Hệ thống an ninh Liên bang Nga

Thứ Sáu, 18/11/2005, 07:36

Quyền kiểm soát các cơ cấu sức mạnh và các cơ quan an ninh ở LB Nga được thực hiện bởi 4 cơ quan:  Đại diện cho Tổng thống là Hội đồng An ninh LB Nga; Đại diện cho chính phủ là Tổng cục Hành chính; Đại diện cho Duma Quốc gia (Hạ viện) là Ủy ban An ninh; Đại diện cho Hội đồng Liên bang (Thượng viện) là Ủy ban về các vấn đề an ninh và quốc phòng.

Chịu trách nhiệm về việc thu thập và phân phối yêu cầu của các tổ hợp công nghiệp quốc phòng về tìm kiếm thông tin tình báo là Ủy ban về các vấn đề công nghiệp quốc phòng của Chính phủ LB Nga.

Hoạt động tình báo ở bên ngoài là trách nhiệm của các cơ quan sau:
- Cơ quan Tình báo đối ngoại (SVR).
- Tổng cục Tình báo Bộ Tổng tham mưu các lực lượng vũ trang Nga (GRU).
- Cục Bản đồ quân sự Bộ Tổng tham mưu các lực lượng vũ trang Nga (VTU).
- Ủy ban về các vấn đề an ninh của Liên minh Nga và Belarus (chịu trách nhiệm phối hợp hành động với các cơ quan an ninh của Belarus).
- Trung tâm chống khủng bố SNG (chịu trách nhiệm phối hợp hành động với các cơ quan an ninh của các nước thuộc Cộng đồng các quốc gia độc lập, vốn là các nước cộng hòa nằm trong Liên bang Xôviết cũ).

Hoạt động phản gián trong nước là trách nhiệm của những cơ quan sau:

- Cơ quan An ninh Liên bang (FSB).
- Cơ quan Liên bang về kiểm tra kỹ thuật và xuất khẩu (chịu trách nhiệm về việc bảo vệ thông tin và chống lại tình báo kỹ thuật của nước ngoài).
- Cơ quan Cảnh vệ Liên bang và Cục Các chương trình đặc biệt của Tổng thống (chịu trách nhiệm bảo vệ các nhà lãnh đạo).
- Tổng cục Hải quan (chịu trách nhiệm về an ninh kinh tế).
- Tổng cục Kiểm soát lưu thông ma túy (chịu trách nhiệm chống lại tội phạm buôn bán và sử dụng ma túy).

Hội đồng An ninh LB Nga

Chủ tịch Hội đồng là Tổng thống Vladimir Putin. Thư ký Hội đồng hiện nay là ông Igor Ivanov, nguyên Ngoại trưởng Nga. Trong số các thành viên thường trực của Hội đồng còn có Chủ tịch Duma Quốc gia Nga Boris Gryzlov (nguyên Bộ trưởng Nội vụ), Bộ trưởng Quốc phòng Sergey Ivanov, Ngoại trưởng Sergey Lavrov, Giám đốc Cơ quan Tình báo đối ngoại (SVR) Sergey Lebedev, Chánh văn phòng Phủ Tổng thống Dmitri Medvedev, Chủ tịch Hội đồng Liên bang Sergey Mironov, Bộ trưởng Nội vụ Rashid Nurgaliev, Giám đốc Cơ quan An ninh  liên bang (FSB) Nikolai Patrusiov và Thủ tướng Mikhail Fradkov... Ngoài ra còn có một số thành viên khác như Tổng tham mưu trưởng Bộ Tổng tham mưu quân đội kiêm Thứ trưởng Quốc phòng Yuri Baluyevski, Bộ trưởng Tài chính Aleksey Kudrin, Chủ tịch Viện hàn lâm khoa học Yuri Osipov, Bộ trưởng Bộ Tình trạng khẩn cấp Sergey Shoigu, Bộ trưởng Tư pháp Yuri Traika, Viện trưởng Viện Kiểm sát Trung ương Vladimir Ustinov...

Tổng cục Hành chính của Chính phủ

Chịu trách nhiệm về việc đệ trình kịp thời công văn giấy tờ và kiểm tra quá trình ký duyệt. Trong số những nhà lãnh đạo Tổng cục này từng có Sergey Stepashin, một vị tướng Công an, cựu Thủ tướng; Dmitri Ryzhkov, một cựu quan chức an ninh... Chức Tổng cục trưởng Tổng cục Hành chính từ tháng 9/2004 tới nay thuộc về ông Mikhail Lytragin, nguyên Thứ trưởng Bộ Công nghiệp, khoa học và công nghệ. Ông này sinh năm 1947 tại Leningrad, đồng hương với Tổng thống V. Putin.

Ủy ban An ninh của Duma Quốc gia

Bao gồm các nghị sĩ đại diện cho các chính đảng khác nhau đang có chân trong Quốc hội. Chủ tịch Ủy ban hiện là ông Vladimir Vasiliev, người của đảng Nước Nga thống nhất. Phó Chủ tịch thứ nhất là ông Mikhail Grishankov, cũng là người của đảng Nước Nga thống nhất. Ủy ban này có 6 tiểu ban: Về tình báo, về Bộ Nội vụ, về chủ nghĩa khủng bố, về an sinh xã hội, về kinh phí cho các cơ quan an ninh, về tình trạng khẩn cấp và về kiểm soát vũ khí, ma túy và nhập cư.

Ủy ban về các vấn đề an ninh và quốc phòng của Hội đồng Liên bang

Chủ tịch Ủy ban là ông Victor Ozerov. Phó Chủ tịch Thứ nhất là ông Vasili Kliuchenov. Ngoài ra còn có ba Phó Chủ tịch khác nữa...

Ủy ban về các vấn đề công nghiệp quốc phòng của Chính phủ LB Nga

Tiền thân của Ủy ban này là Ủy ban về các vấn đề công nghiệp quốc phòng trực thuộc Đoàn Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Liên Xô trước đây. Nhiệm vụ của Ủy ban này như sau:

- Tập hợp yêu cầu của các Bộ khác nhau nhưng đều liên quan tới công nghiệp quốc phòng.
- Dựa trên các yêu cầu đó lập ra kế hoạch tình báo cho cả năm.
- Chuyển kế hoạch đó cho các cơ quan an ninh.
- Tập hợp các thông tin mà các cơ quan an ninh thu thập được trong năm.
- Thống kê những tài lực tiết kiệm được trong ngành công nghiệp và hoạt động nghiên cứu khoa học kỹ thuật.

Trước đây, kiểm tra việc thực hiện kế hoạch tình báo này do Viện Thông tin liên ngành toàn liên bang (VVIMI) đảm nhiệm. Kế hoạch tình báo năm do chính Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Liên Xô trước kia phê duyệt. Hiện nay, Ủy ban này do chính Thủ tướng Nga Mikhail Fradkov làm Chủ tịch.

Cơ quan Tình báo đối ngoại (SVR)

Cơ quan tiền thân là Tổng cục 1 của Ủy ban An ninh Liên Xô trước kia (KGB).

Giám đốc hiện nay là Trung tướng Sergey Lebedev, nhậm chức từ ngày 20/5/2000. Ông sinh năm 1948 ở nước cộng hòa Uzbekistan, từng tốt nghiệp Đại học Bách khoa năm 1970 và Học viện Ngoại giao của Bộ Ngoại giao Liên Xô cũ năm 1978. Vào ngành an ninh từ năm 1973 và làm tình báo đối ngoại từ năm 1975 tới năm 1978. Từ năm 1998 tới năm 2000 là đại diện của Cơ quan Tình báo đối ngoại Nga ở Hoa Kỳ. Ông đã tốt nghiệp nhiều trường phản gián của Nga.

Trong số những cựu lãnh đạo SVR có những nhân vật rất nổi tiếng, thí dụ như viện sĩ Yevgueni Primakov, cựu phóng viên báo Pravda chuyên về Trung Đông, cựu Thủ tướng Nga... SVR có một phó giám đốc thứ nhất và 7 phó giám đốc.

SVR có Cục Phân tích và thông tin; Cục Cán bộ; Cục Phản gián đối ngoại; Cục Kỹ thuật chiến thuật; Cục Tình báo kinh tế và Cục Máy tính và tin học. Ngoài ra còn có một số đơn vị chiến đấu hoặc phụ trợ khác như Đội đặc nhiệm Zaslon (thiện chiến không kém gì đội Alfa lừng danh), Hội đồng cựu chiến binh, Phòng Tư pháp, Ban Thư ký, Nhóm chuyên viên, Phòng liên lạc xã hội và báo chí, Học viện SVR...--PageBreak--

Tổng cục Tình báo Bộ Tổng tham mưu các lực lượng vũ trang Nga (GRU)

GRU hoạt động tương tự như Tổng cục Tình báo quân đội ở các nước khác. Tổng cục trưởng GRU chỉ tuân lệnh trực tiếp của Tổng tham mưu trưởng các lực lượng vũ trang Nga và Bộ trưởng Quốc phòng, và không được có mối liên hệ trực tiếp với ban lãnh đạo chính trị của quốc gia. Khác với Giám đốc SVR, người được Tổng thống trực tiếp nghe báo cáo hàng tuần vào ngày thứ hai, Tổng cục trưởng GRU không có giờ quy định để báo cáo trực tiếp với Tổng thống. Tồn tại quy định phân cấp buộc các chính trị gia không thể nhận trực tiếp thông tin từ những người chỉ huy tình báo quân đội.

Hiện nay, chức Tổng cục trưởng GRU thuộc về Đại tướng Valentin Korabelnikov, Tổng tham mưu phó các lực lượng vũ trang Nga (ông được thăng quân hàm Đại tướng từ ngày 12-6-2003). Ông sinh năm 1946, từng tốt nghiệp Học viện Đối ngoại quân sự trực thuộc Bộ Quốc phòng Liên Xô trước đây. Từng hơn 20 năm hoạt động trong các cơ cấu khác nhau của GRU. Từ năm 1992 tới năm 1997 là Phó Tổng cục trưởng thứ nhất GRU. Trong thời gian diễn ra chiến sự ở Tresnia, ông Korabelnikov từng không chỉ một lần đích thân đi vào nơi lửa đạn.

Tháng 5/1997, khi Tổng cục trưởng GRU lúc đó là Thượng tướng Fiodor Ladygin đi khám sức khỏe trước khi về hưu, ông Korabelnikov đã nhận nhiệm vụ quyền Tổng cục trưởng GRU và tới tháng 5/1997, ông được giao cương vị hiện giữ. Người tiền nhiệm của ông, Thượng tướng Ladygin nhận xét về ông Korabelnikov như sau: "Tôi từng phải nhiều lần tham dự trực tiếp vào số phận của Valentin Korabelnikov và thậm chí phải là người khởi xướng cho việc thăng cấp này hay cấp khác của ông ấy. Ông ấy là nhà tình báo quân sự chuyên nghiệp, được đào tạo lý thuyết rất chu đáo và có kinh nghiệm hoạt động sâu sắc trong nhiều lĩnh vực khác nhau, kể cả hoạt động chiến thuật. Theo những gì tôi nhận thức được thì những đánh giá của tôi về Tướng Valentin Korabelnikov về sau đều là đúng đắn. Tôi tin rằng ông ấy sẽ lãnh đạo xứng đáng GRU và giải quyết ổn thỏa mọi nhiệm vụ đã được đặt ra"...

Về mặt tổ chức, GRU có 12 cục cấp 1: Cục 1 chuyên  về các quốc gia nằm trên lục địa châu Âu; Cục 2 chuyên về các nước Bắc Mỹ và Nam Mỹ, Vương quốc Anh, Australia và New Zealand; Cục 3 chuyên về các nước châu Á; Cục 4 chuyên về các nước châu Phi; Cục 5 là tình báo chiến thuật; Cục 6 chuyên về tình báo vô tuyến điện; Cục 7 chuyên về NATO; Cục 8 thực hiện nhiệm vụ tình báo ở một số nước riêng lẻ đặc biệt; Cục 9 chuyên về kỹ nghệ quân sự; Cục 10 chuyên về kinh tế quân sự; Cục 11 chuyên về các học thuyết quân sự và khí tài quân sự; Cục 12 (không được tiết lộ nhiệm vụ). Ngoài ra, GRU còn có một số Cục cấp hai như Cục Tình báo vũ trụ; Cục Cán bộ; Cục Kỹ thuật chiến thuật; Cục Hành chính Kỹ thuật; Cục Quan hệ đối ngoại và Cục chính trị... GRU có ba phòng trực thuộc lãnh đạo Tổng cục là phòng tư liệu, phòng thông tin và phòng chuyển thông tin.

Cục Bản đồ quân sự Bộ Tổng tham mưu các lực lượng vũ trang Nga (VTU)

Chịu trách nhiệm về tình báo vệ tinh. Người đang giữ chức quyền Cục trưởng VTU là GS-TS, Thiếu tướng Vitaly Khvostov. Trực thuộc VTU là cả một hệ thống vệ tinh tình báo...

Cơ quan An ninh  Liên bang (FSB)

Hiện nay, Giám đốc FSB là Đại tướng Nikolai Patrusiov. Ông sinh ngày 11/7/1951 tại Leningrad. Năm 1974, tốt nghiệp trường Đại học Đóng tàu Leningrad và ở lại làm giảng viên. Cũng từ năm 1974, ông Patrusiov trở thành người của cơ quan an ninh KGB. Sau khi tu nghiệp xong ở các khóa cao cấp KGB, ông ở lại làm trong cơ quan phản gián ở tỉnh Leningrad. Năm 1992, ông được cử làm Bộ trưởng An ninh nước cộng hòa Karelia. Từ năm 1994 tới năm 1998, ông Patrusiov từng lãnh đạo nhiều Cục khác nhau của Cơ quan phản gián Liên bang FSK (do Tổng thống Nga lúc đó là Boris Yeltsin lập ra từ Bộ An ninh từ tháng 12/1993 tới 6/1995 và FSB (Cơ quan  kế thừa FSK theo sắc lệnh của Tổng thống Yeltsin, tồn tại từ giữa năm 1995 tới 8/1999, ông Putin cũng từng làm Giám đốc FSB từ tháng 7/1998 tới tháng 8/1999)... Năm 1998, ông Patrusiov được cử làm Phó chánh văn phòng Phủ Tổng thống kiêm Vụ trưởng Vụ Tổng kiểm tra của Tổng thống LB Nga. Từ tháng 10-1998, ông là Cục phó Cục An ninh kinh tế FSB, còn từ năm 1999, là Phó giám đốc thứ nhất Cơ quan An ninh Liên bang của LB Nga. Ngày 9/8/1999, một sắc lệnh của Tổng thống Nga đã đưa ông Patrusiov lên vị trí Giám đốc FSB.

Ông Patrusiov có quân hàm Đại tướng. Ông là Tiến sĩ Luật học. Anh hùng LB Nga.

Theo Sắc lệnh số 960 của Tổng thống LB Nga ký ngày 11/8/2003, cơ cấu Cơ quan An ninh Liên bang của LB Nga bao gồm:

FSB của nước Nga; các cơ quan ở khu vực; các cơ quan ở các quân binh chủng; các cơ quan biên phòng... cùng nhiều đơn vị chuyên môn nghiệp vụ khác (các đơn vị hàng không, các trung tâm huấn luyện đặc biệt, các đơn vị đặc nhiệm, các nhà máy đặc chủng, các cơ sở đào tạo, các trung tâm nghiên cứu, các đơn vị quân y, các đơn vị xây dựng quân sự...)

M.H (Tổng hợp theo tư liệu nước ngoài)
.
.
.