai trò quan trọng không kém hạ tầng giao thông, việc phát triển hạ tầng số ngày càng tốn kém hơn và cần thiết phải được tích hợp dùng chung với các hạ tầng khác. Trước đây, 90% dung lượng mạng lưới do nhà mạng đầu tư là để cung cấp các dịch vụ viễn thông và nhà mạng thu tiền từ các dịch vụ viễn thông này để trang trải đầu tư. Nhưng ngày nay, 90% dung lượng mạng lưới của nhà mạng là để phục vụ các dịch vụ của các công ty OTT, tức là các công ty cung cấp dịch vụ chạy trên mạng viễn thông. Vì thế, những thay đổi lớn và nhanh chóng trên đòi hỏi phải có thể chế mới, nhất là các quy định cho phép sự linh hoạt của Chính phủ. Đó là lý do sửa đổi Luật Viễn thông.