Đệ nhất phu nhân Nhật Bản Akie Abe: Gương mặt khả ái của niềm tin và hành động

Dư luận Nhật Bản coi vị phu nhân này "rất chuẩn mực" khi đáp ứng đẩy đủ 3 tiêu chí: thông thạo tiếng Anh, biết chăm sóc sức khỏe của chồng nhằm giúp chồng hoàn thành nhiệm vụ nặng nề của một nguyên thủ quốc gia và cuối cùng có kỹ năng ngoại giao để cân đối và hài hòa trong mối quan hệ xã hội.

Những khi không mở quán rượu, bà Abe thực hiện trọng trách phu nhân của một vị lãnh đạo như chào đón các vị quan chức và trao giải thưởng. Thế nhưng, bà Akie Abe không ngần ngại thể hiện lập trường chính trị mạnh mẽ và liên tục chỉ trích các chính sách của chồng.

"Hình mẫu mới" của các đệ nhất phu nhân xứ mặt trời mọc

Bà Akie Abe sinh ra trong một gia đình giàu có sở hữu công ty bánh kẹo Morinaga nổi tiếng ở Nhật Bản. Cũng giống như con gái các gia đình tầng lớp thượng lưu, bà Akie Abe từ tiểu học đến phổ thông trung học đều học tại các trường nữ sinh nổi tiếng. Sau khi tốt nghiệp Đại học Thánh Tâm ở Tokyo, bà làm việc tại Công ty Truyền thông quảng cáo lớn nhất của Nhật Bản. Shinzo Abe và Akie quen nhau năm 1984, và 3 năm sau họ kết hôn.

Tuy nhiên, tính cách của đôi vợ chồng này khác hẳn nhau: chồng nghiêm nghị, nói chuyện trầm tĩnh trong khi vợ luôn nở nụ cười tươi, tính cách hướng ngoại rất rõ ràng.

Người ta hay nhắc chuyện tháng 8/2006, khi cựu Thủ tướng Koizumi đến thăm quê ông Abe. Do bận lo tranh cử, ông Abe để vợ thay mình tiếp khách quý. Dùng bữa tối cùng ông Koizumi, bà Akie khéo léo thăm hỏi đời sống riêng tư của khách. Bà thân mật hỏi: "Ngài thật sự sống một mình suốt 5 năm?". Câu hỏi khiến những nhân viên tháp tùng ông Koizumi giật mình, nhưng ông Koizumi vui vẻ trả lời đúng như vậy và rất có thể sau khi mãn nhiệm ông sẽ không sống như thế nữa. Câu hỏi khiến không khí bữa tiệc trở nên càng thân mật.

Tháng 12/2013, bà từng là người phụ nữ đầu tiên tham dự và phát biểu tại Ủy ban Nghiên cứu chính sách của đảng Dân chủ Tự do, với hy vọng thuyết phục các nhà lập pháp hủy bỏ kế hoạch xây dựng đê biển khổng lồ dài 370km dọc theo bờ biển khu vực Tohoku, Nhật Bản.

Bà đã nghiên cứu về dự án trị giá 800 tỉ yên này và được biết nó bị trì hoãn bởi sự phản đối của người dân địa phương vì dự án có thể ảnh hưởng nặng nề đến nghề đánh bắt cá và cảnh quan thiên nhiên. Nhưng chồng bà cho biết dự án đã đạt được thỏa thuận và sẽ phải tiến hành.

"Chúng ta đang sử dụng khoảng 800 tỉ yên trong dự án này và chúng ta cần đảm bảo rằng chỉ xây dựng đê biển mà thôi", bà nói với đồng nghiệp của chồng: "Chúng ta cần phải tạo ra sự đồng thuận với cư dân ở đây. Nếu không, chúng ta sẽ mất lòng tin của dân chúng trong chính trị".

Những hình ảnh đời thường giản dị do chính đệ nhất phu nhân công khai trên Facebook.

Thủ tướng Shinzo Abe có thể sẽ không phải đối mặt với bất kỳ sự phản đối mạnh mẽ trong chính trường bởi hiện đảng cầm quyền đang kiểm soát cả lưỡng viện. Vì thế, có lẽ "kẻ thù ghê gớm nhất" của ông có thể chính là người vợ khi bà Akie có thể là người tỏ ra phản đối ông nhiều nhất về các vấn đề quan trọng như tăng thuế bán hàng, Hiệp định Thương mại xuyên Thái Bình Dương (TPP) hay điện hạt nhân.

Sự khác biệt lớn nhất giữa Thủ tướng Abe và phu nhân chính là quan điểm về năng lượng hạt nhân. Bà Akie công khai tỏ ra nghi ngờ khả năng tồn tại, trong khi ông Abe đang bận rộn bán các nhà máy điện hạt nhân ra nước ngoài và mong muốn kích hoạt lại các lò phản ứng trong nước sau hơn 3 năm xảy ra thảm họa Fukushima.

Trong một cuộc phỏng vấn gần đây với tờ The Japan Times, bà Akie Abe thừa nhận trong một bài phát biểu rằng bà là "lực lượng đối lập ở nhà" về vấn đề điện hạt nhân sau thảm họa Fukushima. Bà Akie cho biết, phạm vi của thảm họa Fukushima đã vượt quá sức tưởng tượng của người dân.

"Tôi nghĩ tốt hơn là không có nhà máy điện hạt nhân, vì đó sẽ là thảm họa nếu chúng ta có tai nạn tương tự một lần nữa. Tôi muốn các nhà máy điện hạt nhân ngừng hoạt động, thậm chí cả khi chúng được xác nhận an toàn".

Người làm "mềm hóa" hình ảnh thủ tướng

Hôn nhân của bà với Thủ tướng Shinzo Abe chính là sản phẩm sắp đặt của tầng lớp quý tộc chính trị lúc bấy giờ. Ngay từ ban đầu, bà Akie đã được các phương tiện truyền thông ở Nhật chú ý vì hầu hết các phu nhân nước này trước đây đều có vai trò mờ nhạt, thậm chí một số người còn không được biết đến tên tuổi.

Từ khi bước vào chính trường từ cuối thập niên 90 thế kỷ trước đến nay trở thành Thủ tướng Nhật Bản, trên con đường chính trị của ông Abe luôn có bóng dáng của bà Akie, với tư cách là trợ thủ đắc lực cho chồng. Bà tích cực tham gia các hoạt động tranh cử của chồng, nhưng luôn "nép" bên ông.

Bà Akie không chỉ tháp tùng mà còn giúp "mềm hóa" hình ảnh bảo thủ của chồng ở nước ngoài. Bà đã tỏ ra khá giỏi chèo chống khi chồng bà đột ngột từ chức thủ tướng vào năm 2007, và đóng một vai trò khá tích cực trong việc tìm kiếm sự ủng hộ cho chồng tại khu vực bầu cử quê hương, trong khi ông Abe cố thủ tại Tokyo tìm cơ hội trở lại. Bà một mình đến các địa phương thay chồng vận động, tuyên truyền, giành phiếu bầu.

Ông Abe không uống rượu, nhưng theo truyền thống chính trị Nhật Bản, ứng cử viên đôi khi phải cụng ly với cử tri. Mỗi lần như vậy, bà Akie vui vẻ "làm một ly" thay chồng, nhờ đó giúp chồng giành được không ít phiếu ủng hộ.

Bà được xem là quý phu nhân có tính cách thẳng thắn và khảng khái nhất. Những ý kiến chính trị đối lập của bà không nhằm tạo bế tắc cho chồng mình. Bà tận dụng vị thế của mình với mục đích đưa ra các ý kiến khác nhau mà thường không được các chính trị gia và các phương tiện truyền thông lớn đề cập đến. Đó cũng là cách mà bà muốn nhằm thiết lập một tiêu chuẩn mới về người phụ nữ Nhật Bản - những người thường bị buộc phải phục tùng chồng và không có nhiều quyền để thể hiện ý kiến cũng như hành động quyết đoán của mình.

"Đất nước này đóng khuôn phụ nữ rồi" - bà nói: "Tôi muốn thoát khỏi khuôn mẫu vợ của một chính trị gia phải cư xử theo lối mòn. Và tôi hy vọng những gì tôi làm sẽ khuyến khích mọi người".

Thủ tướng Shinzo Abe và vợ, bà Akie Abe luôn sát cánh bên nhau mỗi khi xuất hiện trước công chúng.

Với kinh nghiệm của một đệ nhất phu nhân, bà bắt đầu sự nghiệp kinh doanh pha chút chính trị của mình bằng việc nghiên cứu sản xuất nông sản hữu cơ ở Yamaguchi và hệ thống giáo dục tại Myanmar. Trong khi Nhật Bản xảy ra những cuộc tranh luận dữ dội về liệu nước này có nên tham gia các cuộc đàm phán Hiệp định Thương mại tự do xuyên Thái Bình Dương (TPP) hay không, vào tháng 3/2011, bà bắt đầu thu hoạch các sản phẩm lúa gạo mang thương hiệu của riêng mình là gạo Akie. Bà đã giúp những người trẻ tuổi ở Yamaguchi xây dựng các trang trại nông nghiệp lớn, khuyến khích họ kinh doanh các sản phẩm hữu cơ.

Từ năm 2013 đến nay, bà xây dựng hệ thống các quán rượu kiểu Nhật Bản chỉ chuyên phục vụ khách hàng bằng các sản phẩm hữu cơ từ quê hương chồng, cũng là nơi để mọi người tụ tập và nói chuyện. Để xây dựng chuỗi quán rượu Uzu này, bà đã bí mật giấu kín chồng cho đến khi bà bắt đầu mua lại các cửa hàng và trang thiết bị. Việc mở cửa hàng kinh doanh cũng khiến bà thể hiện quan điểm không đồng tình với chính sách tăng thu thuế tiêu thụ của chồng.

Bà cũng là người nổi tiếng vì uống rượu rất giỏi. Thế nên, khi biết mọi chuyện, ông Shinzo Abe buộc phải chấp nhận, với điều kiện bà ngừng uống rượu trong khi phục vụ khách hàng.

Hiện đại và rất phóng khoáng

Bà Akie Abe là một phụ nữ lịch thiệp, biết múa hula (vũ điệu của các cô gái Hawaii), có thể uống rượu đỡ cho chồng trong các sự kiện xã hội bởi chồng bà kiêng rượu hoàn toàn, và đã từng là một DJ trên một kênh radio FM. "Bà là một phụ nữ hiện đại, và dễ dàng tiếp xúc với nhiều loại người khác nhau", một biên tập viên của tạp chí Josei Seven dành riêng cho phụ nữ nhận xét. "Khi nghĩ về những cựu đệ nhất phu nhân khác, chúng tôi chỉ nhớ họ là những bà già".

Không giống những chính trị gia nổi tiếng thường giấu cuộc sống riêng của mình, bà Akie Abe tỏ ra khá thoải mái chia sẻ nó trên các trang mạng xã hội, đặc biệt là Facebook. Bà tự do đăng tải hầu hết các hoạt động của mình mỗi ngày, kể cả hình ảnh người chồng thủ tướng ngủ gật trên máy bay. "Mọi người hiểu tốt hơn về những gì tôi làm thông qua Facebook so với trước đây không có nó".

"Nhưng tôi cũng đang bị chỉ trích vì đã đăng tải mọi thứ. Thực ra, một đệ nhất phu nhân thì cũng không khác gì với một công dân bình thường cả" - bà tâm sự.

Không ít lần đệ nhất phu nhân chia sẻ với những khoảnh khắc cá nhân trước bàn dân thiên hạ, chẳng hạn như trông còn ngái ngủ với đầu bù tóc rối vào sáng tinh mơ, hoặc tận hưởng vị ngon ngọt của kem cây trong bộ đồ ngủ trên tràng kỷ vào cuối ngày. Có thể nói, bà Akie Abe giống hệt "thiết bị giảm xóc" của ông Abe, làm cuộc sống của vị thủ tướng này trở nên "mềm mại" hơn rất nhiều.

Trước đây, công việc chính của phu nhân một chính trị gia chỉ là một hình bóng phụ nữ dịu dàng và kính cẩn đứng cách chồng ba bước chân. Nhưng bà Akie Abe lại không làm như thế. Nếu muốn nói gì, bà sẽ không ngại ngần lên tiếng, hoặc giãi bày trên blog cá nhân và Facebook. Ở một nước khi tất cả những nhân vật của công chúng đều tránh đề cập tới những vấn đề tế nhị, thì bà Abe lại không ngần ngại thổ lộ.

Một số nhà bình luận cho rằng, đó là một phần của chiến lược nhằm nâng cao uy tín cho chồng bà. Cho dù động cơ như thế nào, thì bà Abe cũng đang tạo nên một mẫu người của công chúng mới mà Nhật Bản chưa bao giờ có.

Trong bối cảnh căng thẳng giữa Hàn Quốc và Nhật Bản về các vấn đề lịch sử, bà Akie thường đưa ra những phản ứng dữ dội khi bà đăng tải hình ảnh mình tham gia vào các hoạt động liên quan đến Hàn Quốc. Thái độ "bênh vực" nước bạn như vậy một phần vì bà được biết đến như là người hâm mộ cuồng nhiệt những bộ phim truyền hình Hàn Quốc. Bà cũng thường trả lời các bình luận trên Facebook của mình một cách chân thành, nói rằng bà hy vọng sẽ mở rộng tình bạn của mình tới nhiều quốc gia.

"Những lời chỉ trích nhằm vào tôi không làm cho tôi buồn, nhưng tôi không hiểu tại sao chúng ta không thể làm bạn với nước láng giềng và tại sao mọi người chỉ trích bất cứ điều gì chỉ vì việc đó có liên quan tới Hàn Quốc", bà nói.

Miyake, một cựu quan chức Bộ Ngoại giao Nhật, nhận xét rằng tính  thẳng thắn của bà Akie có thể làm mềm nhận thức của chồng bà, một người có tư tưởng cứng rắn, bảo thủ do quan điểm xét lại lịch sử của ông. "Shinzo Abe là một nhà lãnh đạo bảo thủ và vây xung quanh ông cũng là những người bảo thủ. Bà Akie đóng vai trò đối trọng, cho dù bà có ý định như thế hay không", ông Miyake nói.

Khi Shinzo Abe tiếp tục cầm quyền và ổn định quyền lực, phu nhân của ông cũng muốn đóng vai trò chủ động hơn trong việc giúp đỡ và trao quyền lực cho những người ít có tiếng nói ở Nhật Bản. Tuy nhiên, bà tránh né khi được hỏi liệu bà có muốn trở thành một Hillary Clinton của Nhật Bản hay không. Nhiều người hoài nghi rằng bà Akie đang ấp ủ những tham vọng tiến xa hơn trên chính trường để sánh vai với đức lang quân.

Nhưng, vẫn rất thẳng thắn, bà đã đăng tải những dòng tâm sự trên mạng xã hội với đại ý rằng: "Tôi vẫn muốn làm tròn vai trò của một người vợ, và sẽ không tiến xa hơn nữa…"