Đề nghị mở rộng, làm rõ đối tượng cần được trợ giúp pháp lý

Góp ý vào dự án luật, đại biểu Lê Tấn Phong thống nhất với các đại biểu về việc mở rộng đối tượng nhằm mục đích mở rộng quyền con người, quyền công dân và công bằng xã hội và công bằng trước pháp luật. Đại biểu đề nghị bổ sung các nhóm đối tượng: người có thu nhập thấp dưới mức trung bình nhưng chưa phải là hộ nghèo (vì họ thường không đủ điều kiện thuê luật sư); người bị bạo lực gia đình; người bị nhiễm chất độc da cam; người bị thất nghiệp, mất việc do điều kiện khách quan (thiên tai, dịch bệnh, khủng hoảng kinh tế).

Về thủ tục trợ giúp pháp lý (Điều 29), đối với các vụ án, vụ việc cấp bách nhưng người dân chưa kịp bổ sung các giấy tờ (sổ hộ nghèo, giấy chứng nhận thương binh, khuyết tật...), đề nghị xem xét cho phép "cam kết và hậu kiểm sau". Điều này đặc biệt quan trọng đối với những người bị bắt, tạm giữ, tạm giam để đảm bảo quyền lợi kịp thời.

Về hình thức trợ giúp pháp lý (Điều 27), đại biểu đề nghị, bổ sung cơ chế trợ giúp pháp lý chủ động; thực hiện tuyên truyền trợ giúp pháp lý tại trại giam, trại tạm giam, bệnh viện, khu công nghiệp, khu vực đông công nhân lao động nghèo. Đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng nền tảng trợ giúp pháp lý trực tuyến để người dân vùng sâu, vùng xa dễ tiếp cận.

Về trách nhiệm của cơ quan tố tụng, Cơ quan Công an, Tòa án phải thông báo ngay cho bị can, bị cáo biết về quyền được trợ giúp pháp lý ngay từ những giây phút đầu tiên khi bị bắt, tạm giữ.

Cùng ý kiến vào nội dung này, đại biểu Quốc hội Hà Sỹ Huân (Thái Nguyên) cho rằng, tại khoản 2 Điều 1 dự thảo luật sửa đổi, bổ sung nhóm đối tượng người có khó khăn đột xuất do thiên tai, hỏa hoạn. Tại khoản 10, khái niệm “khó khăn đột xuất” còn khá rộng; nếu không có các tiêu chí cụ thể có thể dẫn đến trách nhiệm khác nhau giữa các địa phương khi tổ chức thực hiện, khó áp dụng thống nhất, thậm chí phát sinh cơ chế xin - cho trong quá trình xác nhận. Do đó, đại biểu đề nghị, Ban soạn thảo quy định rõ hơn nội dung này hoặc có quy định mang tính nguyên tắc và giao cho Chính phủ quy định chi tiết.  

Về miễn nhiệm và thu hồi thẻ trợ giúp viên pháp lý, tại khoản 5 Điều 1 dự thảo luật sửa đổi, bổ sung Điều 22 luật hiện hành, đại biểu đề nghị, bổ sung trường hợp trợ giúp viên bị miễn nhiệm, thu hồi thẻ do nghỉ hưu.

Về ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số (Điều 40), đại biểu đánh giá cao việc bổ sung nhiệm vụ cho Bộ Tư pháp về xây dựng hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu trợ giúp pháp lý. Đồng thời đề nghị, bổ sung nguyên tắc tiếp nhận yêu cầu trợ giúp bằng phương thức điện tử; xây dựng, quản lý, khai thác cơ sở dữ liệu trợ giúp pháp lý, liên thông dữ liệu giữa các cơ quan liên quan, bảo vệ dữ liệu, bí mật thông tin của người được trợ giúp pháp lý.

Về trách nhiệm của UBND cấp xã, dự thảo luật nên bổ sung quy định rõ trách nhiệm phối hợp với Trung tâm trợ giúp pháp lý trong việc thực hiện công tác trợ giúp pháp lý trên địa bàn. Trong thực tiễn, cấp xã là nơi đầu tiên tiếp nhận các trường hợp được trợ giúp pháp lý. Vì vậy, đề nghị cơ quan soạn thảo nên quy định rõ trách nhiệm của UBND cấp xã theo ba nhóm nhiệm vụ chính: tuyên truyền, giới thiệu về trợ giúp pháp lý; hỗ trợ xác nhận thông tin hoàn cảnh, tình trạng của đối tượng thuộc diện trợ giúp pháp lý; phối hợp với Trung tâm trợ giúp pháp lý và cơ quan quản lý nhà nước trong các đợt tuyên truyền lưu động, nhất là ở các địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.