Dấu ấn Việt Nam tại IPU-152 và xung lực mới cho quan hệ với Italia, Thổ Nhĩ Kỳ

Nhận lời mời của Chủ tịch Liên minh Nghị viện thế giới (IPU) Tulia Ackson và Tổng Thư ký IPU Martin Chungong, thay mặt Lãnh đạo Đảng và Nhà nước, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Phu nhân cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã tham dự Đại hội đồng lần thứ 152 của IPU tại Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ), tiến hành một số hoạt động song phương tại Thổ Nhĩ Kỳ và thăm chính thức Cộng hòa Italia từ ngày 11-17/4/2026.

Nhân dịp này, Thứ trưởng Ngoại giao Đặng Hoàng Giang trả lời phỏng vấn về kết quả chuyến công tác của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Phu nhân. Dưới đây là nội dung cuộc phỏng vấn.

Phóng viên: Thưa Thứ trưởng, Đại hội đồng IPU-152 đã khép lại với những kết quả chính nào? Xin Thứ trưởng đánh giá về những dấu ấn và đóng góp thiết thực của Đoàn Việt Nam tại diễn đàn lần này?

Thứ trưởng Ngoại giao Đặng Hoàng Giang: Đại hội đồng IPU-152 đạt nhiều kết quả quan trọng, với sự tham dự đông đảo của lãnh đạo nghị viện các nước và đại diện nhiều tổ chức quốc tế, trong bối cảnh tình hình thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp.

Với chủ đề “Nuôi dưỡng hy vọng, bảo đảm hòa bình và bảo vệ công lý cho các thế hệ tương lai”, Đại hội đồng tiếp tục khẳng định IPU là khuôn khổ quan trọng để các nghị viện tăng cường đối thoại, thúc đẩy đồng thuận và hợp tác nhằm củng cố hòa bình, thượng tôn pháp luật và chủ nghĩa đa phương.

Hội nghị đã thảo luận, thông qua nhiều nghị quyết quan trọng về vai trò của nghị viện trong phòng ngừa và giải quyết xung đột, thúc đẩy thương mại công bằng, chống chủ nghĩa bảo hộ và tăng cường minh bạch tài chính; đồng thời tiến hành kiện toàn một số cơ chế của IPU.

Đại hội đồng cũng đã kịp thời xem xét các vấn đề khẩn cấp, trong đó có nội dung về tăng cường phối hợp giữa các nghị viện nhằm duy trì ngừng bắn và thúc đẩy xây dựng hòa bình. Những kết quả này tiếp tục khẳng định vai trò ngày càng quan trọng của ngoại giao nghị viện trong thúc đẩy đối thoại, tăng cường hiểu biết và hợp tác quốc tế.

Đoàn Việt Nam do Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dẫn đầu đã tham gia chủ động, tích cực, trách nhiệm và có nhiều đóng góp thực chất vào thành công chung của Đại hội đồng.

Phát biểu tại Phiên thảo luận chung, Chủ tịch Quốc hội đã nêu bật những đánh giá toàn diện về tình hình thế giới với những diễn biến hết sức phức tạp, chưa từng có. Trong bối cảnh đó, Chủ tịch Quốc hội cho rằng cộng đồng quốc tế vẫn có cơ sở để tin tưởng, hy vọng vào tương lai, bằng cách chung tay hợp tác, đoàn kết quốc tế ở tầm toàn cầu, khu vực và bằng hành động thiết thực của mỗi quốc gia, trên cơ sở thượng tôn pháp luật và vì hòa bình và phát triển.

Chủ tịch Quốc hội đưa ra 3 đề xuất để nâng tầm chiến lược trong hợp tác giữa các nghị viện, bao gồm: thúc đẩy đối thoại và xây dựng lòng tin; xây dựng các khuôn khổ pháp lý và giám sát việc triển khai các cam kết quốc tế; và bảo đảm thực thi pháp luật một cách công bằng, bình đẳng.

Nhân dịp này, Chủ tịch Quốc hội đã nêu bật những thành tựu của Việt Nam sau 40 năm Đổi mới và những mục tiêu phát triển cho kỷ nguyên mới mà Đại hội Đảng lần thứ XIV và Quốc hội khóa XVI đề ra.

Cùng với các hoạt động của Chủ tịch Quốc hội, Đoàn Việt Nam cũng đã tham gia tích cực tại các phiên họp của Hội đồng Điều hành IPU, các Ủy ban thường trực của IPU, Diễn đàn Nữ nghị sĩ, Diễn đàn Nghị sĩ trẻ, Hiệp hội các Tổng Thư ký Nghị viện (ASGP), Nhóm địa chính trị châu Á-Thái Bình Dương (APG), Nhóm ASEAN +3; tham dự Tọa đàm về Công ước Hà Nội về chống tội phạm mạng, có những đóng góp trực tiếp xây dựng nhiều văn kiện của Đại hội đồng.

Cũng tại Đại hội đồng IPU-152 lần này, theo cơ chế luân phiên, Việt Nam đã tiếp nhận nhiệm vụ Chủ tịch Nhóm ASEAN+3 tại Đại hội đồng IPU-153 sắp tới. Việt Nam đã đưa ra sáng kiến về nâng cao năng lực chống chịu và tự chủ chiến lược của nền kinh tế, nhấn mạnh vai trò của nghị viện trong hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, hỗ trợ doanh nghiệp và lấy người dân làm trung tâm.

Thông điệp và đề xuất của Việt Nam nhận được sự quan tâm, đánh giá tích cực và đồng tình của nhiều nghị viện thành viên và đại biểu tham dự, góp phần khẳng định hình ảnh Việt Nam là đối tác tích cực, có trách nhiệm trong thúc đẩy hợp tác nghị viện và củng cố chủ nghĩa đa phương.

Bên cạnh đó, Chủ tịch Quốc hội đã có nhiều cuộc tiếp xúc song phương với lãnh đạo nghị viện các nước, qua đó tăng cường tin cậy chính trị, thúc đẩy hợp tác trên nhiều lĩnh vực như kinh tế, thương mại, đầu tư, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và quốc phòng, an ninh. Các đối tác đều chúc mừng thành công của Đại hội Đảng lần thứ XIV và cuộc bầu cử Quốc hội khóa XVI, chúc mừng Lãnh đạo Đảng, Nhà nước mới được bầu, đánh giá cao vai trò và đóng góp của Việt Nam tại các cơ chế đa phương, trong đó có IPU, đồng thời bày tỏ coi trọng Việt Nam và mong muốn tiếp tục tăng cường hợp tác song phương nói chung và với Quốc hội Việt Nam nói riêng.

Phóng viên: Xin Thứ trưởng đánh giá về những thành quả nổi bật nhất trong chuyến công tác vừa qua của Chủ tịch Quốc hội tới Italia và Thổ Nhĩ Kỳ? Việt Nam và các nước đối tác sẽ ưu tiên triển khai những biện pháp trọng tâm nào trong thời gian tới để tăng cường hơn nữa quan hệ song phương?

Thứ trưởng Ngoại giao Đặng Hoàng Giang: Cùng với hoạt động tại IPU, đây là hoạt động có ý nghĩa quan trọng trong việc triển khai đường lối đối ngoại của Đại hội Đảng lần thứ XIV, tiếp tục cụ thể hóa chủ trương nhất quán của Việt Nam về tăng cường và làm sâu sắc quan hệ với các đối tác quan trọng, trong đó có các nước châu Âu và khu vực Trung Đông, góp phần tạo dựng môi trường đối ngoại thuận lợi và tranh thủ sự ủng hộ của bạn bè quốc tế, các nguồn lực từ bên ngoài để hiện thực hóa các mục tiêu phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới. Có thể khái quát một số kết quả nổi bật như sau:

Thứ nhất, tin cậy chính trị gia tăng.

Chuyến thăm đã tạo bước tiến mới rõ nét, thúc đẩy quan hệ giữa Việt Nam với hai nước trong thời gian tới. Lãnh đạo Nhà nước, Quốc hội, địa phương hai nước đều thể hiện sự coi trọng đặc biệt đối với chuyến thăm.

Đáng chú ý, Italia tái khẳng định Việt Nam là một trong những đối tác tin cậy, có nhiều tiềm năng hợp tác, cam kết tiếp tục đồng hành, ủng hộ Việt Nam trong tăng cường quan hệ với Liên minh châu Âu; trong khi Thổ Nhĩ Kỳ bày tỏ mong muốn nâng tầm quan hệ song phương, coi Việt Nam là đối tác quan trọng tại khu vực châu Á-Thái Bình Dương.

Qua chuyến thăm hai nước, quan hệ hợp tác giữa các cơ quan lập pháp được đẩy mạnh về chất. Chủ tịch Quốc hội ta và Chủ tịch nghị viện Italia và Thổ Nhĩ Kỳ đều nhất trí duy trì trao đổi đoàn thường xuyên giữa Lãnh đạo nghị viện và các cơ quan nghị viện hai nước nhằm tăng cường hiểu biết lẫn nhau, chia sẻ kinh nghiệm lập pháp và hoàn thiện thể chế, phối hợp giám sát việc thực thi các thỏa thuận, cam kết trên tất cả các lĩnh vực.

Thứ hai, kinh tế, thương mại, đầu tư được coi là trọng tâm của chuyến công tác lần này, đã tạo ra bước chuyển mạnh mẽ về "chất".

Italia nhất trí hai bên cần tận dụng tốt hơn nữa Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam-EU (EVFTA), qua đó tăng cường kết nối Việt Nam-EU. Italia tiếp tục ủng hộ thúc đẩy các nước EU phê chuẩn Hiệp định Bảo hộ đầu tư Việt Nam-EU (EVIPA) và dỡ bỏ thẻ vàng IUU đối với thủy sản Việt Nam.

Đối với Thổ Nhĩ Kỳ, hai bên nhất trí thúc đẩy mở rộng quy mô thương mại theo hướng cân bằng hơn, nghiên cứu khả năng khởi động đàm phán Hiệp định Thương mại tự do, qua đó khai thác hiệu quả tính bổ trợ giữa hai nền kinh tế và vị trí cửa ngõ của mỗi nước tại khu vực. Các hoạt động xúc tiến, kết nối doanh nghiệp - trong đó có các tọa đàm với sự tham gia của hàng trăm doanh nghiệp - đã góp phần mở ra nhiều cơ hội hợp tác cụ thể trong thời gian tới.

Nhân dịp này, một số bộ, ngành đã tiến hành ký kết một số biên bản ghi nhớ trong các lĩnh vực hợp tác liên quan.

Thứ ba, chuyến công tác đã tạo xung lực mới thúc đẩy hợp tác trên nhiều lĩnh vực tiềm năng như quốc phòng-an ninh, giáo dục-đào tạo, văn hóa và giao lưu nhân dân; đồng thời mở rộng sang các lĩnh vực mới như đổi mới sáng tạo, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi xanh và chuyển đổi năng lượng.

Đối với Italia, hai bên nhất trí coi khoa học-công nghệ và đổi mới sáng tạo là một trong những trụ cột hợp tác ưu tiên trong giai đoạn tới; đối với Thổ Nhĩ Kỳ, hợp tác trong các lĩnh vực công nghiệp, hạ tầng, logistics và du lịch được xác định là những hướng đi nhiều tiềm năng.

Nhân dịp này, việc Chủ tịch Quốc hội gặp gỡ Giáo hoàng và Thủ tướng Vatican là sự kiện mang nhiều ý nghĩa. Trong các cuộc hội kiến với Giáo hoàng và Thủ tướng Vatican, hai bên đều vui mừng thấy quan hệ giữa Việt Nam và Tòa Thánh đã đạt được những bước tiến quan trọng và thực chất, từ những cuộc gặp gỡ giữa các vị lãnh đạo cấp cao hai bên, đến việc thiết lập Văn phòng Đại diện Thường trú của Tòa Thánh tại Việt Nam, và đặc biệt là sự phát triển tốt đẹp trong đời sống tôn giáo của cộng đồng Công giáo Việt Nam, việc duy trì các cơ chế trao đổi và hoạt động hiệu quả của Nhóm Công tác hỗn hợp. Hai bên sẽ cùng tiếp tục cùng quan tâm, củng cố hơn nữa niềm tin và sự hiểu biết lẫn nhau, hướng tới việc thiết lập quan hệ ngoại giao đầy đủ giữa Việt Nam với Tòa Thánh và chuyến thăm của Giáo hoàng tới Việt Nam theo lời mời của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

Trong thời gian tới, các bộ, ngành và cơ quan chức năng của Việt Nam sẽ phối hợp chặt chẽ với các đối tác để cụ thể hóa và triển khai hiệu quả các thỏa thuận đạt được; tăng cường trao đổi đoàn các cấp; phát huy hiệu quả các cơ chế hợp tác hiện có; đồng thời thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực mới, có tính chiến lược như chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, khoa học-công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Các bên cũng sẽ tiếp tục tăng cường phối hợp tại các diễn đàn khu vực và quốc tế, qua đó góp phần đưa quan hệ giữa Việt Nam với các đối tác phát triển ngày càng thực chất, hiệu quả và bền vững, vì lợi ích của nhân dân các bên, cũng như vì hòa bình, ổn định và phát triển chung.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn Thứ trưởng.