Thủ tướng Sebia từ chức vì bất đồng vấn đề Kosovo

Ông Vojislav Kostunica cho rằng, không thể điều hành đất nước cùng với những thành viên thân phương Tây sau khi Kosovo đơn phương tuyên bố độc lập. Tuyên bố giải tán chính phủ của ông Vojislav Kostunica khiến tình hình căng thẳng chính trị tại Serbia càng trở nên khó giải quyết hơn bao giờ hết.

Ngay trong đêm 8/3, Tổng thống Serbia thân châu Âu Boris Tadic tuyên bố: “Tôi tôn trọng quyết định của thủ tướng khi vị này nói rằng không thể tiếp tục điều hành đất nước”.

Ông Tadic cũng cho biết sẽ sớm tổ chức bầu cử Quốc hội trước thời hạn và đánh giá rằng cuộc bầu cử này sẽ diễn ra một cách dân chủ và công khai để giúp đất nước thoát khỏi tình trạng khủng hoảng.

Phát biểu với báo chí sau khi đệ đơn xin từ chức, ông Vojislav Kostunica cho biết: “Chính phủ Serbia không còn thống nhất trong đường lối chỉ đạo về một vấn đề quan trọng liên quan tới tương lai của đất nước: vấn đề Kosovo. Một chính phủ như vậy không thể tiếp tục hoạt động. Nay chúng tôi xin trả lại quyền quyết định vào tay người dân”.

Ông Vojislav Kostunica đề nghị cuộc bầu cử Quốc hội trước thời hạn nên diễn ra vào ngày 11/5 tới, đây cũng chính là thời điểm ấn định sẽ diễn ra các cuộc bầu cử cấp thành phố và khu vực trong cả nước.

Ông Vojislav Kostunica, sinh ngày 24/3/1944 tại Belgrade, là một chính trị gia nổi tiếng tại Serbia. Từ ngày 7/10/2000 đến ngày 7/3/2003, ông là Tổng thống thứ 4 của Cộng hòa liên bang Nam Tư. Sau đó, từ tháng 3/2004, ông trở thành Thủ tướng Chính phủ Serbia, khi đó Serbia còn gồm cả Monténégro.

Sau khi tiếp tục đảm trách chức vụ Thủ tướng Serbia (sau khi đã tách khỏi Monténégro) nhiệm kỳ thứ 2 kể từ ngày 5/6/2006, ông Kostunica phát biểu tại Quốc hội Serbia rằng chính phủ của ông có 5 mục tiêu: duy trì Kosovo trong biên giới của Serbia, gia nhập Liên minh châu Âu (EU), hợp tác với Tòa án Tội phạm quốc tế (ICTY), nâng mức sống và đấu tranh chống tham nhũng, tội phạm.

Tuy nhiên, chưa đầy hai năm sau, ông tuyên bố từ chức vì lời hứa về một Serbia thống nhất không được thực hiện do bất đồng quan điểm với đảng trong liên minh cầm quyền.

Theo Hiến pháp Serbia, tổng thống có quyền giải tán Quốc hội dựa trên đề xuất của chính phủ. Cuộc bầu cử Quốc hội trước thời hạn sắp tới là hậu quả của cuộc khủng hoảng chính trị nghiêm trọng mà Serbia trải qua kể từ sau khi lãnh đạo tỉnh Kosovo đơn phương tuyên bố độc lập tách khỏi Serbia ngày 17/2 vừa qua dưới sự hậu thuẫn của Mỹ và một số nước thuộc Liên minh châu Âu.

Sau sự kiện trên, đường lối chính trị chủ nghĩa quốc gia của ông Kostunica, thủ lĩnh đảng Dân chủ Serbia (DSS), đã càng được củng cố mạnh hơn để chống lại xu hướng thân châu Âu của Tổng thống Tadic, mặc dù vị nguyên thủ quốc gia này cũng như tất cả giới lãnh đạo Serbia đều không đồng tình với việc Kosovo tuyên bố độc lập. Tuy nhiên, các đảng ủng hộ thân phương Tây không muốn đi xa tới mức Serbia sẽ từ bỏ nỗ lực trở thành thành viên EU.

Đảng Dân chủ (DS) của ông Tadic và đảng DSS là hai đảng chính trong liên minh cầm quyền hiện nay tại Serbia. Trong khi Tổng thống Tadic mong muốn đẩy nhanh tiến trình đưa Serbia gia nhập Liên minh châu Âu thì ông Kostunica lại cho rằng Serbia không thể chấp nhận bất cứ một thỏa hiệp nào với EU nếu đa phần các nước này công nhận độc lập của Kosovo.

“Tôi cho rằng Thủ tướng đã lựa chọn giải pháp tốt nhất. Để biết được liệu Serbia có thể sẽ tiếp tục gia nhập EU mà không có Kosovo hay không thì chỉ còn cách bầu cử”- Dusan Pavlovic, nhà phân tích chính trị cho biết.

Ông Kostunica đã quyết định giải tán chính phủ sau khi đa phần các thành viên trong chính phủ bỏ phiếu phản đối một nghị quyết mà theo đó Serbia sẽ đóng băng mọi tiếp xúc với EU sau khi các nước này công nhận Kosovo độc lập. Nghị quyết này do đảng Bảo thủ quốc gia Serbia (SRS) đề xuất và rất được đảng của ông Kostunica hậu thuẫn.

Theo đài phát thanh B92, 15 bộ trưởng phản đối, 7 vị ủng hộ nghị quyết chống EU. Đảng Dân chủ Serbia ủng hộ phương Tây của Tổng thống Boris Tadic và đồng minh trong liên minh của họ là đảng G17 Plus coi nghị quyết đề xuất là nỗ lực mới nhằm xa rời quan hệ với Liên minh châu Âu về vấn đề Kosovo.

Đầu tháng 2/2008, Tổng thống Serbia Tadic tái đắc cử sau một cuộc bỏ phiếu được cho là một cuộc trưng cầu dân ý về vấn đề thuận hay chống châu Âu. Theo nhận định chung của giới bình luận quốc tế, cuộc bầu cử Quốc hội Serbia trước thời hạn diễn ra tới đây sẽ rất khó đoán kết quả, và khó có đảng nào sẽ giành được một chiến thắng tuyệt đối vì từ nhiều năm trở lại đây, Serbia luôn bị chia rẽ giữa những người thân châu Âu và những người theo chủ nghĩa dân tộc. Nếu kết quả bầu cử lại như cũ, các đảng lại phải lập liên minh để cầm quyền thì tình hình chính trị tại Serbia sẽ càng lún sâu vào khủng hoảng