Doanh nghiệp "đỏ mắt" tìm người, lao động "mỏi chân" tìm việc

Loay hoay bài toán tuyển dụng

Bước sang quý I năm 2026, thị trường lao động tại các trung tâm công nghiệp lớn như Hà Nội hay TP Hồ Chí Minh đang chứng kiến một nghịch lý đầy trăn trở: Doanh nghiệp "đỏ mắt" tìm người làm, còn lao động lại "mỏi chân" tìm việc. Không chỉ ở vậy, các sàn giao dịch việc làm các địa phương cũng liên tục tổ chức các phiên giao dịch việc làm nhưng tỷ lệ kết nối vẫn thấp. Người lao động thì than thở khó tìm được việc làm như ý, trong khi doanh nghiệp lại “khát” nhân sự để tăng tốc sản xuất.

Hiện có gần 500 lao động nhưng để tăng tốc sản xuất, Nhà máy cơ khí Minh Cường (xã Đông Anh, TP Hà Nội) đang có nhu cầu tuyển mới thêm 50 lao động, trong đó ưu tiên lao động kỹ thuật. Dù đã liên tục thông báo tuyển dụng nhưng nhà máy vẫn chưa thể tuyển dụng đủ số lượng yêu cầu. “Việc tuyển dụng lao động ngành sản xuất cơ khí kết cấu thép là một vấn đề không dễ dàng. Nguyên nhân là các ứng viên theo học các nghề như hàn, cơ khí không nhiều. Nếu cần thêm kỹ năng nghề thành thạo nữa thì càng khó tuyển”, ông Trần Văn Giỏi, Giám đốc Nhà máy cơ khí Minh Cường cho hay.

Công ty TNHH Hansol Electronics Việt Nam hiện cũng đang loay hoay với bài toán tuyển dụng lao động để mở rộng sản xuất. Đang có hơn 8.500 công nhân, năm nay công ty cần tuyển thêm 1.000 lao động phổ thông và 200 lao động kỹ thuật với mức lương cạnh tranh. Trong đó, các vị trí lao động kỹ thuật cũng được ưu tiên để vận hành các dây chuyền sản xuất.

“Để cạnh tranh tuyển dụng, thu hút nhân lực, nhiều doanh nghiệp đã điều chỉnh mức lương và phúc lợi, còn chúng tôi cũng đang lo không tuyển đủ người”, đại diện Công ty TNHH Hansol Electronics Việt Nam cho biết.

Thực trạng thiếu hụt lao động cục bộ đang diễn ra ở nhiều địa phương, các khu công nghiệp trọng điểm. Trong khi đó, không ít lao động, kể cả lao động có kỹ năng vẫn đang đối mặt với thách thức việc làm. Theo lý giải của ông Nguyễn Văn Lộc, Trung tâm Quốc gia về việc làm (Cục Việc làm, Bộ Nội vụ) thì sự lệch pha này xuất phát từ nhiều nguyên nhân.

“Trước hết là sự thay đổi trong định hướng nghề nghiệp của thế hệ trẻ. Một bộ phận lớn lao động trẻ hiện nay có xu hướng lựa chọn những công việc linh hoạt về thời gian và địa điểm làm việc thay vì gò mình vào kỷ luật nghiêm ngặt, ca kíp tại các nhà máy. Tiếp đó là khoảng cách về kỹ năng. Tính đến năm 2025, Việt Nam có khoảng 53,5 triệu người trong lực lượng lao động, nhưng tỉ lệ có bằng cấp, chứng chỉ chỉ chiếm 29,2%. Nhiều sinh viên tốt nghiệp cao đẳng, đại học dù có chuyên môn nhưng lại thiếu kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng giải quyết vấn đề và khả năng thích ứng với công nghệ mới”, ông Lộc phân tích.

Cần các “bà đỡ” mát tay

Thị trường lao động đang chứng kiến sự dịch chuyển mạnh mẽ. Người lao động ngày càng có những yêu cầu khắt khe hơn về môi trường làm việc và chế độ đãi ngộ, trong khi doanh nghiệp lại cần nguồn nhân lực có kỹ năng, đáp ứng ngay yêu cầu của kỷ nguyên số. Sự "lệch pha" cục bộ này đòi hỏi các cơ quan quản lý nhà nước phải đóng vai trò "bà đỡ" mát tay, chủ động tạo ra những không gian giao dịch minh bạch, thuận lợi nhất.

Chủ động, linh hoạt trong việc kết nối cung – cầu lao động, đây là lúc phát huy tối đa vai trò “bà đỡ” của các Trung tâm giao dịch việc làm. Đơn cử tại Hà Nội, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội Vũ Quang Thành cho hay, hiện tại là thời điểm vàng để các doanh nghiệp tuyển dụng nhân sự phục vụ kế hoạch sản xuất kinh doanh của cả năm. “Nắm bắt được chu kỳ này, chúng tôi không thụ động chờ doanh nghiệp hay người lao động tìm đến, mà chủ động thiết kế các chuỗi sự kiện giao dịch việc làm cho từng nhóm đối tượng và từng khu vực. Mục tiêu cao nhất là đa dạng hóa các kênh tiếp cận, từ trực tiếp, trực tuyến đến lưu động, bảo đảm thông tin tuyển dụng minh bạch, chính thống được lan tỏa sâu rộng”, ông Thành cho hay.

Để kết nối cung – cầu hiệu quả, ông Nguyễn Văn Lộc, Trung tâm Quốc gia về việc làm cho biết, Bộ Nội vụ cũng đang chỉ đạo Cục Việc làm triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm rút ngắn khoảng cách giữa cung và cầu. “Chúng tôi đang triển khai hoàn thiện và vận hành Sàn giao dịch việc làm trực tuyến quốc gia. Đây được coi là bước đột phá trong việc ứng dụng công nghệ thông tin để kết nối thị trường lao động. Sàn giao dịch này không chỉ sử dụng các nền tảng công nghệ hiện đại mà còn liên kết với hệ thống định danh điện tử VNeID. Việc liên kết này giúp đảm bảo độ tin cậy, an toàn và minh bạch cho cả người lao động lẫn doanh nghiệp, giúp họ tìm thấy nhau nhanh nhất và giảm thiểu rủi ro”, ông Lộc cho biết.

Tuy vậy theo ông Lộc, để cung và cầu thực sự gặp nhau, doanh nghiệp cần chủ động cải thiện môi trường và điều kiện làm việc, đặc biệt là với các ngành nghề đòi hỏi kỷ luật cao. Việc minh bạch hóa thông tin tuyển dụng và xây dựng văn hóa doanh nghiệp hấp dẫn sẽ là "chìa khóa" để thu hút lao động trẻ. Trong khi đó, người lao động cũng cần thay đổi tư duy, chủ động cập nhật kỹ năng số và các kỹ năng mềm cần thiết. Thay vì nhảy việc theo cảm hứng, người lao động nên tìm hiểu kỹ về văn hóa doanh nghiệp và yêu cầu công việc để có sự chuẩn bị tốt nhất về tâm lý, kỹ năng trước khi ứng tuyển.