"Phiên tòa thế kỷ" xét xử Bạc Hy Lai: Đã có lời đáp cho những câu hỏi còn bỏ ngỏ?

Mấy ngày này, thành phố Tế Nam, tỉnh Sơn Đông của Trung Quốc biến thành một địa danh nổi tiếng thế giới với phiên tòa xét xử cựu ủy viên Bộ Chính trị Bạc Hy Lai với các tội danh tham nhũng, biển thủ và lạm quyền. Có hơn 110 người được phép tham dự phiên tòa gồm 5 người thân, 2 người hộ tống, 19 nhà báo và 84 người dự khác.

Đây được coi là "phiên tòa thế kỷ" của Trung Quốc, là vụ xử liên quan đến chính trị gia cao cấp và rất có ảnh hưởng trong xã hội nên gây sự chú ý lớn của giới quan sát không chỉ đến từ Trung Quốc mà cả thế giới. Hầu hết các hãng thông tấn và báo chí lớn của thế giới đều đưa tin phiên xét xử ông Bạc trên trang nhất, hoặc thậm chí tường thuật trực tiếp.

Và cho đến giờ chót, phiên  xét xử vẫn liên tiếp xuất hiện những bất ngờ, những điều lạ lùng chưa thể lý giải...

Chuyện lạ trong phiên tòa

Mặc dù theo công bố, phiên xử Bạc Hy Lai chính thức diễn vào 8h30' sáng 22/8 (giờ địa phương), song một nguồn tin riêng cho biết, phiên xử này thực chất có thể được bí mật tiến hành trước 1 ngày. Theo nguồn tin này, phiên tòa ngày 22/8 chỉ xét xử hai cáo buộc tham ô và tham nhũng, còn cáo buộc "nhạy cảm" là lạm quyền, hay nói rõ hơn là "thách thức và bỏ qua ý chí, nguyên tắc của Đảng" đã được xử xong vào ngày 21/8.

Phiên xét xử này nói không với phóng viên nước ngoài, và chỉ được Đài Truyền hình Quốc gia CCTV cùng Tân Hoa xã độc quyền cung cấp các thông tin cập nhật bên lề. Trái với những thông tin đồn đoán về một phiên tòa "kín", truyền thông Trung Quốc ngày 21/8 đồng loạt bất ngờ đưa tin rằng phiên xét xử Bạc Hy Lai sẽ được truyền hình trực tiếp. Tuy nhiên, phiên xử chỉ được lên sóng trực tiếp tại một khách sạn nhỏ ở Tế Nam, cũng là trung tâm truyền thông cho các phóng viên, nhà báo đưa tin về vụ việc.

Bạc Hy Lai đứng giữa hai cảnh sát cao lớn, và ám hiệu khó hiểu ở tay trái.

Và thực tế chứng minh các phóng viên, nhà báo tới Tế Nam tác nghiệp đã bị hớ khi hình ảnh xuất hiện trên màn hình không phải là hình ảnh tại phiên tòa, mà chính là những dòng cập nhật của tòa án trên mạng xã hội Weibo. Và đứng 2 bên màn hình là 2 nữ tiếp tân được cho là giúp "xoa dịu" sự bực tức của phóng viên khi tới đây.

Trong khi đó, tại Trùng Khánh, mọi việc đều diễn ra bình thường. Nhiều người còn không biết rõ về phiên xử đang diễn ra, một số người khác lại tỏ ra thất vọng vì phiên tòa không được truyền hình trực tiếp trên tivi, cũng không được đăng tải trên báo chí Trùng Khánh.

Chỉ ít lâu sau khi phiên tòa bắt đầu, cư dân mạng Trung Quốc đã truyền tay bức ảnh chụp ông Bạc đứng trước vành móng ngựa. Một điều gây chú ý là chiều cao vượt trội của hai cảnh sát đứng kèm hai bên cựu Bí thư Thành ủy Trùng Khánh. Hai viên cảnh sát này cao hơn ông Bạc, nên có thể họ phải cao tới hơn 1,9m, bởi ông Bạc đã cao tới hơn 1,8m. Nhiều người cho rằng đây là ý đồ của các nhà chức trách Trung Quốc khi muốn tạo cảm giác ông Bạc trông nhỏ bé trước tòa.

Tuy nhiên, điều thực sự đáng lưu tâm là ký hiệu bí ẩn bằng tay trái của Bạc Hy Lai. Trong ảnh, ông Bạc đứng trước vành móng ngựa, tay không bị còng, hai cánh tay bắt tréo phía trước. Tay trái của ông Bạc có ba ngón duỗi và dường như ngón trỏ và ngón cái gập lại một cách bất thường.

Cử chỉ này của ông Bạc khiến một số luật sư đưa ra bình luận, cho rằng nó giống ám hiệu "tàng thủ thi", một thể thơ Trung Quốc trong đó giấu đi các chữ đầu câu để cho khó đoán. Trong khi đó, cư dân mạng đồn đoán rằng đó là ký hiệu OK, nhằm ra dấu liên lạc cho con trai Bạc Qua Qua (?).

Vợ chồng "đấu nhau" để bảo vệ con

Cốc Khai Lai được coi là một mắt xích vô cùng quan trọng và tạo nên chất kịch tính cho phiên xét xử thế kỷ này ở Trung Quốc. Từ khi bà Cốc bị xét xử, người ta mong đợi rằng, những thông tin bà cung cấp có thể được dùng để chống lại ông Bạc. Báo chí chính thống của Trung Quốc đưa tin: Sau khi kết án bà Cốc, tòa án đã xem xét sự giúp đỡ của bà trong việc cung cấp thông tin về sự phạm tội của những người khác.

Phiên tòa xét xử bà Cốc Khai Lai.

Nguồn tin từ giới luật sư bào chữa ông Bạc Hy Lai cho biết, nội bộ gia đình ông Bạc không thống nhất về cách đối phó trước những cáo buộc đối với ông Bạc. Gia đình ông Bạc có sáu anh chị em, ai cũng nói "đã mời được luật sư giỏi nhất". Trong số này lại có vài người hận thù ra mặt gia đình bà Cốc Khai Lai. Người chống lại bà Cốc gay gắt nhất trong nhiều năm qua là chị cả của ông Bạc.

Ông Bạc Hy Lai từng là người đứng đầu Thành ủy Trùng Khánh và là ứng cử viên sáng giá vào Ban Thường vụ Bộ Chính trị. Ông chỉ thất thế sau khi Vương Lập Quân - Giám đốc Sở Công an Trùng Khánh, cánh tay mặt của ông - tố cáo bà Cốc Khai Lai giết chết doanh nhân người Anh, kiêm người tình, tên Neil Heywood. Một số thành viên trong gia đình ông Bạc cho rằng sở dĩ ông Bạc sa cơ là do bà Cốc gây ra.

Mối bất hòa giữa 2 gia đình càng làm cho vụ án thêm phức tạp trong khi chính quyền muốn xử lý nhanh vụ án vốn đang thu hút mạnh mẽ dư luận quốc tế. Theo thân nhân gia đình ông Bạc, Cốc phu nhân là nhân chứng then chốt ảnh hưởng lớn đến bản án dành cho ông Bạc, bởi lẽ bà có thể cung cấp bằng chứng cho ít nhất 2 trong 3 tội danh của ông. Tháng 8/2012, bà Cốc bị kết án tử hình nhưng được hoãn thi thành án về tội hạ độc giết Neil Heywood.

Điều đáng nói là tại phiên tòa xử tội giết người của bà Cốc, cựu chính trị gia họ Bạc không có mặt để làm chứng. Cho nên, khi được biết bà Cốc cung cấp chứng cứ chống lại chồng, ông Bạc đã phản đối kịch liệt. Ông dọa làm gián đoạn thủ tục tố tụng và đâm đơn ly dị nếu bà Cốc xuất hiện trước tòa hoặc làm chứng qua băng video. Ông cho biết, trước nay chưa muốn ly dị vì lợi ích của Bạc Qua Qua, con trai duy nhất của ông và bà Cốc Khai Lai.

Những người thân cận với gia đình ông Bạc và bà Cốc tiết lộ: 2 người này đã từng tính chuyện ly hôn cách đây hơn 10 năm. Tuy nhiên, họ không làm như vậy vì muốn củng cố sự nghiệp chính trị của ông Bạc. Sau khi bà Cốc bị cáo buộc tội giết người, nhiều người khuyên ông Bạc ly dị vợ nhưng ông từ chối do muốn tránh những chuyện không hay.

Các luật sư nói rằng, theo pháp luật Trung Quốc, tòa án không thể ép buộc bà Cốc làm chứng chống lại Bạc Hy Lai. Tuy nhiên, bà Cốc có thể lựa chọn làm việc đó, và đổi lại, bà nhận được một thỏa thuận rằng con trai Bạc Qua Qua sẽ được bảo vệ. Ngoài ra, bà sẽ nhận được những sự nhân nhượng khác từ phía giới chức Trung Quốc.

Phủ nhận tội lỗi

Các công tố viên đã cung cấp "bằng chứng truyền thông" cho tòa, bao gồm cả lời khai của bà Cốc Khai Lai chống lại ông Bạc. Theo đó, Bạc Hy Lai bị cáo buộc nhận 3 vụ hối lộ từ Tổng giám đốc Công ty Phát triển quốc tế Đại Liên (tổng cộng 1,1 triệu nhân dân tệ); lạm dụng chức vụ từ năm 1999 đến 2006 khi là Thị trưởng kiêm Bí thư Đại Liên, Chủ tịch tỉnh Liêu Ninh và Bộ trưởng Thương mại, nhằm thu lợi từ người khác, đồng thời biển thủ 5 triệu nhân dân tệ công quỹ.

Từ năm 2000 đến 2012, ông tiếp tục nhận hối lộ tổng cộng 21,8 triệu nhân dân tệ của Tổng Giám đốc Công ty Đại Liên, bao gồm tự nhận hoặc thông qua vợ Cốc Khai Lai và con trai Bạc Qua Qua.

Toàn cảnh phiên xét xử ông Bạc Hy Lai.

Ngay khi bắt đầu phiên tòa, ông Bạc Hy Lai đã yêu cầu được đối xử "hợp lý và công bằng". Khi thẩm phán hỏi ông Bạc, ông có tuyên bố gì liên quan đến cáo buộc ông nhận 1,1 triệu nhân dân tệ từ Tổng giám đốc Công ty Đại Liên, ông Bạc cho hay không bao giờ nhận hối lộ. "Tôi đã đi ngược lại với lòng mình và đã thừa nhận nhận hối lộ 3 lần khi Ủy ban Kỷ luật trung ương điều tra tôi và nói tôi sẵn sàng nhận trách nhiệm pháp lý", ông Bạc cho hay.

"Lúc đó tôi không biết gì về những chi tiết này, đầu óc tôi hoàn toàn trống rỗng và cứ… nhận cho xong". Thậm chí, Bạc Hy Lai còn chửi rủa nhân chứng là "con chó điên", bịa đặt thông tin để tăng thêm tội trạng cho ông và tạo nên "màn kịch đê tiện của kẻ bán linh hồn" để nhận được khoan hồng cho các tội ác.

Bạc Hy Lai cũng nhanh chóng phản cung, bác bỏ một lời khai đã đưa ra trong quá trình điều tra của Ủy ban Kỷ luật. Bạc nói rằng đã viết ra lời tự thú đó trong tình trạng "bị áp lực và bị dụ dỗ". Ông thừa nhận được các nhà điều tra "đối xử một cách văn minh, nhưng vẫn đi kèm với những áp lực về tinh thần như đã nói".

Khi công tố viên đọc lời khai của bà Cốc Khai Lai, Bạc Hy Lai ngay lập tức lên tiếng bác bỏ, gọi đó là điều "nực cười, hài hước". Theo lời khai, bà Cốc thừa nhận đã lấy vài trăm nghìn nhân dân tệ và hàng chục nghìn USD trong két sắt chung của hai người ở nhà riêng tại Thẩm Dương và Bắc Kinh. Bà Cốc đã sử dụng số tiền này khi ở với con trai là Bạc Qua Qua tại Anh. Bạc Hy Lai nói rằng, vợ ông không cần đến số tiền nói trên, vì bà có tiền riêng, lớn hơn nhiều so với số tiền tuyên bố lấy của ông.

Bạc Hy Lai cũng phủ nhận cáo buộc, cho biết ông không biết gì về khoản hỗ trợ tài chính cho Bạc Qua Qua của tỉ phú Hứa Minh và cũng chưa bao giờ nói về vấn đề này với con trai. Bạc Hy Lai cũng nói không biết gì về căn biệt thự ở Nice, miền Nam nước Pháp. Bạc Hy Lai cho biết, rất ít liên lạc với vợ khi bà Cốc ra nước ngoài cũng như khi trở về nước vào năm 2007. Trong vài lần ít ỏi gặp gỡ, "bà ấy không bao giờ đề cập đến những chuyện kiểu như Hứa Minh đã thanh toán tiền vé máy bay hay ăn ở".

Thế nhưng, tỉ phú họ Hứa làm chứng trước tòa đã nói ông hối lộ hơn 3,2 triệu USD cho bà Cốc để mua một biệt thự ở Pháp, lại tài trợ cho "cậu ấm" Bạc Qua Qua đi châu Phi, và chi nhiều khoản khác nữa hoàn toàn trong bí mật, không cho ông Bạc biết.

Giới quan sát bước đầu nhận định, lời khai của Bạc Hy Lai vẫn còn nhiều mâu thuẫn bởi có khả năng ông Bạc biết rõ một bộ phận người dân nhất định vẫn tin tưởng và ủng hộ ông