Bài cuối: Kiến nghị phân luồng lại tuyến vận tải khách liên tỉnh và nội tỉnh

Thậm chí, để “xóa sổ” tình trạng xe khách liên tỉnh lộng hành ngoài đường, trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan quản lý về vận tải và chính quyền địa phương cũng đã được đặt ra, nhưng tình trạng nhà xe “đùa” với tính mạng hành khách vẫn tiếp tục diễn ra…

Thấy gì qua việc kiểm soát trật tự vận tải khách ở địa bàn cơ sở?  

Tại địa phương có tuyến “nóng” về trật tự vận tải khách liên tỉnh là tuyến QL13 - cửa ngõ ra vào BXMĐ cũ và khu vực trung tâm thành phố, Chủ tịch UBND phường Hiệp Bình đã chỉ đạo cung cấp thông tin về kết quả quản lý trật tự vận tải trên địa bàn.

Theo Thượng tá Nguyễn Tuấn Thanh, Phó trưởng Công an phường Hiệp Bình, hiện trên địa bàn có các địa điểm nhà xe lợi dụng các tuyến đường Kha Vạn Cân, quốc lộ 13 và Đỗ Mười để tập kết, giao nhận hàng hóa, đón, trả khách không đúng nơi quy định, gây mất ATGT và tiềm ẩn nguy cơ gây mất ANTT trên địa bàn. Nhằm thực hiện tốt công tác quản lý Nhà nước, đảm bảo ANTT, ATGT trên địa bàn, ngày 9/1 vừa qua Công an phường đã xây dựng kế hoạch về tổng rà soát, kiểm soát và xử lý vi phạm đối với các trường hợp ô tô vận tải hàng hóa, kinh doanh vận tải hàng hóa, vận tải hành khách trên địa bàn phường Hiệp Bình. Qua kiểm tra rà soát, trên địa bàn phường có 13 bãi xe kinh doanh vận tải hàng hóa, vận tải hành khách.

Công an phường đã phối hợp với Đội CSGT Rạch Chiếc tiến hành kiểm tra với các bãi xe trên. Cụ thể, các nhà xe Hoàng Long, Hai Trâm ở số 124 Kha Vạn Cân có tình trạng lên xuống hàng, hiện địa chỉ này đã được đổi tên giấy phép kinh doanh. Nhà xe Hoàng Chuyên ở số 136 Kha Vạn Cân có tình trạng lên xuống hàng hoá, địa chỉ này không còn biển hiệu. Hãng xe Petro Bình Phước ở số 96 Kha Vạn Cân có tình trạng lên xuống hàng hoá. Xe Phương Sa ở số 68 Kha Vạn Cân có tình trạng lên xuống hàng hoá, địa chỉ này không còn biển hiệu. Xe TaLy ở số 68 Kha Vạn Cân có tình trạng lên xuống hàng hoá, địa chỉ này mới phát sinh.

Tất cả các nhà xe trên đều chưa được phát hiện hành vi đón, trả khách tại chỗ. Khu vực cây xăng số 47 ở địa chỉ 39C QL13 có tình trạng xe khách dừng, đỗ, đón trả khách. Đặc biệt, Công ty TNHH Thành Công có cổng 1 ở số 834 QL13, cổng 2 ở số 90 QL1 thường xuyên có hoạt động xe khách ra vào, lên xuống hàng hoá. Tại đây Công an phường ghi nhận đơn vị có giấy phép hoạt động điểm đón trả khách tuyến cố định.

Liên hệ với Chủ tịch UBND phường Bình Thạnh, địa bàn có BXMĐ cũ, chúng tôi cũng được giới thiệu sang Công an phường để được cung cấp thông tin. Theo Công an phường Bình Thạnh, qua kiểm tra, điều tra cơ bản, xung quanh BXMĐ cũ có các văn phòng đại diện của các nhà xe. Công an phường đã phối hợp với Đội CSGT Hàng Xanh kiểm tra, nhưng các cơ sở đã cung cấp giấy phép kinh doanh cũng như cam kết chấp hành nghiêm quy định về trật tự vận tải.

Trên tuyến đường Đinh Bộ Lĩnh, đoạn ngay trước BXMĐ cũ, Công an phường đã kiểm tra và ghi nhận 2 bãi đậu xe khách ở số 391 và 397 Đinh Bộ Lĩnh có giấy phép kinh doanh bến bãi. Công an phường đã phối hợp với Phòng Kinh tế - Hạ tầng và Đô thị của phường cùng Đội Cảnh sát PCCC khu vực kiểm tra đột xuất các tài xế về nồng độ cồn, chất kích thích. Tại tuyến đường Chu Văn An gần đó, Công an phường Bình Thạnh cũng xác định có nhà xe Yến Hùng và nhà xe Long Vân hoạt động.

Phối hợp với Đội CSGT Hàng Xanh kiểm tra, Công an phường xác định 2 nhà xe này cũng được cấp phép kinh doanh tại đây nên chỉ yêu cầu các nhà xe này cam kết chấp hành nghiêm quy định. Trong khi đó, đặc thù của xe khách liên tỉnh chạy các tuyến đường dài là thường xuất phát tại thành phố vào buổi tối và quay lại thành phố lúc nửa đêm hoặc rạng sáng nên việc kiểm tra sẽ không thể phát hiện.

Hàng ngày bãi xe ở số 397 Đinh Bộ Lĩnh thường xuyên có rất nhiều xe khách đậu phía trong, cổng sắt luôn được đóng kín và chỉ mở khi có người đến giao, nhận hàng hoá. Buổi tối và ban đêm các nhà xe mới đón trả khách nên để giám sát, chính quyền địa phương và Sở Xây dựng cần cho lắp đặt camera để giám sát hoạt động trong bãi đậu xe này. 

Vận tải khách nội tỉnh cũng chạy xuyên tâm

Ngay sau khi nhiều tỉnh, thành thực hiện sáp nhập, ngày 7/7/2025, Cục Đường bộ Việt Nam đã đề nghị các tỉnh, thành rà soát, cung cấp mã số bến xe, mã số tỉnh, danh mục tuyến vận tải hành khách cố định nội tỉnh, liên tỉnh đường bộ.

Ngày 23/7/2025, ông Bùi Hoà An, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh đã thông báo điều chỉnh mã số tỉnh, mã số các bến xe khách trên địa bàn. Kèm theo đó là danh mục các bến xe và danh mục chi tiết các tuyến vận tải hành khách cố định nội tỉnh đường bộ được chuyển từ tuyến liên tỉnh sau sáp nhập.

Theo đó, TP Hồ Chí Minh có 16 bến xe khách và 70 tuyến liên tỉnh được chuyển thành tuyến nội tỉnh từ TP Hồ Chí Minh về khu vực Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu. Tuy nhiên, theo danh sách này, rất nhiều tuyến nội tỉnh có bến xe nơi đi, nơi đến và ngược lại được xác định từ Bến xe Ngã Tư Ga, Bến xe An Sương và cả Bến xe Miền Tây chứ không phải từ BXMĐ cũ và mới. Do đó các tuyến nội tỉnh này đang góp phần “dồn” thêm xe khách vào các tuyến đường xuyên tâm, tuyến đường sát khu vực trung tâm và khiến xe buýt, metro thêm thưa vắng khách.

Mặc dù các tuyến vận tải nội tỉnh này đều có cự ly lên đến cả trăm km và giữ vai trò chủ lực trong vận chuyển khách nội tỉnh là của xe buýt và trong những năm sắp tới đây sẽ có thêm metro. Khi mạng lưới xe buýt tại TP Hồ Chí Minh chưa thể đảm trách được vấn đề này, các tuyến xe khách nội tỉnh từ trung tâm thành phố đi các khu vực thuộc phạm vi địa bàn TP Hồ Chí Minh mới nêu trên vẫn đang hết sức bát nháo dưới hình thức xe hợp đồng trá hình.

Tham gia vận chuyển khách trên các tuyến vận tải nội tỉnh này vẫn là những doanh nghiệp vận chuyển hành khách liên tỉnh trước đây, chứ hầu như chưa có doanh nghiệp kinh doanh vận chuyển khách bằng xe buýt.

Đặc biệt, dù từ nhiều năm qua TP Hồ Chí Minh đã cho mở loạt tuyến xe buýt liên tỉnh đến các tỉnh lân cận để cạnh tranh với hoạt động vận tải khách liên tỉnh nhưng từ khi thực hiện sáp nhập tỉnh đến nay đã hơn nửa năm, TP Hồ Chí Minh vẫn chưa thể đồng loạt mở tuyến xe buýt nội tỉnh từ trung tâm về khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu hay đến Thủ Dầu Một để góp phần “đẩy đuổi” xe hợp đồng trá hình nội tỉnh. Hơn thế, các bến xe khách liên tỉnh, nội tỉnh của Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu cũ hiện cũng chưa được tổ chức lại một cách hợp lý, bài bản, theo hướng liên kết chặt chẽ luồng, tuyến với BXMĐ mới hoặc giao cho bến xe này “cầm chịch” để vận hành một cách khép kín, thống nhất, buộc nhà xe phải tuân thủ vào bến nếu muốn hoạt động tại thành phố.

Theo Phó giám đốc BXMĐ mới Nguyễn Lâm Hải, tháng 9/2025, khi báo cáo về kết quả hoạt động của xe trung chuyển, BXMĐ mới đã kiến nghị Sở Xây dựng phối hợp với lực lượng CSGT, Công an địa phương và cơ quan chức năng tiếp tục tăng cường xử lý các phương tiện hoạt động tuyến cố định có hành vi chạy sai hành trình.

Thực hiện kiểm tra, xử lý tình trạng tổ chức đón khách sai quy định phía trước BXMĐ  mới và tại các cây xăng, bãi giữ xe, dọc các tuyến QL1, QL13, Xa lộ Hà Nội và các khu vực khác. Xem xét việc phân luồng giao thông, tạo vành đai để xe khách có giường nằm, ghế nằm và các phương tiện hoạt động vận chuyển hành khách liên tỉnh, xe hợp đồng từ 16 chỗ trở lên hoặc có kích thước tương đương không chạy vào khu vực trung tâm.

Tổ chức lại hành trình chạy xe tuyến cố định liên tỉnh, bố trí hành trình vào cao tốc, đường vành đai, không chạy xuyên tâm, tránh tình trạng phương tiện đi ngang qua bến xe khách liên tỉnh trên địa bàn thành phố để ngăn chặn hành vi đón, trả khách trước hoặc xung quanh các bến xe. Ngoài ra, đại diện BXMĐ mới cũng đề nghị xem xét, ngừng hoạt động đối với 2 điểm đón, trả khách tuyến cố định trên đường Mai Chí Thọ; điểm đón khách trước khu chế xuất Linh Trung và điều chỉnh các tuyến để xe không đi vào đường Võ Văn Kiệt và Mai Chí Thọ nhằm hạn chế phương tiện vào khu vực trung tâm.

Đừng để kiến nghị mãi chỉ là… kiến nghị

Ngày 30/12/2025 vừa qua, ông Nguyễn Lâm Hải, Phó Giám đốc BXMĐ mới đã kiến Sở Xây dựng thống nhất việc tổ chức các tuyến đã di dời ra BXMĐ mới được thực hiện theo đúng danh mục tuyến đường đi, đến các bến xe thuộc địa bàn các tỉnh, thành phố như trước khi sáp nhập để tuân thủ chủ trương di dời, không gây nhầm lẫn trong quá trình đăng ký tuyến của đơn vị vận tải.

Trước đó, ngay từ cuối năm 2022, Chủ tịch Hiệp hội vận tải ô tô Việt Nam Nguyễn Văn Quyền đã liên tiếp có văn bản đề nghị Bộ GTVT có giải pháp quản lý đối với xe khách hoạt động trái quy định, đồng thời tháo gỡ khó khăn trong hoạt động vận tải hành khách tuyến cố định và bến xe khách. Trong đó lãnh đạo Hiệp hội này đã nêu ra tình trạng bến “cóc”, xe hợp đồng trá hình hoành hành ở nhiều địa phương, đặc biệt là Hà Nội và TP Hồ Chí Minh.

Ngay sau đó, Bộ GTVT đã đề nghị UBND các tỉnh, thành trên cả nước kiểm tra, xử lý “xe dù, bến cóc”, “xe trá hình tuyến cố định”, “xe ghép”, “xe tiện chuyến” trên địa bàn. Bộ GTVT đề nghị các địa phương thực hiện một loạt nội dung như rà soát luồng, tuyến vận tải khách; xây dựng kế hoạch kiểm tra, xử lý dứt điểm tình trạng trên và yêu cầu các bến, bãi chấp hành nghiêm quy định về điều kiện kinh doanh vận tải bằng ô tô…  

Thông tin về kết quả kiểm soát đối với xe khách trong năm 2025 vừa qua, Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh khẳng định, ngoài các đợt cao điểm lễ, Tết, cơ quan này đã phối hợp tăng cường kiểm tra, chấn chỉnh tình trạng các bến bãi xe khách trung chuyển, xe khách trá hình. Xử lý nghiêm các hoạt động đón, trả khách không đảm bảo ANTT, ATGT và các xe vi phạm quy định trong hoạt động kinh doanh vận tải hành khách cũng như tình trạng các phương tiện dừng đỗ không đúng quy định trên đường. Nhưng tình trạng bến “cóc” xe hợp đồng trá hình vẫn diễn ra tràn lan hiện nay đã thể hiện một điều việc kiểm tra, xử lý đối với tình trạng này vẫn chỉ là “bắt cóc bỏ đĩa” chứ kết quả chưa bền vững.

Về trách nhiệm quản lý TTATGT đối với hoạt động của xe khách ở địa bàn cơ sở, chúng tôi đã nhiều lần tìm hiểu về trách nhiệm kiểm soát bến “cóc”, xe hợp đồng trá hình tại những địa bàn trọng điểm trước và sau khi sáp nhập TP Hồ Chí Minh. Nhưng ngoài một số đợt phối hợp liên ngành trong năm, hầu như cấp phường đều “khoán trắng” trách nhiệm này cho Công an địa phương trong khi để có thể xử lý triệt để “vấn nạn” trên, cần thành lập tổ công tác liên ngành của địa phương như Công an TP Hồ Chí Minh đã đề nghị.

Trước một loạt bất hợp lý đang tồn tại trong lĩnh vực vận tải khách liên tỉnh trên địa bàn TP Hồ Chí Minh, ngay từ tháng 9/2022, Tổng Công ty Cơ khí GTVT Sài Gòn (Samco), đơn vị chủ quản loạt bến xe khách liên tỉnh đã kiến nghị Sở GTVT rằng, khi cho mở mới hoặc tăng chuyến trên các tuyến đường đến các tỉnh, thành nằm trong danh sách di dời, cần xem xét năng lực của BXMĐ mới.

Nhất là khi BXMĐ mới chỉ đạt gần 3% so với công suất hoạt động đã được cơ quan thẩm quyền công bố nên chỉ khi nào bến xe này không còn đáp ứng được mới xem xét việc cho mở mới hoặc tăng chuyến ở những bến xe liên tỉnh khác trên địa bàn. Đồng thời cần xem xét những tuyến đường các đơn vị vận tải đã đăng ký nhưng không hoạt động trên 60 ngày để không gia hạn và đề nghị xóa khỏi danh sách tuyến đường công bố.

Đại diện Samco cũng kiến nghị phân lại luồng các tuyến vận tải khách với các bến xe liên tỉnh trên địa bàn để tránh tình trạng xe chạy trên các tuyến xuyên tâm và chạy vào nội thành. Hạn chế xe khách lớn đăng ký hoạt động trên các tuyến cố định vào khu vực trung tâm, bởi hoạt động vận chuyển khách trong khu vực này sẽ do xe buýt hoặc xe trung chuyển đảm nhận. Bến xe Miền Tây chỉ tiếp nhận các tuyến đi đến các tỉnh, thành thuộc khu vực Đồng bằng sông Cửu Long như trước đây. Bến xe Ngã Tư Ga, BXMĐ cũ chỉ tiếp nhận các tuyến đi đến khu vực Tây Nguyên, còn lại đưa về BXMĐ mới. Các tuyến xe khách liên tỉnh đi ngang qua TP Hồ Chí Minh cần phân luồng cho sử dụng các tuyến đường vành đai.

Ngoài ra, Sở GTVT thành phố cần đề nghị Cục Đường bộ Việt Nam điều chỉnh danh mục chi tiết mạng lưới tuyến vận tải hành khách cố định liên tỉnh đường bộ toàn quốc theo nguyên tắc ưu tiên bố trí luồng tuyến đi đến từ các tỉnh, thành phố phải vào các bến xe khách liên tỉnh của TP Hồ Chí Minh.

Trong đó các tuyến xe khách từ các tỉnh có hành trình đi ngang TP Hồ Chí Minh để đến khu vực Đồng bằng sông Cửu Long cần bố trí đi vào cao tốc TP Hồ Chí Minh - Long Thành - Dầu Giây - cầu Phú Mỹ - Nguyễn Văn Linh - đường dẫn cao tốc Trung Lương. Xe khách từ các tỉnh có hành trình đi ngang qua TP Hồ Chí Minh để đến Đồng Nai và khu vực Tây Nguyên cần điều chỉnh tuyến theo hành trình QL1 - đường ĐT 743 - cao tốc Mỹ Phước - Tân Vạn. Điều này có nghĩa phải điều chỉnh tuyến để xe khách liên tỉnh không đi ngang qua khu vực BXMĐ mới để chấm dứt tình trạng đón khách ngay trước bến xe này.

Nói về tình trạng hỗn loạn trong vận tải khách hiện nay tại TP Hồ Chí Minh, bà Khuyên, chủ nhà xe Anh Khuyên cho rằng, hậu quả hiện nay là do cách làm tréo ngoe của cơ quan quản lý vận tải. Bởi trong khi yêu cầu hàng trăm nhà xe phải di dời ra BXMĐ mới thì các cơ quan này lại tạo điều kiện cho phép các nhà xe không chấp hành ra BXMĐ mới được vào Bến xe Ngã Tư Ga, Bến xe An Sương, thậm chí là xuống cả Bến xe Miền Tây để chở khách về Tây Nguyên, miền Trung và phía Bắc.

Do đó, trả lại nguyên tắc hoạt động vận tải khách TP Hồ Chí Minh đã duy trì trong thời gian dài trước đây là “Về khu vực miền Tây thì ra Bến xe Miền Tây, về miền Đông thì ra BXMĐ”, quãng đường trung tâm ra các bến xe khách liên tỉnh để xe buýt đảm trách. Đây không chỉ là mong muốn của giới vận tải khách nhiều năm qua mà còn là yêu cầu đặt ra với TP Hồ Chí Minh trong lập lại trật tự vận tải khách liên tỉnh, nội tỉnh.