Những chiến sỹ quốc tế tình nguyện đến Trung Quốc tham gia chiến đấu

Tháng 7/1936, I Snow, một nhà báo Mỹ đã tới Diên An, đi thăm vùng biên khu 3 tỉnh Thiểm Tây, Cam Túc và Ninh Hạ trong thời gian 4 tháng để khảo sát tình hình chính trị, kinh tế và quân sự. Trong chuyến đi này, I Snow có may mắn được phỏng vấn Mao Trạch Đông, sau đó đã viết một số bài giới thiệu về Cách mạng Trung Quốc như “Ngôi sao vàng chiếu rọi Trung Quốc”, “Tây hành mạn ký”... gây được tiếng vang trong dư luận thế giới, đặc biệt là dư luận các nước phương Tây, qua đó thu hút thêm nhiều nhà báo, nhà văn và học giả các nước tới thăm và làm việc tại vùng giải phóng Trung Quốc.

Khoảng tháng 9, 10/1941, quân Nhật tiến hành cuộc càn quét điên cuồng vùng rừng núi tỉnh Sơn Đông. Bát lộ quân và lực lượng vũ trang địa phương đã phản kích một cách quyết liệt. Trong đơn vị Bát lộ quân, có một nhân vật đặc biệt, đó là nhà báo H. Speanpa đến từ quê hương của Các Mác. Khi quân Nhật nổ súng tiến vào vùng căn cứ, cán bộ chỉ huy Bát lộ quân khuyên H. Speanpa không nên ra mặt trận, nhưng anh nói: “Chính vì ở mặt trận rất nguy hiểm nên càng cần tới tôi, hiện chưa có nhà báo nước ngoài nào ở đó...”. Sự có mặt của nhà báo người Đức này quả là sự cổ vũ đối với quân và dân vùng giải phóng, đồng thời khẳng định rằng, nhân dân Trung Quốc chiến đấu không đơn độc.

Trong balô mang theo của H. Speanpa là ống nhòm, bản đồ, cốc uống nước và khăn mặt. Nhà báo chiến sĩ này có dịp đi sâu vào cuộc sống của quân đội và nhân dân, trò chuyện với các vị chỉ huy, cùng chiến sĩ lăn lộn trên tuyến đầu, hỏi cung tù binh... “Cuộc lữ hành trong vùng quân Nhật chiếm đóng”, “Bát lộ quân ở Sơn Đông” và “Cuộc chiến đấu tái chiếm Sơn Đông” là những bài viết của H. Speanpa được cán bộ, chiến sĩ Bát lộ quân  đánh giá cao và có tiếng vang tại một số nước.

Quý mến, trân trọng H. Speanpa, nhiều chiến sĩ đã hy sinh thân mình để bảo vệ tính mạng cho nhà báo. Trong một lần chiến đấu phá vòng vây của quân Nhật và quân Tưởng, H. Speanpa đã anh dũng hy sinh. Đây là nhà báo quốc tế đầu tiên mặc quân phục Bát lộ quân “nằm lại” mãi mãi trên đất nước Trung Quốc. Sau giải phóng, một pho tượng bằng đá hoa cương tạc H. Speanpa mặc quân phục Bát lộ quân, mắt nhìn về phía trước, một tay cầm cuốn sách và một tay cầm cây bút đã được dựng tại Nghĩa trang Liệt sĩ tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc.

Mùa hè năm 1944, đoàn nhà báo quốc tế gồm các phóng viên Liên Xô, Mỹ và Anh tới Diên An. Qua thâm nhập thực tế, họ đã có những bài viết phản ánh một cách chân thực và khách quan diện mạo vùng căn cứ của Cách mạng Trung Quốc, giúp nhân dân thế giới càng hiểu thêm và đồng tình, ủng hộ cuộc kháng chiến của nhân dân Trung Quốc.

Trong điều kiện chiến đấu gian khổ và ác liệt, Bát lộ quân và Tân tứ quân rất cần sự giúp đỡ về mặt y tế. Vì thế, nhiều bác sĩ của một số nước đã vượt qua muôn vàn khó khăn tới Diên An để chăm sóc thương binh. Người thầy thuốc quốc tế đầu tiên đến Diên An trong năm 1936 là Tiến sĩ y khoa người Mỹ mang tên Trung Quốc là Mã Hải Đức (tên thật là Gore Heitem). Qua khảo sát thực tế, ông cho rằng vùng giải phóng là khu vực có chế độ chính trị tiến bộ, tiêu biểu cho tương lai và hy vọng của nhân dân Trung Quốc.

Tháng 10/1936, ông tự nguyện tham gia Hồng quân, đảm nhiệm chức vụ cố vấn cho Ban Y tế của Quân ủy Trung ương. Tháng 2/1937, ông vinh dự đứng trong hàng ngũ của ĐCS Trung Quốc. Hơn 4 vạn lượt chiến sĩ và nhân dân vùng biên khu đã được ông thăm khám và điều trị.

Tháng 3/1938, Đội Điều trị liên hợp Canada - Mỹ do N. Bertune, bác sĩ chuyên khoa ngoại, đảng viên ĐCS Canada tới Diên An mang theo 3 xe tải dụng cụ y tế và thuốc men. Sau khi thành lập và đưa đội điều trị dã chiến đầu tiên của Bát lộ quân vào hoạt động, N. Bertune tới làm việc tại khu căn cứ Tấn Sát Dực trong thời gian 2 năm. Tháng 11/1939, ông đã anh dũng hy sinh. Cảm động trước sự hy sinh này, Mao Trạch Đông đã viết bài “Những kỷ niệm về đồng chí N. Bertune”, ngợi ca tinh thần quốc tế cao cả của N. Bertune.

Tháng 2/1939, Đội Điều trị gồm 5 thầy thuốc người Ấn Độ cũng đã vượt qua vòng vây của Quốc dân đảng tới Diên An. Để thể hiện quyết tâm sát cánh cùng nhân dân Trung Quốc trong cuộc chiến chống Nhật, tên của mỗi thầy thuốc đều kèm thêm một chữ “Hoa” (tức Trung Hoa) ở phía sau. Trong thời gian làm việc ở Diên An, có người đã gia nhập ĐCS và đảm nhiệm chức viện trưởng.

Ngoài các nhà báo và thầy thuốc, còn có một số nhà khoa học cũng đã tới vùng giải phóng vừa công tác vừa đào tạo cán bộ, như vợ chồng nhà Vật lý học William Pant, người Anh. Ông bà là giáo sư tham gia giảng dạy ở Trường đại học Bắc Bình, đồng thời tham gia mở nhiều lớp đào tạo cán bộ kỹ thuật ngành vô tuyến điện. Ngoài ra còn có nhà Kinh tế học, Giáo sư logic học Nikon Rih.Speanpaid đảm nhận chức cố vấn Cơ quan Thông tấn của Bát lộ quân và cố vấn Ban tiếng Anh của Tân Hoa xã. Nhiều người được ông đào tạo, sau này đã trở thành những cán bộ cao cấp của các ngành